— 413 - 



imienia znajdujemy: bądź nam to imię Czechowie od polania chrzestną wodą 

 nadali; bądź one od Laców. hordy Sarmackiej, z Hurmami przywiedzionej, sami 

 sobie potem dla różnicy od innych Słowian, jak Czesi odŻeęhów, włożyliśmy." 35 ). 



III. Słoworody nowsze. 



Dobro wski i Szafarzyk od pola nazwę przodków naszych wywodzą S6 ). 

 U nas w nowszych czasach dużo w tym względzie czyniono domysłów, lecz że po 

 większej części brakło im podstawy naukowej, t. j. językoznawczej, więc jo po- 

 mijam. Wymienię tylko oryginalne, chociaż, zdaniem mojem, niefortunne 

 zbliżenie nazwy Polaków, ze starosłowiańskim wyrazem p o 1 oznaczającym 

 brzeg, pół, wyrażone przez H. Schmidta 37 ), oraz dość zadziwiające u niepospo- 

 litego skądinąd językoznawcy, księdza Malinowskiego upieranie się przy zdaniu 

 jakoby Krasickiego, że Polak od Lacha pochodzi 38 ). 



Ostatniemi czasy ,. Archiwum filologii słowiańskiej", zbioropismo w języ- 

 ku niemieckim przez prof. Jagi cza wydawane, ogłosiło parę rozpraw, rozpatru- 

 jących imiona: Polak i Lech. Pierwszą napisał profesor wrocławski Neh- 

 ring i pomieścił w III tomie pomienionego pisma 39 j. Drugiej autorom jest 

 profesor Perwolf; czytamy ją w IV tomie tegoż Archiwum 40 ). Dodał do niej 

 kilka słów swoich prof. Jagicz w tymże tomie 41 ). 



Streszczam tu poglądy tych uczonych, ile dotyczą imienia Polaków i Pol- 

 ski, pomijając rozprawy o nazwie Lechów. 



P. Nehring przytacza obszerny spis postaci nazwisk Polaków, dostarczo- 

 nych przez kronikai'stwo średniowieczne, a dalej rozpatruje podawane przez in- 

 nych słoworody i przypuszcza, że jakkolwiek zdawałoby się rzeczą najprostszą 

 wywodzić to nazwisko od pola, jednakże, zważywszy długie istnienie formy 

 Polanie (w różnych odmianach), stosowniej jest wywodzić je od p o 1 a n a = 

 starosłowiań. polena = pole, niwa, dolina; być może, powiada, iż pierwotnie 

 i kraj polski i mieszkańców jego zwano Polany (jakŁużany,Drażdany i t. p.), 

 co wybornie odpowiadałoby dawnej jego fizyjognomii; w zdaniu tern utwierdzają 

 p. Nehringa te jeszcze okoliczności, że łacińska forma P o 1 en i zupełnie odpo- 

 wiada starosłowiańskićj, a znaczeniem z Polanin zgadza się rusińska nazwa 

 Polaków Lach, którą p. Nehring wywodzi od 1 j a d a =£ odłóg, puste pole. 



P. Perwolf mniema, iż gdyby wyraz Polanin pochodził od pole na 

 toby brzmiał raczej Polanianin. na dowód czego przytacza: Pomorza-, 

 nin od Pomoru, Podgórzanin od Podgórze, M a z o w s z a n i n 

 od Mazowsze i t. d.; wywodzi więc imię Polaków wprost od pola, a w zna- 

 czeniu tej nazwy widzi nietyle mieszkańców pól uprawnych, ile raczej równin, 

 w przeciwieństwie do zamieszkujących lasy, góry lub Avybrzeża. 



P. Jagicz zgadza się ze zdaniem poprzedzającem. że Polanin nie od 

 polan a, ale od pole wyprowadzać należy. 



I mnie się zdaje, że jest nieinaczćj, a to z następnych jeszcze powodów. 

 Naprzód: od wyrazu polana nie wszędzie zresztą w Polsce znanego, mamy 

 istniejącą jeszcze nazwę plemienną na Pokuciu: mieszkańców okolic stepowych, 



