Clafsis Prima . 



7 



Defiiper-^ omnls eo terroj^e MgyptUi-> Indi^ 

 Omnis Arabsy omnes vertehant terga Sabat, 

 His pofitis quis me redarguer, fi dicam lapidem 

 noftrum jufTum fuifTe exculpi ab ^liquo non infi- 

 nio Augufti Duce, ut in propria domo, & in ho- 

 norem ApolJinis frequenti/iime litando gratias 

 jlli redderet, & perenne fervaret triumphi mo- 

 nimentum ? quod longa annorum ferie in domo 

 DD.de Cinciis fervatum eorum antiquifTimam 

 profapiam conteftatur, eorumque gencrofun li- 

 beralitatem , qua tali lapide Mufceum nobilica- 

 runt 5 ob id fumma in ^Efiimarione habendum, 

 licet Ethnicam fuperriitioncm redoleat , qua 

 veteres Romani ad vercc fidei lumcn cecutien- 

 tcsi Dcosplurimos falso cxcogitarunt , 



CANDELABRUM MARMOREUM. 



ARoe ApoIIini facrjepedem Candelabri e^^ 

 marmore albo excuiptum adne<5limus,qui 

 anno pnTterito repertum eft inter rudera prope 

 Templum S. Sixto II. Pontiifici Maximo dica- 

 tum in via Appia, in Regionc , quit duodecima 

 crat 5 & vocabatur ab Antiquis Pifcina publica, 

 in qua, & fi c^teris angu/iiore, feptem fupra de- 

 cem Kdes diis hcvx numerabantur , ut referc 

 Philippus Labbe in Opufculis anriquis ab ipfo 

 coIleClis pag.r 40. licet Publius Vi^tor in defcri- 

 ptione Rom^ duodecim tantu numeraverit.Tri- 

 podis figuram habet,quam in Tab.i^^nea ll.ex- 

 primi curavimusjille pedibusleoninis in angulis 

 cxculptis , & columell^e particula centro fubje- 

 ^ta fuftentatur . In triplici facie tres figurx ana- 

 glyptico laborc cleganter exculptar infunt, qua- 

 rumprima Mercurium refert,fecunda Fosminam 

 Bacchantem, tertia Dianam JLuciferam, face,ar- 

 cu, & fagitta armatam . Ethnicorum facrificiis 

 hujufmodi candelabrum derervifledubitari noa 

 poteft; cur autein talibus iconibus infignitum 

 fufric, latet omnino . Dicam tamcn illud in va- 

 riis facrificiis promifcue adhibitum, & pro libi- 

 to artificum , vel ejus qui Templo illud dicavc- 

 rit, iis imaginibus decoratum . Vidcmus enim 

 in Tcmplis Chriftifidelium quamplurima ar- 

 gentea vel xnca candelabra, quorum pedes tri- 

 plicem faciem habentes diverfas Sandorum 

 imagincs f^epe referunt exprelfas juxta oblato- 

 rum pietatem crga eos , vel in honorem eorum 

 conflatos , qui peculiarem cultum in eo Tcmplo. 

 obtinucrunt . 



Imagincs autem cxprelfas explicare fuper-. 

 fluum exiftimo , cum alibi aptior danda fit occa- 

 fioalias fimilcs cxponendi , quasrendum tamen 

 cft cur cornu muher bacqhansdcxtra manu ofte- 

 tet . An quia cornua Baccho funt attributa ? ut 

 Diodorusin quinto tradit, qui primus Boves 

 jugo junxit 5 vel quia ejus fimulacro jungunturj 



ficuti Phurnutus docct , ut audacia indicetur, 

 quam ingerit vinumjcujus inventorem Liberum 

 fuiffe referunt ? Dicam potius cornu geri , quod 

 cornibus antiqui biberent , Talem morera aper- 

 te indicant antiquse imagines pocillatorum , fcu 

 puerorum, qui pincernas agebant inconviviis, 

 cxpofit^E in tracftatu de fervis pag.144.ab erudi- 

 tiffimo Laurentio Pignorio. Gerunt enim mani- 

 bu$ cornua , in quibus vinum affidcntibus con- 

 vivioporrigebant . Cur autem muliercs hujuf- 

 modi bacchantes Liberi fuerint alfeclie , ratio- 

 nem affert D.Auguftinus lib.6. cap.9. dc Civit. 

 Deijdicens: Mulieresy<^ vinum attributas Libe- 

 ro propter Ubidinem concitandam , ideo Bacchum 

 Liberum vocant^ quod bibentibus libertatis caufa 

 Jit\ Jiunt enim plerique potu licentiores i cb" (icut 

 Bacchus Liber efi appellatus^ita Venerem Uberam 

 jReam dixerunP . 



Siniftra autcm haftam gcrit, in cujus vcrticc 

 Pini fru<^^tus cminer , non alia quidcm de caufa, 

 nifi quia foemince hujufmodi furentes Deorum 

 matri Cybeli dicata; fuerunt , in cujus lacris 

 pinus arbor colebatur , iub qua jacuit Atys 

 Deorum matri dikdus ; unde Servius ad iUa 

 Virgilii g.IEntid. 



Pinea Jilva mihi multos dileEia per annos-y 

 ait : Scripfit congrue^ nam pinus in tutela matris 

 Deum eft, ideft Cybelcs , quare Phjedrus lib.^, 

 Fabular.iy. 



— — - — • — ^uercus lovi 



Et myrtus Veneri placuitt Ph^bo laureay 



Pinus CybeU) populus celfa Herculi, 

 Ficbant autem antiquitus candelabra , ut eriam 

 hac cetatc mos eft,ex auro,argento, iere, & lapi- 

 de , & forma quidem varia ficut & mole . Au- 

 rcum fuifte illud fcjmus , quodin Tabernaculo 

 Dei cx przefcripto ejus feptem lucernas habe- 

 bat, defcriptum a Philone Juda?o Iib,5.de vita 

 Moyfi , ^neum illud quod Ethnici habuerunt, 

 relatum a Fortunato Scaccho Myroth.2. cap.^j. 

 cx parietinis , pra^fertim e lapidc in Vaticanis 

 hortis aftervato , quod etiam habct Guillelmus 

 Coul 5 ubi de antiquorum Religione fermonem 

 inftituit . Extant in Mufa^o noftro duofragmen- 

 ta metallica caadelabrorum , qu^e cacumina_* 

 eorumdem funt , quibus faces vel lucernsE in- 

 ferebantur , illa in Tabula III. indicantur nu- 

 merisi. & 2. XJfum autcm hujufmodi cande- 

 labrorum apud Ethnicos fupracitatus Scac- 

 chus affirmat fuifte fuftinendi facrum iguem, 

 quo folum veteres ficrificia concremare au- 

 debant . An hic ignis oleo vel cxra , vel li- 

 gno fupra candelabrum foveretur non fatis ia 

 aperto eft . Idem Scacchus cap.4 j. affirmat can- 

 delabrum proprie tam gr^ece quam latinc illud 

 inftrumentura dici , fupra quod lucerna vel can- 

 dcia ponitur ut ab eodem fuftcatetur . Sic enim 



de 



