— 433 _ 



9. Barometr. Jest to narzędzie służące do mierzenia ciśnienia powietrza. 

 Główną jego częścią składową jest albo rtęć znajdująca się w rurce daleko 

 obszerniej szej niż termometry czna i zamkniętej na jednym końcu a na drugim 

 otwartej; albo mała metalowa puszka, zamknięta szczelnie po wypompowaniu 

 z niej powietrza. Barometry pierwszego gatunku nazywają się rtęciowemi i na 

 stacyjacb meteorologicznych są w wyłącznem użyciu; barometry zaś z metalowe- 

 mi puszkami nazywają się aneroidami i bardzo rzadko na stacyjach bywają do 

 spostrzeżeń używane; w dalszym też ciągu mówić będziemy tylko o barometrach 

 rtęciowych. Rurka takiego barometru jest albo prosta, albo też zgięta w kolan- 

 ko, którego jedno ramię jest dłuższe niż drugie, ale oba mają grubość jedna- 

 kową. Barometry pierwszego kształtu nazywają się naczyńkowemi, drugiego 

 zaś kolankowemi albo dwuramiennemi. Na stacyjach meteorologicznych używa- 

 ją jednych albo drugich, kształt bowiem rurki nie stanowi żadnej zalety baro- 

 metru. Natomiast wszelki barometr rtęciowy powinien mieć dokładną skalę me- 

 talową, sięgającą od poziomu rtęci w ramieniu otwartem czyli niższem, aż do 

 poziomu, do którego układa się rtęć w ramieniu dłuższem, u góry szczelnie zato- 

 pionem. Oprócz tego musi barometr rtęciowy być zaopatrzony w termometr 

 wskazujący temperaturę jego rtęci i skali. Nakoniec część rurki zatopionego 

 ramienia, znajdująca się powyżej rtęci, musi być wolna od powietrza, oczem nie- 

 trudno może przekonać się obserwator, gdy wiszący pionowo barometr uchwyci 

 u dołu ostrożnie ręką i odprowadzi go z pionowego położenia w jedne lub drugą 

 stronę. Jeżeli w górnej części rurki niema powietrza, rtęć uderzając o ścianę 

 szklanego wierzchołka wyda dźwięk metaliczny, jasny; w przeciwnym zaś razie 

 dźwięk ten będzie głuchy, albo wcale nie da się słyszyć, gdy powietrza jest za- 

 wiele w rurce. Próbę tę niezaszkodzi dość często ale ostrożnie powtarzać. 



O dokładności skali i całego barometru jak również termometru doń przy- 

 twierdzonego, można się najłatwiej przekonać, porównawszy go z innym ba- 

 rometrem wypróbowanej dokładności. Ta czynność uskutecznia się zwykle 

 na głównej stacyi, gdzie znajduje się normalny barometr, sprawdzony we wszy- 

 stkich swoich częściach. Sam obserwator nie znalazłby pod ręką tych środków 

 pomocniczych, jakich wymaga dokładne zbadanie barometru. Można też poró- 

 wnać swój barometr z innym przenośnym, który poprzednio był porównywany 

 z normalnym. Przy tern jednak nienależy poprzestawać na jednem tylko poró- 

 wnaniu, ale zrobić ich przynajmniej dziesięć lub dwadzieścia; w razie znalezienia 

 jakiej różnicy, potrzeba zanotować w dzienniczku obserwacyjnym; ile ona wyno- 

 si i skąd pochodzi barometr do porównania użyty. Skale na barometrach miewa- 

 ją niejednaki podział; jedne z nich dzielone są na cale i linije, inne znowu na 

 milimetry. W jednym i drugim razie dodany bywa zwykle nonijusz, dozwalający 

 odczytywać części dziesiętne najdrobniejszych podziałów na skali. 



10. Ustawienie barometru. Barometr mający służyć do spostrzeżeń, nie 

 wymaga szczególnego dla siebie miejsca, gdyż może wszędzie na ścianie być po- 

 wieszony, byle tylko ta ściana była mocna i dość równa. Obrawszy na takiej 

 ścianie miejsce dla barometru, wbija się w nią gwóźdź mocny i zawiesza piono- 

 wo barometr. O pionowym kierunku łatwo się przekonać zapomocą ciężarka na 

 nitce uwiązanego i tak przyczepionego do górnej części barometru, żeby mógł 



