68 



Mufsei Kircheriani 



^u4 laborantes utero puellas , 



'ter vocata audis , adimifque letho 

 Diva triformis . 

 In quem fenfum Sciiptor ille , qui fub nomine 

 AbdicE BabilonitE Epifcopi circumfcrtur lib. 5. 

 iiift.apoft. dequadam Calliopeintcr graviffimos 

 partus dolores ita fororcm alloquente , ait s 

 Vade quafe , ^ invoca Dianam Deam nofiram , 

 ut mifereatur mei : Ipfa cnim habet patrocinium 

 obftetricandi. Cum autem Lucina eadem habe- 

 returacLuna, invocabatur ad partus egcren- 

 dos , quod ii plerumque maturefcunt novem 

 Lunae menfibus , qui eo quod menfa fpatia con- 

 £ciunt 5 menfes nominantur , ait Cicero de Nat. 

 Deor. ex Tima?o , qui cum in hiftoria dixifTet , 

 qua nod;e natus x^Mexandcr effet , eadem Diana; 

 Ephefi» templum deflagraviffe , adjunxit , mi- 

 nime ejje mirandum , quod Diana , cum in partu 

 Olympiadis matris Alexandri adefje voluijjet , 

 abfuijfet domo . Quamobrem addit idem Cicero, 

 a Lucendo nominata efi , diciturque Lucina , & 

 LucelJa a luce , quam infantibus dare credeba- 

 tur, velaLuco, ut alii docent, in quo tem- 

 plum habuit Roma? : Urramque fignificationem 

 prohat Ovidius hoc difticho : • • y-'-'- 



Gratia Lucince dedit bcec tibi nomina Lucus , 



Vel quia principium tu Dea lucis habes . 

 Opigena etiam ob eandem cauiam dicebatur, 

 quod matronis , in partu laborantibus opem 

 fcrrct, feu etiam Egena , quiaeam partui egc- 

 rcndo opirulari crederent . Ob quam caulam 

 Puellam jam gravidam Zonam folito ar<5tiorem 

 in templo Dianie , qu^ a Grxcis dicebatur . Zo- 

 nam folvens ^ deponere Athenienfibus folem- 

 ne fuifle 5 Au<5lor eft in Argonauticis AppoIIo- 

 nius . 



VOtA uESCU LAPIO. 



Inter cetera Votorum figna,corum frequentif- 

 fime occurrunt, qui morbis diverfis , corpo— 

 nique vitiis affligebantur . Hi cnim non fecus 

 ac naufragi opem a Diis implorabant , recepta- 

 <]ue valetudine , non modo grati animi indicio 

 vota folvebant , fcd qua ratione id contigiifet , 

 sn tabula fignificabant , feu figno teftaceo, quod 

 Templorum parietibus affigcbant, quare Tibul- 

 lus lib. I. Eleg. 3. 



lam pojje mederi 



Pi&a docet Templis multj, tabella tuis . 

 Ex fidis ctiam Veterum monumentis accepimus 

 iEgros non folum in vEfculapii Templo , fcd in 

 aliis laborantes detcntos fuifle , atquc ipforum 

 templorum parietibus fua nomina affixifle : ut 

 videri poteft apud Straboncm lib.8. Aefculapius 

 in Infula Tiberina templum obtinuit authore 

 Liviolib. 10. in quo Aegri vota efFundebaat. 



Nec incongruum hic erit commcmorare quod 

 ex Plutarcho accepimus, fcilicet cum extra^ 

 Urbem hasc infula olim extarct , in ea T^em- 

 plum dicatum fuifl^ Aefculapio ob tripliccm 

 caufam 5 vcl quod purior & falubrior cflfet aer , 

 extra , quam intra Urbem \ vel quod Epidauro 

 pefte laborantes Aefculapium accerfendum cu- 

 ravcrint i Epidauri autem non in Urbe , fed pro- 

 cul empium habuerunt ; vel quod Romani an- 

 guem ab Epidauro , qui fe in corum navem con- 

 tulcrat, in quo ipfum Numen efle putabant , de- 

 portavere , eoque in LifuIaT^iberis egrcffo ar- 

 bitrati funt Dcum locum T^empli indicare. Qua- 

 re Claudianus lib. 3. in ftilic. 



Huc depulfurus morbos Epidaurius hofpes 

 pLeptavit placido traBu^ veBumque per undas 

 Infula paeonium texit Tiberina draconem . 

 Propterea Dionyfius Inlulam Aefculapio Sa- 

 cram appcUat, quje nimirum etiam in ejus effi- 

 giem navisjqua eft addu^lus anguis, conformata 

 fuerit . 



Prieter Aefculapii templum aliud etiam ob- 

 tinuit Dea , quam Febrem vocabant , quia nul- 

 lus hoc morbo frequentior . Illi nunc Divd 

 nunc San&ce nunc Magna cognomcn Vctercs 

 tribuebant , & eandem colebant in Palatio teftc 

 Cicerone lib. 3. de Nat. Deor. Alia duo templa 

 eidem dicata Valerius commemorat Iib.2.cap.i. 

 Hanc Deam Hygiam fuifle ajunt filiam Aefcu- 

 lapii , cujus vcnerationcm Grazci infticucrunt. 

 Votum illi folutum fidtile fimulacrum indicat 

 quod fub nu.2. 'Tab.XXIIL exhibemus, muliere 

 referens, non bene valentcm , capite demiflTo , & 

 panno circumtedam . Foramen habet in parte 

 averfa , ut appcndi poflTct prope Aram parieci 

 alicujus tcmpli , ut mos erat . 



Pedes etiam fubjeci fub numeris %, & 4. 

 Aeneum altcrum & alterum fidtilem, cui fimilcs 

 quinque alii in Mufaeo funt, fine dubio Vota in- 

 dicantcs , quaeDiis folvebantur , at nonita ccr- 

 tum eft,qua decaufahi fuerint oblati . Podagra 

 laborantium figna fuilfe , & prccum cfFufarum 

 pro valetudine obtinenda opinari poflumus , aut 

 ctiam peregrinantium . Viam enim inituros 

 fefe commcndaife Herculi , pluribus moni- 

 mentis probatur . Feftus Pompejus lib. 1 4. ait. 

 Propter viam fit Sacrificium , quod erat profici' 

 fcendi gratia Herculi . Stucchius Antiqu. Con- 

 yival. lib.i . cap.29. refert apud Romanos pcrc- 

 grinationis ergo Sacrificia , Coenas , & Vora £i- 

 mul fuiflTc hGtz . Sic reditum fibi varia religio- 

 nis fignificationc pollicebantur . Ritum hujuf- 

 modi religionis indicat Apulejus initio Florido- 

 rum. Viantium moriseji cum aliquis lucus vet 

 aliquis locus SanBus in via oblatus efi , votum 

 apponere ^portum pofiulare . Pro reditu pariter 

 Herculi vota foluta clTe Syctonius narrat cap. 



