— 441 — 



nieba zapiszemy w dzienniczku 5; w razie zaś mniejszego zachmurzenia postawi- 

 my jedne z liczb: 1, 2, 3, 4, według tego, czy większa lub mniejsza część nieba 

 widzialnego nad poziomem stacyi jest zasłonięta chmurami. Podobnie liczby: 

 6, 7, 8, 9, wskazywać będą taki stan nieba, przy którym chmury zakrywają 

 więcej niż do połowy, ale niezupełnie. Łatwo tutaj dostrzedz, że przy takiem 

 ocenianiu zachmurzenia musi obserwator uważać całe otaczające go niebo jako 

 podzielone na 10 części i na oko miarkować, ile dziesiątych części jest pokrytych 

 chmurami. Jeżeli więc w dzienniczku obserwatoryjnym zanotuje pod rubryką 

 zachmurzenia np. liczbę 2, można będzie odrazu wnioskować, że niebo było pra- 

 wie pogodne, gdyż tylko w dwu dziesiątych całego swego obszaru pokryte było 

 chmurami, które albo przechodziły w skupionej masie, albo też były rozrzucone 

 po całem niebie. Kiedy znowu dla oznaczenia stopnia zachmurzenia umieści ob- 

 serwator liczbę 8, wtedy domyśli się każdy, że na zachmurzonem niebie były 

 miejsca całkiem od chmur wolne. 



Oprócz stopnia zachmurzenia dobrze także zanotować w dzienniczku kieru- 

 nek, w którym przeciągają chmury; do tego zaś używają się te same głoski, ja- 

 kiemi oznaczają się różne kierunki wiatru. Żeby atoli nie wprowadzać osobnej 

 rubryki dla kierunku chmur i osobnej dla ich ilości, ale razem obok siebie obie 

 uwagi pomieścić we wspólnej rubryce, najlepiej napisać najpierw liczbę wskazu- 

 jącą stopień zachmurzenia, a obok niej po prawej stronie kierunek chmur. Gdy 

 więc chcemy napisać w dzienniczku, że niebo jest napółpochmurne i chmury cią- 

 gną od zachodu ku wschodowi, postawimy znak: 5 Z. Według tego wskazuje 

 znak 5 W, że niebo pokryte jest tylko w trzech dziesiątych częściach swojego 

 obszaru chmurami od wschodu na zachód przeciągaj ącemi. 



Wskazany tutaj sposób notowania ilości chmur i ich kierunku, jest podobny 

 do tego, o jakim mówiliśmy przy oznaczaniu kierunku i siły wiatru; liczby tylko 

 i głoski obok nich stojące zmieniają swój porządek. Ponieważ jednak w dzienni- 

 czku obserwacyjnym musi być osobna rubryka dla wiatru a osobna dla chmur, 

 przeto dwuznaczności obawiać się niema potrzeby; odrazu też pojąć będzie mo- 

 żna, że np. W. 3 oznacza wiatr wschodni, mocny, a 3 W. niebo w małej tylko 

 części pokryte chmurami od wschodu ciągnącemi. 



16. Deszczomierz (2)hnvijo)netr). Bardzo ważną rzeczą jest wiedzieć, jaka 

 ilość wody spada z deszczu, śniegu i gradu. Do tego celu służy narzędzie de- 

 szczomierzem zwane. Składa się ono z naczynia, do którego woda deszczowa bez- 

 pośrednio spada i z miary, zapomocą której taż woda się mierzy. Kształt na- 

 czynia może być dowolny, np. walcowaty, albo kostkowy (graniasty); w każdym 

 jednak razie musi narzędzie być wyrobione z dość grubej blachy metalowej i mieć 

 krawędzie dobrze spojone, żeby woda zebrana nie mogła wyciekać. Rozmiary 

 naczynia mogą także być różne, ale nienależy brać zawielkich, gdyż takie były- 

 by niedogodne; wystarczy też, jeżeli w naczyniu walcowem średnica koła, 

 a w graniastem długość krawędzi wynosić będzie około 30 centymetrów. Na- 

 czynie musi być otwarte, czyli nie mieć ściany górnej, dolną zaś ścianę najlepiej 

 zrobić lejkowatą i zaopatrzyć ją w wąską szyjkę, prowadzącą do podstawionego 

 zbiornika (drugiego naczyńka blaszanego), do którego woda z łatwością ścieka 

 i w nim nie tak szybko wysycha jak w otwartem naczyniu górnem. Ten zbiór- 



