— 423 — 



ogólnego mówić i pisać Polsce, ten okazuje że albo nie dba o czyste wymawianie języka polskiego 



0 jego proste i jasne prawidła, albo koniecznie chce trwać przy uporze zadawnionego błędu; gdyż ina- 

 czej niepodobna takowego zakończenia usprawiedliwić, jak bowiem mówimy i piszemy laska, lasce 



1 łaska, łasce, tak powinniśmy mówić i pisać: Polska, Polsce, w Polsce. Chociażby też kto chciał dowo- 

 dzić, że kiedy to imię było pisane w przyp. 1 1. p. Polszczą, co i mnie zdarzyło się czytać w jednej sta 

 rej gramatyce języka polskiego, drukowanej gockiemi literami podobno w Gdańsku, jak się z dedyka- 

 cyi mogłem przekonać (wspomnianą, gramatykę ofiarowałem Biblijotece korpusowej w Kaliszu), to i na 

 tedy powinnoby się w przyp- III i VII mówić i pisać Polszczy, ale nie Polszczę, gdyż tak mają właśnie 

 wymienione przypadki rzeczowniki zakończone w przyp. 1 1. p. na, szcza, np. I puszcza, II puszczy, III 

 puszczy; I paszcza ,11 paszczy, III paszczy i t, d , ale nie puszcze, paszcze 11 -. Gdy się zastanowimy że 

 do czasów gramatyki Szylarskiego, a więc do r. 1770 nie drukowano zgoła gramatyki polskiej po 

 polsku, to trudno będzie uwierzyć w istnienie owej gdańskiej i wogóle trudno pojąć, jakim sposobem 

 Sztochel nie zanotował u siebie i nie zapamiętał tytułu, daty i miejsca druku dzieła, które posiadał. 



66. Górale i td. str. 119. 



67. Tygodnik ill. ser. 1 t. XII str. 7 kol. 1. 



68. Na dziś, pismo zbiór. I, 309 i dal. 



68a. Oto ustępy piosnek ludowych, w których Polok figuruje. 



„Chędel, chędel, Niemców mędel, „A wy Niemcy, wy nie wiecie, 



A Polaków sześć da i sześć. Wasza wiara leży w życie; 



Każdy Polak żarcie w dwojak Jak Polaki żyto zeżną, 



Dał Niemcowi zjeść da i zjeść". "Waszą wiarę djabli wezmą". 



Kolberg, Lud. Poznań. V, 91. Tamże 135" 



„Skakaj, Polak, boś ty chybki, „Ej ty Mazur, ja Polka, 



Bo masz d... jako skrzypki, Nie sięgaj mi do gorsa, 



Niemcy jak bas ciężkie mają, Bo mój gorset malowany, 



Pomału się obracają". A ty Mazur oszarpany". 



Tamże, 92, Tamże, 137. 



„Przyszedł Niemiec do Polaka 

 Kupie chleba za trojaka; 

 A Polak mu niechciał przedać, 

 Musiał Niemiec w gnojach grzebać". 

 Tamże, 176. 



69. Kolberg Lud. Poznańskie I, 46. 



70. Nie miałem sposobności przeczytać, ani nawet oglądać Warszewickiego Krzysztofa D e 

 origine s e u d e r i v a t i o n e g e n e r i s et n o m i n i s p o 1 o n i c i d i a 1 o g u s 

 Wilno 1580, Kraków 1589. Rzym 1601. w Biblijotece Głównej w Warszawie jest egzemplarz dzieł War- 

 szewickiego wydania Krakowskiego, ale pomienioną rozprawkę, któraby się powinna znajdować na 

 końcu IV tomu i figuruje w spisie rzeczy, wydarto z książki już oprawnej, co widać po luźnych nitkach. 



71. Kolberg Lud. Kujawy I, 293. II, 199. 204. Poznańskie V, str. IV. 



72. Wójcicki Pieśni I, 35. Nazwa tańca polki ma pochodzić od czeskiego wyrazu pulką 

 albo polka, oznaczającego połówkę (niby taktu, rytmu). 



73. Kolberg Lud. Poznań. V str. XI. 



74. Kolberg Lud. Krak. IV, 272. 



75. W zbiorze pieśni łotewskich Sprogisa (Pamjatniki latyiskago narodnago tvorćestva. Wil- 

 no 1868) w dwu tylko piosnkach znalazłem wzmiankę o Polsce i Polakach. Oto ich przekład . Str. 

 274 n° 7: Tak mówiła mi matulą, Główkę mi gładząc: Ach, synku, ach, synku, Gdzie padnie głowa 

 twoja? Czy w Polsce, czy w Litwie, Czy na dno rzeki? — Str. 316 n» 6: Grzmij, grzmij, pioruneczku, 

 Rozbij most na Dźwinie: Niech nie nadchodzą Polacy, Litwini Moich* ojców ziemi. 



76. Tak pisze mistrz Templaryj uszów do Ludwika św. (około połowy XIII w.) Bibl. Warsz. 

 1875, tom II str. 242. 



77 J a gi c z a Archiv III, 464, 465. — Schmitthennera — Weiganda Deutsches Worterbuch 

 p. w. Pole. 



78. B i e 1 o w s ki Pomn. Dz. Pol. I, 490, 



76. Żywot Adolfa Januszkiewicza. Berlin. 1875. II, 196. 



