LXXV 



lijk eenvoudig is, wordt dit onderzoek bij de larven van Reptielen 

 zeer veel moeilijker; maar stelt aan den anderen kant ook weer be- 

 langrijke problemen. Onderzocht werden de larven van Draco volans 

 met het oog op den huidgroei van het valscherm tusschen de ribben. 

 Op dit sterk uitgroeiende huidvlak vertoonen zich 4 a 5 donkere 

 dwarsbanden, die de ribben en daarmee de segmentaal gerangschikte 

 zenuwen en bloedvaten kruisen. Ook deze huidteekening is waar- 

 schijnlijk het gevolg van een rhythmische, golfsgewijze huidgroei, en 

 werkelijk konden ,,celstroomen" worden aangetoond van deze donkere 

 banden uitgaande. Hetzelfde geldt voor de groote gekielde schubben, 

 die aan weerskanten van het lichaam twee rijen vormen. Eindelijk 

 wijst spreker er op, dat de teekening bij de in een spiraal opgerolde 

 embryonen van vele Reptielen een dwarsstreping vertoont, die aan 

 de concave en convexe zijde ongelijk is en wel zoo, dat aan de con- 

 vexe zijde meer strepen optreden, dan aan de concave zijde. Opval- 

 lend was dit te zien aan embryonen van L^^osoma o^ivam/?^?, waar de 

 donkere banden naar de convexe zijde breeder worden en ten slotte 

 zich in tweeën splitsen door het optreden van een nieuw^e witte streep. 

 Dergelijke verschijnselen doen zich voor aan den staart van Gecko ver- 

 ticillatus en anderen. Hoewel het onderzoek naar de wijze van 

 groei der huid hier nog geen positief resultaat heeft opgeleverd, meent 

 spreker toch, dat ook hier de rhythmische huidgroei voor het tot 

 stand komen dezer teekening een belangrijke rol speelt. 



De heer G. J. van Oordt bespreekt vervolgens aan de hand van 

 een twintigtal lantaarnplaatjes een reeks doorsneden van jonge 

 ontwikkelingsstadia van Manis javanica Desm. Behalve de 

 vorming der kiembladen en de ontwikkeling van de chorda laat spr. 

 zien 1". een doorsnede van een ongedeeld ei, omgeven door een zeer 

 groot aantal cellen van den discus proligerus, welke, na het barsten 

 van den follikel van de Graaf met de eicel in den oviduct gekomen 

 zijn, en 2^. een viercellig stadium, dat eveneens door een (echter veel 

 kleiner) aantal van deze cellen omgeven is. 



De vorming van het binnenste kiemblad geschiedt door delaminatie 

 van den embryonaalknobbel, evenals bij bijna alle andere zoogdieren. 

 Het allereerste begin van deze afsplitsing kon waargenomen worden. 

 Daarna breidt het hypoblast zich langs de geheele binnenzijde van 

 de zeer wijde kiemblaas uit. Het embryonale hypoblast is veel hooger 

 dan het hypoblast buiten het eigenlijke embryo gelegen. 



Het mesoblast wordt op vier verschillende plaatsen van de kiem- 

 schijf gevormd. Dit is in overeenstemming met hetgeen Hubrecht bij 

 enkele andere zoogdieren beschreven heeft. Het grootste gedeelte van 

 het mesoblast ontstaat, evenals bij alle andere Amniota, uit de primi- 

 tiefstreep en de zijden van den z. g. ,,Kopfrortsatz", d, i. het orgaan, 

 dat zich vormt van uit de primitiefstreep tusschen epiblast en hypo- 

 blast, in de richting van den toekomstigen kop. Uit het hypoblast 

 ontwikkelt zich bij Manis ook een gedeelte van het mesoblast en wel: 



40. het z.g. kopmesoblast uit een verdikt gedeelte van het hypoblast, 

 dat juist vóör de craniale punt van den ,,Kopffortsatz" gelegen is (pro- 

 chordale plaat). Deze plaat wordt niet protochordale plaat (Hubrecht) 

 genoemd, omdat niet bewezen kon worden, dat het voorste gedeelte 

 van de chorda zich hier uit vormt); 



2^. het periphere mesoblast uit de z.g. ,,annular zone of proliferation" 



