Clafsis Secunda . 75 



vicinis bello fepius fiipcrarentur , cxcogitaflo 

 ferre aliquod infigne 5 quod militcs fequeren- 

 tur . Figuras igitur animaliuni , qusz poft coluc- 

 runt, in tabulis ipidas , du>5lores eorum in bcUo 

 tulifre, idco fervatum , fub quo militarct 

 qui/quc vi(5loriam confcquutus . Porro ut 

 litteras , & figna in vexillis Romanis fuiffe Vc- 

 getius fcribit lib. eodcm cap, i ut eas litteras 

 tnilites legentcs > vel infpicientes aberrare iru 

 quantovis tumultu a fuis non polfent ; ItidcrrL-» 

 vero fimile eft figuras illas non pro nudo » & 

 iTiuco figno ab Acgypciis pr^^Iatasjfed ut pro lit- 

 teris fingula nomina exprimcrenr, & verbis non 

 nunquam fignificarent fenrentias totas. Sic Vul- 

 tur naturam fignificabat , Avis Regcm Ammia- 

 no cefte lib. 17. Dc coeccris Aegyptiorum Hie- 

 roglyphicis adnocarunc Diodoruslib. 4. Strabo, 

 PliniuSjPIutarchus, & Ruflinus, Deinde ab il- 

 lis multa ad Romanos manaffe , teftis eft TuIIius 

 Cicero in prima Tufculana . 



