— 435 - 



z przeziernikiem mającym jedne poziomą lub dwie na krzyż złożone nitki (wło- 

 ski). Zamiast nitek może do tego samego celu służyć poziomy brzeg małej obrącz- 

 ki obejmującej skalę barometru i złączonej z nonijuszem, który zapomocą odpo- 

 wiedniego trybu daje się przesuwać wzdłuż skali na dół i do góry. 



Ważną rzeczą jest dobra znajomość barometru, z którym się ma do czynie- 

 nia, a osobliwie znajomość sposobu oznaczenia tego punktu na skali, od którego 

 wysokość rtęci ma być mierzona. W wielu barometrach naczyńkowych jest do 

 dolnego końca skali przytwierdzony sztyft metalowy, lub kościany, obrócony 

 swoim ostrym końcem ku powierzchni rtęci w naczyniu zawartej. W innych 

 znowu zamiast sztyfta znajduje się obrączka z poziomym brzegiem do rtęci zwró- 

 conym. Otóż w pierwszym razie potrzeba powierzchnię rtęci, w naczyniu się 

 znaj duj ącej, sprowadzić do zetknięcia się z ostrym końcem sztyfta, co uskutecz- 

 nia się zapomocą śruby umieszczonej pod naczyniem u samego dołu i działającej 

 na denko zamykające rtęć. Gdy ciśnienie powietrza się zmniejsza, opada rtęć 

 w górnej części rurki, a podnosi się w naczyńku; sztyft zaś zanurza się do pe- 

 wnej wysokości. Wtedy też odkręcając śrubę należy dopóty opuszczać denko, 

 dopóki koniec sztyfta nie zetknie się z powierzchnią rtęci, co z łatwością do- 

 strzedz się daje, gdyż sztyft odbija się w zwierciedle rtęci i w chwili zetknięcia 

 odwrócony jego obraz tworzy przedłużenie rzeczywistego sztyfta. Czynność tu- 

 taj opisaną wykonywa obserwator po bardzo krótkim czasie z wielką biegłością. 

 Gdy już nastąpi w mowie będące zetknięcie, zostanie także wskazany ten począ- 

 tek, od którego wysokość ciśnienia mierzyć mamy; potrzeba teraz zwrócić uwagę 

 na wierzchołek rtęci w górnej części rurki. Widząc, gdzie się znajduje ten 

 wierzchołek, zbliżamy tak do niego nonijusz, żeby przeziernik pozornie dotykał 

 samego końca wypukłej powierzchni rtęci. Że tutaj dotknięcie może być tylko 

 dozorne a nie rzeczywiste, pojąć nietrudno, gdyż rtęć jest zamknięta w rurce 

 a przeziernik znajduje się na zewnątrz. Dla uniknięcia błędu, który tu łatwo 

 popełnić można, potrzeba oko trzymać wprost słupka rtęci i w wysokości jej 

 wierzchołka; oprócz tego można uważać, czy za zniżeniem, lub podwyższeniem 

 oka nie zmienia się pozorne zetknięcie wierzchołka z brzegiem przeziernika; 

 w razie jakiej zmiany wypada poprawić nastawienie nonijusza. 



Kiedy już upewni się obserwator o dokładności nastawienia barometrycz- 

 nej skali tak u dołu jak u góry, wtedy zanotuje liczbę linij, lub milimetrów 

 wprost na skali wskazaną i sięgającą aż do wierzchołka rtęci w górnem ramie- 

 niu, części zaś ułamkowe najmniejszych podziałów skali, czyli części jednej linii, 

 lub milimetra odczyta na nonijuszu, uważając, która jego kreska, począwszy od 

 punktu zerem (0) oznaczonego, zgadza się z jedną z kresek samej skali. Przy 

 zapisywaniu w dzienniczku, całości oddzielają się przecinkiem od ich ułamków 

 dziesiętnych; tak np. 750,3 milimetrów znaczy 750 całych milimetrów i 3 dziesią- 

 te części milimetra. 



Przy zwiększaniu się ciśnienia powietrza obniża się rtęć w dolnem naczyń- 

 ku a podnosi u góry; wtedy koniec sztyfta u dołu znajduje się w większem lub 

 mniejszem oddaleniu od powierzchni rtęci. Dla doprowadzenia obojga do ze- 

 tknięcia potrzeba dolną śrubę zakręcić i z resztą tak postąpić, jak wyżej powie- 



28* 



