— 412 — 



się. "Wszakże nazwisko to nie dawne jest i ledwie od siedmi albo ośmi set lat 

 do używania weszło"; a w innem miejscu, wymieniając różne narody, tak mówi:, 

 „a drudzy zasię Polony, Polaniuami, abo Polakami nazywać się. poczęli. Dwie 

 tedy przyczynie nazwiska tego naj dujemy. Gdyż abo od pola, którem słowem 

 i równinę polną i polowanie abo myślistwo Słowacy (t. j. Słowianie) wyra- 

 żają, Polony, jakoby Połoninami i Polakami nazwanycb być cbcą: dla tego snać, 

 że równą a pozorną krainę osiągnęli i nad inszych w polowaniu barziej się ko- 

 cbają. Abo też od fundatora i pierwszego książęcia icli Lecba, abo Lacka 

 Polakami jakoby Polachami, to jest po Lacbu narodem pozostałym rzeczo- 

 ny cb być rozumieją. Z którą przyczyną nazwiska sebodzi się i to, że Ruś, 

 Moskwa, a nie wiem jeśliże i nie Słowacy, oprócz Czecbów, nie Połoninami, ani 

 Pólakami, ale Lachami ich i po dziśdzień zowią. Ani wiele różniej szy jest od 

 tego dowód z języka węgierskiego, którzy Polaki Lengelami, jakoby Lechami, 

 według zdania mego, to jest pokoleniem Lechowem nazywają. Zaprawdę wszyst- 

 kich jedno zdanie jest, że Czech i Lech. abo Lach, rodzeni bracia, ten u Polaków, 

 a ów zaś drugi u krewnych swych Czechów, rozkazowali. I nie jest nic prze- 

 ciwko prawdzie, że nie zaraz na początku, Czechów i Lachów abo Polachów, 

 zjawiły się imiona, poszledniejsze te abowiem zdadzą się być. Ale gdy narody 

 te (jako Prokop o Słowakach pisząc powiada) nie pod władzą jednego czło- 

 wieka jakiego być pierwej, ale pospolitej i spólnej wolności zdawna zażywać 

 przywykszy, gdy potem dla pewnej przyczyny i potrzeby jakiej, za zdaniem 

 swem książętom hołdować poczęły, wtenczas dopiero Lachami i Polochami od 

 Lecba, Czecbami zaś od Czecha, którzy naprzód u nich panowali, nazwane były. 

 Czego się i av inszych doczytujemy narodziech, że acz się przedtem inaczej nazy- 

 wały, nowe jednak imiona sobie, od zacnych i dobrze zasłużonych książąt, potem 

 przywłaszczały." 29 ) Nuncyjusz Ruggiero r. 1568 pisze do papieża: „Polacy 

 nazwali kraj Polską, od płaszczyzny, która się w ich języku nazywa pol e." 30 ) 

 Do pola też alluzyją jest hasło, przytoczone przez Morawskiego: „Polak po- 

 lem stoi, nie bije się za murem." 3I ) Kochanowski w swej „historyi naganionej'' 

 o Czechu i Lechu tak się wyraża: „To imię Polak nowe jest i tu dopiero w tych 

 krajach urosło od pola bez cbyby względem inszych, którzy abo przy lesiech 

 abo przy nizinacb, lubo dolcch mieszkają i od tych miejsc imiona niosą." 3 -) 

 Gdzieindziej powiada ; „Polak od pola rzeczon, pospolite glosy." Gwagnin po- 

 dobnież od pola nazwę Polaków wywodzi: „A tego nazwiska, które Polacy 

 mają, od krainy i pól pustych, w których teraz mieszkają, nabyli. Bo campus 

 łacińskim językiem pole znaczy: przeto od Pola Polacy są nazwani, bo się radzi 

 w każdym boju polem potykają z nieprzyjacioly swemi." 33 ) 



Naruszewicz przytacza różne wywody imienia Polaków u dawniejszych hi- 

 storyków: od Bulanów Ptolemeuszowych. od miasta Bolas, od Spalów Pliniju- 

 szowycli, wreszcie od pola, polowania, Lecha (Polacy niby Polechy) i mniema, 

 że „Bulanie czyli Spalowie, wedle innych Palowie, dali Słowakom (to jest Sło- 

 wianom) Cbrobatom imię Polaków u ; wkrótce dodaje jeszcze jedną, jak powiada. 

 ..mało ważną przyczynę" nazwiska tego: może przez szyderstwo pogańscy Sło- 

 wianie zwali ochrzczonych pobratymców „polani wodą." 3i ) W innem zaś 

 miejscu powiada : ,. W pierwszym dopiero Dytmarze... pierwszy ślad Polskiego 



