— 430 — 



7. Psychrometr. Jeżeli obserwator ma robić spostrzeżenia nad stopniem 

 wilgoci powietrza, musi mieć dwa termometry obok siebie w budce powieszone. 

 Jeden z tycb termometrów służyć będzie do wskazania temperatury powietrza, 

 a drugi do wskazywania tej temperatury, przy której odbywa się parowanie wo- 

 dy na otwartem powietrzu. Chcąc ten ostatni cel osiągnąć, potrzeba gałkę je- 

 dnego z termometrów obwinąć muślinem, albo batystem i koniec tkaniny zanu- 

 rzyć w wodzie, znajdującej się w naczyńku obok termometru, lub pod nim w nie- 

 wielkiej odległości umieszczonem. Zwilżona gałka termometru pokazywać bę- 

 dzie tern niższą temperaturę, im powietrze ma mniejszy stopień wilgoci, wtedy 

 bowiem woda ulatnia się prędzej i odbiera gałce większą ilość ciepła, aniżeli 

 przy znacznej wilgoci powietrza. Dwa takie termometry, z których jeden wska- 

 zuje temperaturę powietrza, a drugi temperaturę, przy której ulatnia się woda, 

 stanowią jeden przyrząd, nazwany psychrometrem. Przy pomocy tablic, obejmu- 

 jących prężność pary przy różnych temperaturach, można z dostrzeżonej liczby 

 stopni na suchym i zwilżonym termometrze wyprowadzić stopień wilgoci po- 

 wietrza. 



Dodać tu należy, że gałka zwilżonego termometru nie powinna bynajmniej 

 być zanurzana w wodzie, gdyż wtedy odczytywalibyśmy temperaturę wody, 



0 którą tutaj wcale nie chodzi. Muślin lub batyst zmieniać potrzeba raz na kil- 

 ka tygodni, osobliwie wtedy, kiedy się pokryje kurzem, albo podrze; w tym też 

 celu można sobie przygotować zapas małych woreczków muślinowych, tylko z bo- 

 ku zszytych. Nałożywszy taki woreczek na gałkę termometru, związuje go się 

 powyżej tejże, a przeciwny koniec wpuszcza się do podstawionego i wodą napeł- 

 nionego naczyńka. Woda do takiego celu użyta winna być czysta, śniegowa 

 lub deszczowa, albo też rzeczna, lecz przecedzona; tylko w braku podobnej bie- 

 rze się wodę studzienną, przegotowaną i także przecedzoną. 



Ponieważ stopień wilgoci powietrza przy temperaturach niższych od zera 

 niezawsze daje się wyznaczyć z dostateczną dokładnością, przeto dobrze mieć na 

 stacyi meteorologicznej higrometr Saussurea. Główną jego częścią jest włos 

 ludzki w ługu wygotowany, który ma tę własność, że w suchem powietrzu 

 kurczy się, a w wilgotnem wydłuża; będąc też umieszczony pod szklanym dzwo- 

 nem, w którem powietrze pod działaniem niegaszonego wapna, lub innego wilgoć 

 wciągającego w siebie ciała, jest możebnie do najwyższego stopnia osuszone, włos 

 taki skurczy się do pewnej granicy, która zarazem odpowiada punktowi 0 (zero) 

 na skali higrometru. Tenże włos pozostawiony w miejscu, w którem para wo- 

 dna podnosi wilgoć powietrza do możebnie najwyższej granicy, musi się wydłu- 

 żyć i wskazówkę z nim połączoną sprowadzi do tego punktu na skali, który jest 

 oznaczony liczbą 100. Mechanik też dzieli skalę na równe części, które będą 

 stopniami wilgoci powietrza w odsetkach; czyli tak zwanej względnej wilgoci. 



Podczas mrozów kilkostopniowy cli jest użycie psychometru nader ograni- 

 czone, gdyż woda w podstawionem naczyniu ścina się w lód, a muślin przymarza 

 do gałki termometru. W podobnach razach najlepiej zdjąć muślin ostrożnie 



1 pozostawić termometr bez niego, a jeżeli okryty jest lodem, należy tenże ze- 

 skrobać i gałkę suchem suknem otrzyć. Chcąc zaś robić spostrzeżenia nad wilgo- 

 cią przy pomocy tak przygotowanego termometru, musi obserwator przez półgodzi- 