Signa autcm (fequitur idem Sceuccchius) non 

 aliud olim , quam obiongse hafix, quibus in 

 fummo brcvc tranfvcrfum appofitum , iignura 

 tancum 5 ad formam crucis, in medio ciculus 

 COH.VI. &c. deinde pilas feu circulis , fcu cly- 

 peis in omnibus fcre fignis conrpiciebantur fu- 

 pra fc muiuo pofici , quod fciunc, qui Vecerum 

 monumenca , & nummos craCtanr . Hujufinodi 

 fimiles clypei , feu globuli reperiuntur in num- 

 mis C. Valerii Flacci , in nummis Flavii Fim- 

 bricE , Cornelii &c. in pluribus eciam manus 

 confpiciuncur in fummicace fignorum i Adeat 

 curiofiis lc<^or cra(^acum dc milicia Romana 

 Guiliclmi Choul, quipagina mihi 72, cabulam 

 exponit , in qua milites in verticc haftarum ma- 

 nus Kneas dcfcrunti Similes produxit Juftus Li- 

 pfius lib. 4. de militia Romana, e columna T^ra- 

 jani acceptas ; Manum etiam a:neam in verticc 

 haftae oftcncabac anciquiffimum fimulacrum fer- 

 rcum : quod fub nomine ^Tillini Anciqui populi 

 i,n Valle Brixiana vulgo bizino di^la , canquam 

 JDcum venerabancur . lllud expreffit in fua hi- 

 ftoria Brixiana , pag.i 28. Odtavius de Rubeis , 

 qui affirmat ralem manumfervari in fua Domo , 

 & quidem non perfede cxpanfam : idcirco pu- 

 tat Dei liberalitacem non prodigam , fed pru- 

 dencem fignificari , quas fuas divicias elargiacur 

 Virtuti tantum , Ct merito , qua epigraphe hu- 

 jufinodi libcralitacem indicayit in nummo Pr^e- 

 nobilis Hieronymus Marcincngus fenior , adje- 

 dtdi manu , qua flores diffundebantur , 



His pra^nocacis mihi fuadeo noftram aeneam 

 manum geftacam fuifte in hafta fublimcm in an- 

 tiquiflimis fupplicacionibus feu pompis, quas 

 Echnici celcbrabant in honorcm Ifidis inter cce^ 

 tera ,qu(E haftis infixa defercbantur , & quidem 

 Mt Dcje libcralitasifcu patrocinium laudibus ex- 



tollerctur. Poftquam hoc mihi fuaferam, habui 

 pr^e manibus eruditum opufirulum cui Lauren- 

 tius Pignorius hunc titulum prsmifit. JfyfGA/"-^ 

 DEORUM MAtRl DEJE , Et ArTlDIS 

 JNITIA, Vcnetiis imprefl^um anno 1624. ubi 

 hujus generis manum exponens meam fencen- 

 riam confirmac hisvcrbis. Manuscxnea, cum 

 inanisfit, minimeque folida, neque videacur 

 ndhxCiffe crunco bracchii , ideo fabrefa(5la for- 

 fan fuit , ut fceptro vel haftili non ica magno in-= 

 fcreretur. Cui ufui ? inquies , Uc przcfcrrecur 

 in pompa ipfi matri Dei?m , qna plane racione-» 

 unuslfidi pra^gcftabac. In oranibusautem his 

 manibus cres digiti pollex , Indcx , &; medius 

 elevaci vidcnCur 5 reliqui duo , annularis, &: mi- 

 nimus , conftrudi co modo , quo Vcceres figni- 

 ficabanc Verba fe vcllc facere ad Populum , ut 

 ait Apulejus Jib. 3. Mecam. vel quo ctiam Chri' 

 ftifidelium Ancifticcs folencpopulo benedicerc» 

 Qna dc caufa fi quis velic fibi pocius fuaderc cas 

 hafl^e infixas collocacas fuifle in aiiquo agro 

 canquam amuletum ad malorum gcaiorum auc 

 vcrruncatioucm , & Ifiaci patrocinii ad mcfles 

 fervandas invocationem 5 noninficiar. Utrum- 

 que enim ratio fuadec, acque ha^ccandiu pia- 

 ceanc , donec prodeanc mcliora cercioraque . 



Quod vcro noftramanus fueric lCidi facra ex 

 dicendis manifeftum fiet . Hic incerim noran- 

 dum. cft 5 non effe mirum, quod Ifidi Aegypcio- 

 rum numini fueric confccraca abHetrufcis Urbs 

 Vcjencana, Acgypciaca enim fijperfticio per Or- 

 bem ferc univerfum diffufafuic, adeo uc vere 

 fcripferic Diodorus lib. i.cap. 2. Ubiqueferz^ 

 Tcrrarum IJidem cultamiSi Juvcmlis de voci vis 

 tabcliis Satira i 2. 



Pi&ores quis nefcit IJide pafci ? 

 Adeo uc non fueric pacriis conccnta finibus > fed 

 ferpendo paulacim primo Gra'ciam , deinde Ro- 

 mam infecerit tempore Sylhe dicSacoris i & pu- 

 dec referre Romanos rerum Dominos , quibus 

 licuic foedcra , leges , & Sacra exceris Nacioni- 

 bus dare , in hoc cam curpitcr errafle , cancoquc 

 io errorc tecra caligine verfatam fuiflr viilri- 

 cemiilam gencium , 6c torius orbis dominatri- 

 cem 5 ut ftoiida ha;c , & abominanda Ifiacorum 

 Sacra fijfcipcre non erubuerit . 



Scripfir Valerius Maximus Senatus dscreto 

 f^pe conjiituturn , ut JJjacorum delubra devafla-' 

 rentur : Artificcs vero ob Religionem non aufos 

 fuifle iftis manum admovere , nifi Paulus yEmi- 

 lius confi:iI exemplo pra^iens Securi primas tcm- 

 pli porras Ifiaci aperuiflet , & inicium vuinx fe- 

 ciflec; & quamvis Tibcrius quoque Imperacor 

 ob dcceftandam Sacerdotuni avariciam hujuf- 

 modi cempla devaftari curarirjfecuti functamcn 

 hos , qui facris Ifiacis non modo favcrent , fed 

 & ipfi fua prtefentia ( uc Suetonius rctulit de 



