— 431 — 



ny, lub blisko tego, zwilżać jego gałkę wodą, używając do tego małego, miękkie- 

 go pędzelka uamaczaiiego w wodzie. Po upływie mniej więcój półgodziny czasu 

 da się zauważyć pewna różnica w temperaturze suchego i zwilżonego termome- 

 tru. Lecz jak tylko zwilżona gałka pokryje się dobrze lodem, to i pomieniona 

 różnica zniknie. Całe więc spostrzeżenie polega na zauważeniu tej chwili 

 w której zwilżony termometr pokazuje stopień temperatury odpowiadający paro- 

 waniu wody w powietrzu. 



8. Termograf. Kiedy obserwator na swojej stacyi ma uważać granice, w ja- 

 kich w ciągu danego czasu, np. w ciągu doby zmienia się temperatura, czyli jakie 

 jest w tym czasie jój m a x i m u m i min im u m, wtedy potrzebuje mieć do te- 

 go potrzebny przyrząd, termograf em nazwany. Może on być metalowy, wyro- 

 biony z żelaznego i miedzianego paska, zlutowanych razem ze sobą i zwiniętych 

 w kształcie sprężyny w zegarkach kieszonkowych. "Wewnętrzny koniec tój 

 sprężyny jest przytwierdzony i nieruchomy; zewnętrzny zaś jest zaopatrzony 

 w sztyft wydłużony i mający kształt igły. W miarę podwyższania się tempera- 

 tury rozciąga się sprężyna i sztyft postępuje ciągle w jedne stronę; trwa zaś to 

 aż do chwili, w której temperatura, dosięgnąwszy swojego max im urn, prze- 

 stanie podnosić się. Odtąd następuje ruch sztyfta w przeciwnym kierunku, gdyż 

 sprężyna kurczy się stopniowo w miarę zniżania się temperatury. Skoro nadej- 

 dzie chwila najniższej temperatury, czyli jój mini m u m, sprężyna ze sztyftem 

 rozpocznie powolny swój ruch w odwrotnym kierunku. Ażeby widzieć każdora- 

 zową temperaturę, przy której odbywają się przytoczone tu ruchy, dodaje me- 

 chanik do przyrządu odpowiednią skalę zwykłe na całe stopniepodzieloną; oprócz- 

 tego umieszcza dwie wskazówki mosiężne, cienkie, na wspólnśj osi obracające 

 się z wielką łatwością i mające prawie taką długość, jak sztyft powyżej wymie- 

 niony, który zajmuje miejsce pomiędzy obiema wskazówkami. Kiedy tempera- 

 tura postępuje ku swojemu m a x i m u m, wtedy sztyft popycha jedne ze wskazó- 

 wek przed sobą aż do chwili, w której temperatura zaczyna się obniżać. Skoro 

 to nastąpi sztyft cofa się w odwrotnym kierunku, a wskazówka pozostaje na tym 

 punkcie skali, który najwięcej odpowiada temperaturze pewnego przeciągu czasu. 

 W miarę znowu zbliżania się temperatury cło jej m i n i m u m, sztyft popycha 

 drugą wskazówkę w przeciwną od poprzedzającej stronę i zostawia ją dopiero w spo- 

 koju, kiedy temperatura zaczyna wzrastać. Takim sposobem jedna ze wskazówek 

 pokaże na skali m a x i m u m, a druga m i n i m u m u m temperatury; która zaś 

 z nich, lewa czy prawa, spełniać będzie takie zadanie, zależy to od ustawienia 

 przyrządu; można też z łatwością przekonać się o tern, mając narzędzie przed sobą. 



Jeżeli termograf ma wskazywać prawdziwe maximum i minimum 

 temperatury, musi być porównany z dokładnym termometrem, znajdującym się 

 na stacyi obserwatora. Do tej czynności niepotrzeba umyślnie się zabierać, ale 

 równocześnie przy zapisywaniu temperatury powietrza zanotować także stan 

 termografu, to jest zapisać ten stopień, jaki na jego skali pokazuje koniec sztyf- 

 tu. Z porównania obu spostrzeżeń można potem wyprowadzić poprawki dla 

 termografu i tym sposobem otrzymać prawdziwe granice, pomiędzy któremi wa- 

 hanie termometru się odbywało. Ażeby na drugi dzień można było znowu zna- 

 leźć maximum i minimum temperatury, należy obie wskazówki mosiężne 



