LXXXIV 



Het doel van mijn werk in Den Helder was: 



1^ het bestudeeren van levende Hydroidpoliepen, zoo mogelijk met 

 hun generatiewisseling en 



2« kennis te maken met de aldaar voorkomende Nudibranchiaten, 

 om, in aansluiting met de reeds bekende uit IJmuiden en Zeeland, te 

 komen tot een meer volledige lijst van de in Nederland voorkomende 

 soorten. 



Behalve Hydra^ die uitsluitend volkomen zoete wateren bewoont en 

 Cordylophora, die in brak water leeft, welks Cl-gehalte op verschil- 

 lende vindplaatsen zeer uiteenloopt en die zoowel voorkomt in den 

 Haven van Hellevoetsluis en in de brakke grachten van Amsterdam, 

 als in den Jardin des Plantes te Parijs en eenige meren in Midden- 

 Duitschland, behooren alle andere Hydroiden uit onze streken tot de 

 zeefauna. De groote meerderheid komt dicht aan de kusten voor, al 

 kent men ook soorten, die tot op diepten van honderden meters leven. 



De hydroidpoliepen, die aan onze kust voorkomen, leven altijd vast- 

 gehecht aan een of ander substraat, op één uitzondering na, n.1. Cam- 

 panularia pelagica, die een 15-tal jaren geleden als nieuwe species 

 voor ons land is gevonden door Van Breemen. 



Deze thecaphore Hydroidpoliep leeft pelagisch en de kleine kolonies 

 van 6 of 8 afzonderlijke dieren worden met de getijden geregeld in de 

 haven van Nieuwediep megevoerd. 



Verder kunnen op iederen willekeurigen ondergrond poliepen leven; 

 men vindt ze op steenen, op schelpen, manden, wier, bakens, vlotten, 

 havendammen, steigers en schoeiingen. Solitair levende poliepen ken- 

 nen we van onze kust niet, alle vormen grootere of kleinere kolonies, 

 die niettegenstaande hun uitgebreide verscheidenheid in bouw toch in 

 principe, hetzij boomvormig vertakt, hetzij mosvormig kruipend zijn. 



De eerste breiden zich in de hoogte uit, ontspringen van één punt 

 en zenden vandaar een boom- of struikvormig stelsel van vertakkingen 

 uit, dikwijls tot zijtakken van den vijfden of zesden rang toe; de 

 andere groep daarentegen blijft lager, vormt stolonen, die zich in alle 

 richtingen over het substraat kunnen uitbreiden, waardoor een wortel- 

 stelsel, de hydrorhiza ontstaat, vanwaar uit hier en daar de afzonder- 

 lijke poliepen oprijzen, bij enkele soorten soms heel eenvoudig vertakte 

 stammetjes. 



Op deze wijze ontstaan de verschillende samengestelde poliepenko- 

 lonies, waarvan alle leden onderling in verbinding staan door het 

 coenosarc. 



De poliepen uit één kolonie zijn niet altijd alle gelijk gebouwd, er 

 treedt dikwijls differentiatie op en men onderscheidt dan voedings-, 

 verdedigings- en voortplantingspoliepen. Het klassieke voorbeeld is 

 Hydractinia^ die behalve de gewone athecate voedingspoliepen spiraal- 

 poliepen voortbrengt. Deze hebben geen mondopening meer, voeden 

 zich dus niet zelf, maar ontvangen hun voedingsstoffen door het coenosarc 

 van de andere poliepen. 



De spiraalpoliepen dragen aan hun top knopjes, met talrijke netel- 

 batterijen en dienen zoo ter verdediging van de kolonie. De reductie 

 van den mond gaat nog veel verder bij de nematophoren van Plumu- 

 lariden; het entoderm is daar maar één massieve streng zonder gas- 

 trovasculaire halte. Verder hebben Hydractinia en Podocoryne skelet- 

 poliepen, wier lichaam gereduceerd is tot op een vrij stevig chitineus 



