— 438 — 



blaszany lejek, zwrócony podstawą do pomienionego zagłębienia tak, żeby je za- 

 krywał, ale nie tarł się ani o podporę, ani o uszko do niej przyczepione. Opisa- 

 na tutaj chorągiewka jest podobna do umieszczany cli zwykle na wieżach kościel- 

 nych lub dachach domów. 



Uważanie kierunku wiatru na podobnej chorągiewce jest jednak z tego 

 względu niedogodne, że ją niezawsze w nocy można widzie; oprócz tego, jeżeli 

 się znajduje nad dachem mieszkania, potrzeba tamże umyślnie wchodzić. Chcąc 

 uniknąć tych niedogodności i obserwować kierunek wiatru wprost z jakiego po- 

 koju lub sieni, bez patrzenia na samą chorągiewkę, potrzeba zapomocą odpowie- 

 dniego mechanizmu przenieść ruch chorągiewki na tarczę, na której oznaczone 

 są różne kierunki wiatru, czyli na tak zwaną różę wiatrów. To zaś stosownie do 

 miejsca, które ma zajmować pomieniona róża, daje się wykonać w rozmaity spo- 

 sób. Przypuśćmy, że róża wiatrów ma być umieszczona na pułapie (suficie) w sie 

 ni lub pokoju, w którym znajdują się główne narzędzia stacyi meteorologicznej, 

 chorągiewka zaś nad dachem domu. Ponieważ wrzeciono chorągiewki musi być 

 w tym razie dosyć długie, przeto należy je odpowiednio podeprzeć, nie tamując 

 jego obrotów. W tym celu, jeśli tylko można, najlepiej spuścić wrzeciono pio- 

 nowo wzdłuż ściany domu, a w ścianę wmurować dwa lub trzy żelazne, poziome 

 i sztyftowe uszka z okrągłemi w środku otworami, zaśtosowanemi do grubości 

 wrzeciona. G-dzie zaś niema takiej ściany i wrzeciono wypada umieścić nad sa- 

 mym dachem, tam podparcie jego uskutecznić można zapomocą mocnych prętów 

 żelaznych, przytwierdzonych dolnemi końcami do krokwi i w kształcie trójnoga 

 wrzeciono obejmujących. Rozumie się, że w miejscu, w którem wszystkie pręty 

 trójnoga się schodzą, musi być zrobiony okrągły otwór dla wrzeciona, które win- 

 no być podparte mniej więcej w środku tej części, która nad dachem się wznosi. 

 Przez otwór w dachu zrobiony przechodzi wrzeciono na poddasze i opiera się 

 swoim dolnym, ostrokręgowym końcem na żelaznej podstawie do belki przy- 

 twierdzonej i w ostrokręgowe zagłębienie zaopatrzonej; na niej powinno wrze- 

 ciono z chorągiewką stać pionowo i swobodnie się obracać. Nad dolnym końcem 

 Ayrzeciona musi być nałożone i przyśrubowane niewielkie, ale dość mocne kółko 

 zębate, poziome a na niem musi być umieszczone drugie, podobne kółko, ale pio- 

 nowe i tak wyzębione, żeby mogło równocześnie obracać się z tamtem; razem 

 wzięte tworzą oba kółka tryb, dozwalający przenosić ruch chorągiewki, gdzie 

 tylko się podoba. Bo gdy w środku pionowego kółka przytwierdzimy poziomy 

 pręt żelazny jednym końcem, a na drugim znowu jego końcu umieścimy tryb po- 

 dobny do poprzedzającego, wtedy także będziemy mogli przeprowadzić działanie 

 obu trybów na wskazówkę róży wiatrów umieszczonej na pułapie. Ta róża 

 wiatrów jest okręgiem większego, lub mniejszego koła, wyrobionego z metalu 

 i podzielonego na ośm równych części; przy każdej zaś z tych części są na obwo- 

 dzie róży- umieszczone początkowe głoski nazw, jakie się nadają pojedyńczym 

 wiatrom, o czem nieco niżej powiemy. Sama róża jest do pułapu mocno i nie- 

 zmiennie przytwierdzona, a tylko jej wskazówka ma ruch wspólny z chorągiew- 

 ką. Taka wskazówka jest to średniej grubości strzałka metalowa, osadzona 

 w środku róży, zaopatrzona w oś nawskróś przez pułap przeciągniętą i połączo- 

 na z trybem znajdującym się na poddaszu. Znaczenie jej jest podobne do tego, 



