CLXXXIII 



buiten gedraaid worden. Dit is bereikbaar door een draaing der onder- 

 kaakshelften om hun lengteas. 



Door den bouw van het onderkaaks-gewricht was deze draaiing 

 mogelijk. Dit gewricht staat namelijk niet alleen scheef, maar het 

 gewricht is ook sterk gewelfd, terwijl de korte processus retroarticularis 

 van de onderkaak mediaalwaarts gebogen is. De onderkaak loopt 

 daardoor in het gewricht meer langs de binnenzijde van het os qua- 

 dratum dan, zooals normaal is, er onder door. Daardoor moet de 

 depressor mandibulae bij het openen van den bek de onderkaak 

 aan de binnenzijde van het quadratum naar boven getrokken hebben; 

 door de sterke welving van het gewrichtshoofd van dit been, moest 

 daarbij de onderkaak om haar lengteas zoodanig gedraaid worden, 

 dat het coronoid-uitsteeksel naar buiten verschoven werd. Daardoor 

 kon de bek geopend worden. 



Deze beweging van de onderkaak veroorzaakte echter ook een 

 dwarse verschuiving der kauwvlakte van de onderkaak naar buiten 

 en naar beneden toe, zoodat zij evenwijdig langs de kauwvlakte van 

 de bovenkaak verschoven werd, overeenkomstig met den hellenden 

 stand dezer vlakken. Hierbij kunnen ook de musculus intermandibularis 

 en musculus mylohyoideus een rol gespeeld hebben. 



De tegenovergestelde draaiing van de onderkaakshelften, bij het 

 sluiten van den bek, werd bereikt doordat het coronoid-uitsteeksel op 

 zeer abnormale wijze uit de buitenzijde der onderkaak ontspringt, 

 dus lateraal van haar lengteas, en zeer sterk mediaalwaarts gekromd 

 is. Tengevolge hiervan moest de musculus temporalis bij zijn contractie 

 de onderkaak niet alleen naar boven trekken, maar ook om haar 

 lengteas doen draaien, zoodat de kauwvlakte naar boven en mediaal- 

 waarts bewogen werd. Tot een inzicht in de beteekenis der musc. 

 pterygoidei bij deze beweging kon spreker niet komen. 



Op deze wijze werden maalbewegingen verkregen, die de kauw- 

 vlakken van het gebit evenwijdig met elkaar verschoven en daarbij 

 aangepast waren aan den hellenden stand der kauwvlakken. De zeer 

 eigenaardige bouw van het onderkaaksgewricht, van de symphyse en 

 van het coronoid-uitsteeksel worden hierdoor verklaard. 



Het is niet uitgesloten, dat de kauwbewegingen door geringe be- 

 wegingen der quadrata nog meer gecompliceerd werden. Een geringe 

 palinale verschuiving van de onderkaak in haar geheel tengevolge van 

 bewegingen der quadrata is niet uitgesloten. 



Het probleem der kauwbewegingen van Trachodon is door spreker 

 hier alleen functioneel behandeld. Uit den aard is het ook een phylo- 

 genetisch probleem. Ter beantwoording daarvan had spreker echter 

 geen voldoend materiaal tot zijn beschikking. Wel wil hij er op wijzen, 

 dat de oudste Ornithopoden een schaargebit hadden en dus het af- 

 slijtingsvlak der tanden, waaruit de kauwvlakte van Trachodon 

 ontstaan moet zijn, nagenoeg verticaal stond, in tegenstelling met 

 het horizontaal gelegen kauwvlak bij de stamvormen der hoefdieren. 



De Heer P. N. van Kampen spreekt daarop over: ,,De Hydro- 

 medusen der Zuiderzee". 



Naast de reeds van vroeger uit de Zuiderzee bekende Nemopsis 

 hachei komt daarin nog een tweede Hydromeduse voor, behoorende 

 tot het genus Euchilota der Leptomedusen, waarvan in Europeesche 

 zeeën alleen Eu. maculata Hartl. (Helgoland) bekend is. De Zuiderzee- 



