— 440 — 



14. Ocenienie siły wiatru. "W braku anemometru, niemoże być mowy 



0 mierzeniu siły wiatru, lecz tylko o przybliżonem jej ocenianiu. W tym celu 

 uważać potrzeba na skutki, jakie wiatr sprawia na otaczających stacyją przed- 

 miotach, a osobliwie na drzewach, które pod wpływem jego podmuchów ule- 

 gają większemu lub mniejszemu kołysaniu. W ogólności biorąc, można dokła- 

 dnie odróżnić ciszę w powietrzu od wiatru słabego, albo mocnego; ten zaś od 

 wichru łamiącego gałęzie, zrywającego kominy i dachy, czyli od takiego wiatru, 

 który zrządza natychmiastowe i widoczne szkody. Otóż jeżeli ciszę w powietrzu, 

 lub też wietrzyk poruszający zaledwie liście na drzewach oznaczymy liczbą O, 

 tedy wiatr słaby poruszający liście całych koron lub cienkie gałązki, oznaczyć 

 możemy liczbą 1, zaś wiatr średni zginający większe gałęzie liczbą 2; następnie 

 wiatr mocno kołyszący całe korony drzew oznaczymy liczbą 5; nakoniec wicher 

 łamiący konary, drzewa, lub zrządzający inne widoczne szkody oznaczymy 

 liczbą 4. 



Te liczby piszą się w dzienniczku obserwacyjnym za głoską, kierunek wiatru 

 wskazującą: np. Pn. O, albo N. O oznacza Wietrzyk bardzo słaby z północy wie- 

 jmy; gdy znowu samo O bez poprzedniej głoski oznacza zupełną ciszę. Podobnie 

 Z. 2 oznacza wiatr zachodni średni; PdZ. 3 poludniowo-zachodni, mocny, a W. 4 

 wicher wschodni. 



Gdzie w pobliżu stacyi niema drzew, albo gdy drzewa ogołocone są z li- 

 ści, można uważać na szybkość, z jaką porusza się dym z kominów wychodzący 



1 siłą wiatru porwany. Po niedługim przeciągu czasu nabiera obserwator do- 

 statecznej wprawy w ocenianiu mocy wiatru według przytoczonych pięciu stopni; 

 tembardziej, że w czasie spostrzeżenia musi sam znajdować się podgołem niebem 

 i doświadczać podmuchów wiatru. 



15. Chmury i stopień zachmurzenia. W bliskim związku z wiatrem i inne- 

 mi zjawiskami atmosferycznemi są chmury. Najrozliczniejsze i wielce zmienne 

 ich kształty nie dadzą się opisać; dla tego też bez szkody dla nauki można po- 

 przestać na zanotowaniu, w jakiej przybliżenie ilości pojawiają się na niebie. 

 Wprawdzie na stacyjach meteorologicznych rozróżniają główniejsze gatunki 

 chmur i oznaczają głoskami, ale rzecz ta znowu nie jest tak ważna, aby każda 

 stacyja miała to samo czynić. Gdy jednakże chmury są zjawiskami powstające- 

 mi w powietrzu, przeto obserwator niepowinien pomijać ich milczeniem; przeci- 

 wnie, musi w dzienniczku swoim zanotować, kiedy niebo jest zupełnie jasne, a kie- 

 dy znowu chmurami zakryte. W tym celu można słowami wyraźnie pisać: 

 Niebo pogodne, albo krócej 'pogoda, kiedy niema całkiem chmur, albo tylko 



gdzieniegdzie pokazują się w małej ilości. 

 Niebo napólpochmume, kiedy mniej więcej polowa nieba pokryta jest chmurami. 

 Niebo pochmurne, lub krócej pochmurno, kiedy albo całkiem niewidać błękitu nie- 

 ba, albo tylko w nader małych kawałkach. 

 Zamiast atoli wyrazami opisyAvać stopień zachmurzenia lepiój oznaczać go 

 liczbami. Jeżeli bowiem całkiem pogodne niebo oznaczymy liczbą O, a zupełnie 

 zachmurzone liczbą 10, będziemy także mogli przez 1, 2, 3, ... 8, 9 wyrazić 

 wszystkie pośrednie stopnie zachmurzenia, a zatem w razie napółpochmurnego 



