O IMIENIU POLAKÓW I POLSKI. 



Przez D-ra Jana Karłowicza. 



I. Wzmianki kronikarskie imienia Polaków i Polski. 



Nie mam zamiaru zapuszczać się tu w dochodzenie, czy Polistai Fla- 

 wijusza ') i Boulanes Ptolemeusza 2 ) byli iiaszemi praojcami; wyznaję, iż 

 wątpię o tern i wolę powtórzyć słowa Naruszewicza, które, zdaje mi się, iż dzi- 

 -saj za pewnik uważać można: „przed XI wiekiem w żadnym pisarzu imienia 

 Polaków ani Polski nie znajdowało się." 3 ) 



Istotnie, od r. 1000 dopiero niewątpliwe mamy dowody, iż nazwa narodu 

 naszego w kronikach się ukazała. Brunona żywot ś. Wojciecha (pisany około 

 1000 r.) Polaków nazywa Polani, Poloni, Poloniani 4 ). Dytmar 

 mersehurski (pisał 1012 — 1018) : P o 1 e n i i, Poloni 5 ). Roczniki Coiwoyskie 

 (XI w.?) oddają przymiotnik polski przez polemicus; jest to zapewne po- 

 myłka zamiast p o 1 e n i c u s 6 ). Roczniki Quedlimburskie (pierwsza ćwierć 

 XI w.) tenże wyraź piszą polinensis 7 ). Roczniki Hildeshoimskie (około 

 połowy XI w.) Polaków nazywają Po li ani 8 ). Roczniki Augustańśkię 

 XI w.) : B o ł a n i 9 > Mnich Brun wille rski (pisał 1076 — 1079; : Poloni 10 ). 

 Nasz tak zwany Marcin G allus|(początck XII w.) : Pol o n i, przymiotnik po ło- 

 nie u s "). Kronika zwana przez Bielo wskiego węgiersko-polską (XII w.?) : Po 

 l oni I2 ). Tak zwany Nestor (początek XII w.) zna dwojakich ,, Polan": je- 

 dnych, pochodzących od „Lachów", osiadłych nad Wisłą l3 ), drugich od „La- 

 chów" z nad Dniepru 1 4 ); zresztą Polaków stale nazywa „Lachami". Kroniki, 

 nadania i inne dokumenta pisane w Polsce stale mają: Polonus, Poloni l5 ) 

 W zabytkach mowy polskiej raz jeden tylko napotkałem formę Polanie; 

 mianowicie Falimicrz (1534) tak jej używa w swych rymach ,,Ku Czytelnikowi" : 



Miejże dzięk z tej prace, miły Floryjanie, 

 Łaską swą pamiętne ci to będą Polanie. 



Oczywiście Polanic tu — Polacy. W pieśniach ludu są jeszcze ślady formy 

 P o 1 a n i n. Oto ustęp ze zbioru O. Kolberga, Lud. Poznańskie V, 153 

 (z „Przyjaciela Ludu" 1836 r.) : 



