LXVII 



verwante soorten van vlinders, en men deze kan afleiden van één en 

 denzelfden grondvorm, laat zich een gemeenschappelijk patroon ont- 

 dekken voor de livreien van verwante rupsen. Vergelijkt men b. v. de 

 volwassen rupsen van Acherontia atropos^ Sphinx ligustri en Proto- 

 parce convolvuli met elkaar, dan ziet men dadelijk, dat hare kleuren- 

 teekening op hetzelfde grondplan berust, en dat dit bij de eerst- en 

 laatstgenoemde soorten het volledigst aanwezig is, bepaaldelijk bij de 

 bruine variëteiten. Juist dat, gelijk hier, bij een en dezelfde soort twee 

 variëteiten voorkomen, die in volledigheid der kleurenteekening zoo 

 sterk uiteenloopen, en waarvan de minst volledige (n.1. de groene) 

 de meeste overeenkomst vertoont met de derde, monomorphe soort 

 (t. w. ligustri), maakt het waarschijnlijk , dat ook bij deze laatste 

 het patroon onvolledig ontwikkeld geacht mag worden. Dit laat zich 

 ook nog op een andere wijze betoogen. Bij alle drie de soorten bemerkt 

 men n.1. een duidelijk onderscheid tusschen de teekening van den 

 thorax en die van het abdomen, welk onderscheid bij allen van den- 

 zelfden aard is en daarin bestaat, dat de schuine strepen, die voor 

 vele Sphingidenrupsen zoo kenmerkend zijn en welke op de voorste 

 zeven ringen van laatstgenoemd lichaamsdeel voorkomen, op die van 

 den thorax ontbreken. Bij ligustri en bij den geel-groenen vorm van 

 atropos gaat dit gepaard met afwezigheid van alle andere elementen 

 van teekening op den thorax. Bij de bruine convolvuli- en atropos- 

 rupsen daarentegen is de thorax bijna over zijn geheele oppervlakte 

 geteekend met dorsoventrale rijen van lichte vlekjes op donkeren grond. 

 De vlekjes der opvolgende rijen zijn op twee hoogten: subdorsaal en 

 hypostigmaal , saamgesmolten tot overlangsche lichte strepen, wier 

 oorsprong uit rijen van vlekken echter nog duidelijk te herkennen is. 

 Op de abdominaalsegm enten liggen in de voortzetting dezer twee lichte 

 banen heldere vlekken aan 't begin van ieder metameer, dus op den 

 eersten annulus, maar ofschoon deze vlekken duidelijk als zelfstandige 

 elementen der teekening op den voorgrond treden, vormen zij toch 

 tegelijkertijd schakels in de diagonale reeks van lichte plekjes, waaruit 

 de schuine strepen zijn opgebouwd. 



Een dergelijk meer zelfstandig karakter komt ook toe aan donkere 

 vlekken op den eersten annulus, die eveneens op rijen gelegen zijn, 

 evenwijdig aan en onmiddelijk aansluitend bij de genoemde rijen van 

 lichte vlekken, zoodat zij een subdorsale en een epistigmale reeks 

 vormen. De bedoelde reeksen en de diagonaalstrepen doen zich dus 

 voor als secundaire wijzigingen van het primaire patroon der op dwars- 

 rijen geplaatste lichte vlekjes op donkeren grond. Want de donkere 

 vlekken danken hun ontstaan aan de verkleining der lichte stipjes, 

 evenals de lichte vlekken door vergrooting daarvan worden teweegge- 

 bracht. Zulk een trapsgewijze reeks van donkere blokjes begeleidt de 

 lichte schuine strepen aan hun dorsale zijde Bij de groene variëteit 

 van convolvuli nu zijn uitsluitend de bovenbeschreven secundaire 

 vlekkenrijen en schuine strepen behouden gebleven. Hetzelfde is het 

 geval bij de groene atropos en bij ligustri, maar met dit verschil, dat 

 bij hen op de thoracaalsegmenten de teekening geheel verloren is ge- 

 gaan. Hoezeer men gerechtigd is, die schuine zijstrepen als reeksen 

 van vlekjes op te vatten, blijkt in 't bijzonder bij ligustri, aangezien 

 hier in de ventrale voortzetting der schuine witte lijnen nog een reeks 

 van drie of vier van elkaar onafhankelijke witte vlekjes voorkomt. 

 Bij atropos doet zich een ander verschijnsel voor, dat eveneens op 



