324 



D. G. L I N D H A G E N , 



est videre, num variae stellae eundem suppeditent niimeri Aberrationis valorem, et hoc 

 respectu systema lucis undulatorium veriim probetur. Longe autem majoris momenti omnem 

 puto esse novam determinationem Parallaxium stellarum, quarum cognitio adhuc perexigua 

 est. Quod in specie ad Parallaxin stellae polaris attinet, determinationos ejus fide haud parva 

 dignae non desuut, quarum illa^ quam ce). Peters Pulcovae fecit, locum facile principem 

 tenet. Nondum tamen, ni fallor, de vero ejus pretio ita certi suraus, ut nova ejusdem 

 determinatio supervacanea sit, quam potius astronomis acceptam fore sperare licet. — Mo- 

 mentum igitur rei haud levé respiciens et spe successus ductus, quam egregia observatio- 

 num séries, calculo tractanda, attulit, lubenter gratoque animo veniam, immo exhortationem, 

 ab ill. Struve bénévole datam accepi, ut reductiones observationum stellae polaris tubo 

 culminatorio factarum susciperem, et ex positionibus reductis numerum constantem Aber- 

 rationis et Parallaxin stellae deducerem. 



ï. De constructione et usu instrumenti. 



Instrumentum, cujus ope observationes, de quibus hic agitur, factae sunt, tubus cul- 

 minatorius Ertelianus, ex Descriptione speculae Pulcovensis satis cognitum est. (Vide: De- 

 scription de l'observatoire astron. central de Poulkova par F. G. W. Struve^ pagg. il5 — 

 130, Tabb. XX — XXIV). Ea tamen de constructione et usu instrumenti idoneum puto 

 afferre, quae^ si ad Descriptionem speculae aditus non est^ eo valebunt, ut nonnulla hujus 

 dissertationis loca, ad iustrumontum spectantia, melius intelligantur, et fides observatio- 

 num hoc instrumento factarum rectius judicetur, quippe quod peculiari instructum sit ap- 



Vis tubi optica valde est magna, vitro objectivo aperturam liberam 5,85 pollicum 

 angl. habente et a foco suo 8 pedcs 6 pollices distante. Vitra ocularia sunt quatuor, 

 quorum tamen solum vitrum maxime amplificaus, cujus vis. =292, ut alias, ita in hac 

 etiam observationum série, adhibitum est. " .-. " > ,■ ^ 



Praeterea inter instrumentum Pulcovense et alla ejusdem generis instrumenta praeci- 

 puum hoc est discrimen, quod illi apparatus additus est^ cujus ope variationes instru- 

 menti azimuthales non minus facile quam accurate quolibet diei tempore mensurari pos- 

 sunt. Cujus quidem apparatus, qui totus collimator azimuthalis vel signum meri- 

 dianum appellatur, haec fere est ratio, hae sunt partes. ,. 



a) Discus chalybeus, foramiue parvo circulari j\ poil, lato instructus, in columna 

 lapidea, quae pedes circiter 560 ab instrumento diktat, positus est. Quod foramen, ut 

 breviter definiteque loquar, nomine puncti meridiani postea designabo. Ne situs hujus 

 puncti casu quodam turbetur, aedificium parvum superstructum est. Die spéculum pone 

 locatum, nocte lampas lumen per foramen ad instrumentum transmittit. 



b) Inter instrumentum et punctum meridianum lens vitreg^ a foco suo circiter 550 

 pedes distans, ita coUocata est, ut punctum meridianum focum occupet lentis; qua dispo- 

 sitione illud punctum per tubum instrumenti culminatorii distincte videri potest iu ea.vi* 



