36 



Ethnographische Miscellen I: 5. Meyer & Richter, Helme aus Messingblech 



meest verschillende stukken van oucle europesche rnonteringen of kostumen", unter ..europäischen Mon- 

 tierungen" neben Anderem auch „kupferne" Helme verstanden hat. 



13) Solang Itam, Kaidipang, Bintauna, Bolang Mongondo, Bolang UM, BuöL In einem Berichte des 

 Controleurs der Nordküste von Celebes, des Herrn A. C. Veenkuijzen, aus dem J. 1899 über Nach- 

 forschungen, betreffend die Herkunft der „kupfernen" Helme und Schilde in Nord Celebes. an den Herrn 

 Residenten Jellesma, der jene Nachforschungen auf unsere Veranlassung gütigst hat anstellen lassen und 

 den Bericht darüber uns zur Verfügung stellte, werden folgende Angaben gemacht. ..Omtrent deze zaken 

 van betrekkelijk hooge waarde, is het mij op de Noordkust niet mögen gelukken met zekerheid vast te 

 stellen, van waar zij oorspronkelijk afkomstig zijn. Door het ontbreken van een eigen letterschrift is 

 wellicht de geschiedenis dezer voorwerpen zieh allengs in nevelen gaan hüllen. — Hetgeen thans van 

 mond tot moud oververteld en blijkbaar samengeweven met allerlei bijomstandigheden, als zoodanig wordt 

 opgegeven, is al zeer vaag. In alle landschappen is men 't er over eens, dat die zaken van zeer ouden 

 oorsprong zijn. Van waar ze afkomstig zijn en wie ze hier aanvoerden? De hoofden van Boloang Ifang 

 beweren dat ze in het jaar 1613 van Ternate werden aangebracht; die von Kaidipang zeggen dit ook met 

 de bijvoeging dat Gouverneur Badtbrugge ze voor ruim 200 jaren hun voorvaders geschonken heeft. 

 Ook wordt Ternate als land van afkomst genoemd door den radja van Bintaoena, wiens voorvader Sinoboe 

 een en ander van daar moet hebben meegebracht. Boloang Mongondou zegt, dat die dingen in Spanje (Castella 

 = Castilie) zouden gemaakt zijn, zoover zij weten, en door Spanjarden hier aangebracht. Boloang Uli 

 weder beweert ze als 'n soort van aandenken tevens teeken van ondergeschiktheid aan het Gowasche rijk 

 te hebben gekregen, onder welks machtigen druk het vroeger eens stond. In Bicool wist men er mij 

 heelemaal niets over te melden." 



14) Gorontalo. C. B. H. v. Bosenberg erwähnt „Beistogten in de Afd. Gorontalo" S. 31 1865 

 Messinghelme und -Schilde als Kopfbedeckung der Soldaten des Badjas von Gorontalo. ..Ook de soldadoes 

 met hunne officieren zijn, wanneer de radja een feest geeft, op bijzondere wijze uitgedost; dau ziet men 

 ook een enkele met koperen schild en heim, het eerste van oud-Ternataansch maaksel, de tweede (tao- 

 boetaoe) eene antiquiteit uit de zeventiencle eeuw van Bortugeschen of oud-Hollandschen oorsprong." 



l'>) Parigi. Nach N. Adriani en A. C. Kruijt „Van Bosso naar Barigi" etc. in: Med. Ned. Zend.- 

 gen. XLII, 419 1898 wurden bei dem Begräbniss eines fürstlichen Sohnes in Barigi von 8 Frauen und 

 Mädchen, zusammen mit niederländischen Alterthümern, 2 „koperen keimen zooals deze in de 17<? eeuw 

 door de Soldaten werden gedragen" in Matten um den Schuppen herum getragen, in dem der Sarg stand. 



16) Ost, Celebes. In dem Tagebuche der Herren Sarasin über ihre Beise durch Südost Celebes 

 (Matano See, Towuti See), das uns z.Th. gütigst im Ms. anvertraut worden ist, befindet sich folgende Notiz: ..In 

 der Gefolgschaft der Fürsten fanden sich einige portugiesische Morion's : dieselbe Form wird auch aus 

 Botang nachgemacht." Eine solche Nachahmung haben wir oben 8. 34 unter Nr. 3b kennen gelernt. 



17) Buton. Für Buton sind die Blechhelme und -Schilde durch C. van der Hart ..Beize rondom het 

 ei land Celebes" S. 6 fg. 1854 als Waffen der Sultanswache belegt, ,.Bij het naderen van deze plaats [dem 

 Empfangshause, pendoppo], werden wij door längs de rivier. iu de nabijheid der reeeptie-zaal, geplaatste 

 manschappen, met een ige geweerschoten begroet, welke, in allerlei kleeding uitgedost, eene zonderlinge riguur 

 maakten en veo] geleken op de lignranten van een tooneelstük in krijgstoerusting. Aan de landingsplaats 

 werden wij door eenige rijksgrooten ontvangen, die, naarmate wij ontscheepten. zieh van ons meester 

 maakten, een ieder van ons onder den arm nam, en. onder hei roeren van een siecht gespannen trom. door 

 eene dnbbele rij gewapende manschappen, met zoo veel deftägheid mogelijk, de pendoppo binnenleiden, 

 liier werden vij door Z. H. den Sultan, oniringd van zijne rijksgrooten en een groot aantal mindere personen ä 

 op eene zeer minzaine en heusche wijze ontvangen. Meest allen waren gekleed in de sarong en kahaai. 

 doch het kwam mij voor. dat Z. H. nabij zijne persoon eenige mannen, koddig toegerust, tot eene soort van 

 lijlwacht had aangesteld. Onder deze bevond er zieh een met een grooten koperen heim op het hoofd, 

 een schild van hei zelfde melaal aan den arm. en een niet minder groot zwaard op zijde. hetwelk heni 

 in alles een belagckelijk lliterlijk gaf" ... S. 10: „Op dezelfde wijze als wij waren biunengeleid. werden 

 wij ook weder uitgeleide gedaan." 



iß) Ternate, Tidore, Batjan. F. Yalentijn berichtet in seinem grossen Werk „Oud en Nieuw 

 Oost-ludiön" (1724—1726) in dem Abschnitte ..Beschrijving der Moluccos" des ersten Bandes S. 21, dass 



