— 432 - 



ostrożnie zbliżyć palcami do sztyfta tak, żeby wszystkie tworzyły jakby jednę 

 wspólna wskazówkę. Takie przesunięcie wskazówek uskutecznia się raz w prze- 

 ciągu tego czasu, którego granice temperatury znaleźć pragniemy. Jeżeli np. 

 mieć chcemy m a x i m u m i mi n i m u m temperatury w ciągu całej doby, mo- 

 żemy wskazówki przesuwać po zanotowaniu ostatniego spostrzeżenia wieczorem; 

 baczyć atoli należy na to, żeby pomieniona czynność dokonywała się mniej więcej 



0 tej samej porze dnia. 



§ 9. Zamiast metalowego termografu, który z czasem bardzo rdzewieje 



1 w znacznej mierze swoje usługi wypowiada, można użyć przyrządu oddawna 

 z wielką korzyścią stosowanego w podobnych wypadkach. Ten przyrząd składa 

 się z dwu termometrów zwyczajnych, na wspólnej tabliczce równolegle do siebie 

 umieszczonych i gaikami w przeciwne strony obróconych. Jeden z tych termo- 

 metrów jest rtęciowy i w rurce swojej ma nad rtęcią umieszczony maleńki, stalo- 

 wy sztyfcik. Kiedy temperatura podnosi się, rtęć w rurce rozszerza się i pcha 

 przed sobą sztyfcik; kiedy zaś nastąpi zniżanie się temperatury, wtedy rtęć się 

 kurczy i cofa ku gałce, a sztyfcik pozostaje na miejscu nieruchomy; koniec też 

 jego zwrócony ku rtęci wskazuje stopień najwyższej temperatury. Taki termo- 

 metr służy zatem do oznaczenia marimiim temperatury w ciągu pewnego 

 przeciągu czasu. 



Drugi znowu termometr obejmuje w swojej rurce spirytus zabarwiony zwy- 

 kle na czerwono. W tym termometrze znajduje się w rurce sztyfcik także ma- 

 leńki; wyrobiony ze szkła i ciągle zanurzony w spirytusie. Otóż w miarę zniża- 

 nia się temperatury sztyfcik pomieniony postępuje razem ze spirytusem ku gałce 

 termometru i pozostaje dopiero wtedy nieruchomy na miejscu, kiedy temperatura 

 zaczyna wzrastać. W tej bowiem chwili spirytus rozszerzając się przelewa się 

 bez przeszkody przez sztyfcik, nie zabierając go ze sobą. Ten koniec sztyfcika, 

 który jest' zwrócony ku wierzchołkowi słupka spirytusowego, nie zaś przeciwny 

 ku gałce obrócony, wskazuje najniższą temperaturę, czyli jej mi n i m u m. Ro- 

 zumie się samo przez się. że poprawki opisanego tu termografu muszą być podo- 

 bnie wyznaczone, jak przyrządu metalowego, o czem wyżej już móAviliśmy. Na 

 jedne atoli okoliczność wypada jeszcze zwrócić uwagę, a mianowicie na sposób 

 ustawienia termografu. W przeciągu czasu, którego granice temperatury mieć 

 chcemy, oba termometry do tabliczki przytwierdzone powinny się znajdować 

 w poziomem położeniu. Kiedy zaś sztyfciki w nich umieszczone przejdą do pun- 

 któw te granice wskazujących, wtedy po zanotowaniu ostatniego spostrzeżenia 

 wieczorem, należy tabliczkę zwolna przechylić w jedne stronę, ażeby każdy 

 sztyfcik przesunął się ku wierzchołkowi słupka płynu w rurce termometru zam- 

 kniętego. Takim sposobem będzie znowu termograf przygotowany do wskazania 

 m a x i m u in i minimum temperatury dnia następnego. Przechylanie tabli- 

 czki i ustawienie jej poziome uskutecznia się bez trudności, gdyż ona obraca się 

 swobodnie naokoło osi tylko w jednym kierunku, a potem podniesiona ręką na 

 przechylonym końcu wraca do położenia poziomego. 



Higrometr i termograf powinny być umieszczone w blaszanej budce nieda- 

 leko barometru; dlatego też najlepiej przybić w górnej jego części dosyć mocną 

 deseczkę i do niej przytwierdzić pomienione narzędzia. 



