Clafsis 



dicitur modo nigra, dicm fortafTe, & no(5bem in- 

 dicat . Si vero Apollo Vatcs , fimilitcr & Bac- 

 chusfuit, ut Macrobius docet. Poetis autem 

 coronas ex hoedcra dari quis nefcit ? H(tdera~* 

 coronantur Poet£ -i inquit Scrvius ad 7. Virgil. 

 Eglog. quq^ Libero confecrati , qui etiam ut Bac- 

 chd infaniunt , njel quod femper virent Hoedera , 

 Jtcut carmina aeternitatem merentur . 



ClariusVuiE incaniftris congeft^ idera cx- 

 plicant, quasBaccho facrasfuifle nullusigno- 

 rat . Ad produ(5lioncm enimearum vehicipri- 

 mariis inftrumentis Natura utitur Sole, & Luna, 

 adjuvante eam , altero per calorem , altera per 

 huraoremjhinc eft ut duo iili planetc adumbrcn- 

 tur per Vu^s , & ipicas , & Sol intelligatur per 

 Bacchum , & Luna pcr Cererem : ficuti colligic 

 Macrobius, quilarge diffcrit de horum Deorum 

 naturis ; Virgilius in Georgicis , cum invo- 

 cans Solem , & Lunam , non aliis appellationi' 

 bus eos nominat quam Bacchi , & Cereris. 

 — — • Vos j 0 clarlffima mundi 



Lumina-, labentem Coeio) qu<e ducitis annum-^ 



Liben ^ Alma Ceres . — 



Vuas etiam , cum eas ad maturitatem ^etatis re- 

 ferendas doccat Horatius, & I7rna infcrvieric 

 CornelicE cineribus , conjedlura cft , nubilcs cjus 

 annos fuiftc , & ad conjugium maturos, id quod 

 cx alio Sarcophago marmoreo dcduxit Begerus 

 tom. 5. pag. 468. 



Eas cuniculi devorant , antequam in vinum 

 comprimantur, ad indicandam Mortis voracita- 

 tem , qu£e nulli parccns , fsepe non permittit 

 multorum SBtatem expleri , & ob id quampluri- 

 mis Antiquorum fepulchris hocfyrabolum cx- 

 culptum cernitur, & pr^efertim apud Boiffardum 

 lib. Antiq. Roman. num. 87. 



In Pafferibus baccas heder^E depafcentibus 

 hoc idem exprimitur . Sicuti in duobus aliis,qui 

 Papilionem dilacerant . Illorum enim proprium 

 cft , inquit Gefnerus in Paffere , Mufcas , & Pa- 

 piliones 'uenari , In Papilionc autem fymbolum 

 fuilfe AnimajdocuitSponius in Mifccll. Erudit. 

 quK crcdatur pcr os reddi; unde Homerus 

 Uiad. 9. dixit Animam , poftquam efflata cft,vcl 

 fcptum dentium rranlivit, remeare nequaquam 

 poffe ; fed fanius philofophantur alii, qui affe- 

 runtin Papilione fymbolum elfc immortalitatis 

 animae humanae ; nam ex proprio femine Papilio 

 nafcitur , & in Imagine Pfyches animam intel- 

 Icxerunt, quam fic fingcbant amorecorreptam, 

 ut alia Anima aliam compledterctur alis Papilio- 

 nis prcdita, ut vidctur in multis |marmoribus 

 & gemmis antiquis apud Auguftinum & alios . 

 Adde Papilioncm effe natur^e aere^e , fic, ut aeri, 

 i & vento fucrit comparatus , & exiftimatus ipfa 

 anima : unde a Virgilio dicitur , par levibus 

 ventis * Hinc expirarc Anima dicitur cunij 



Tertia. 92 



a corpore feparatur-. 



Antcquam ab hoc tumulo difcedamus, in quo 

 H^dera exprcfta cft,revocandum cft in mentem, 

 quod narrat Guilielraus Durandi in Rational. 

 lib.7. cap.3. num. 38. iciWc^t h^ederam vel Lau- 

 rum , & hujufmodi , qua^ femper fervant viro- 

 rem , in fepulchris quoque Chnftianorum cor- 

 pori olim fubfterni , ad figni^candum , quod qui 

 moriuntur in Chrifto vivere non deftnent . nam 

 iicet mundo moriantur fecundum corpus,fccun- 

 dum ramen animum vivunr, & revivifcunt Deo. 

 Aliam tamen fignificationem habebat in funeri- 

 bus Ethnicorum cupreffus , quia videlicct , ficut 

 cupreffus csefa non iccrum furculos cmittit , (ed 

 tota moritur , ira homo morcuus non reviviicit . 

 Ata nobis damnandus cft talis error , qui fidei 

 Chriftians contraria , & veraciffuna documenta 

 edo^li fumus. 



Num. I. Tabula XXIX. indicat Sarcopha- 

 gum quadrara forma abfolutum in marmore, cu- 

 jusangulis columel^e adhierent,inter quas frons 

 anterior hanc infcriptionem oftcntat . D. M. P, 

 MATTIO HEKMETI SANI FLAVIA, SPE 

 COJUGI, B. M. FECIT. idQ^i Publio Mat- 

 tio Cojugi benemerenti . 



In qua notanda eft didio illa Coiugi Spe^ . 

 Conjux enim interdum dicitur , non quse eft,fed 

 quas fore fperatur , ut docet Servius , quare Vir- 

 gilius Egiog. 4. Conjugis indigno Nifce deceptus 

 amore . Infuper dicicur Coiugi , non Coniugi . 

 Varie enim ufurpata h^c dictio apud Anciquos 

 repericur ; Prifcianus per N ante X fcribit , Sc 

 ficuti modo Coniux modo Coniunx fcripferunt 

 Veteres, ita pariter in multis antiquis infcri- 

 pcionibus fepulchralibus Coniugi , & Coiugi legi- 

 mus; ni(i velimus dicere , quod cum feepe fcri- 

 ptum Q{i Coniugi c\xm apice /ignificantc litteram 

 N. hanc litteram in noftra inlcriptione fculptor 

 indodus omiferit . Notat cruditiffimus Raphael 

 Fabrettus in cxplicatione Infcriptionum anti- 

 quarum cap. 4. pag. 29 8. Coniugem quamvisde 

 Uxore femper, dc Vironufquam dixerit Cice- 

 ro , in infcriptionibus tamen , ficut & apud Poe- 

 tas , frequentius Coniux feu Coniunx^i auc Goiux^ 

 ut in noftra infcriptione , pro marito nominari , 

 nec finc proprietate, nam ait Feft is in vcrbo / «- 

 ges , C»niuges dicuntur , tanquam cjufdem Jugi 

 pares, quod propterea ceque Viro ac mulieri 

 convenit. Maritus vero ( uc aic idem Fabrettus) 

 quam vis a mare quafi mas didus juxta Ifidorura> 

 ad uxores quoque in Infcripcionibus pertinet, 

 c[Vlx maritte woc2Lxinc>n fcmel folcnt , tum apud 

 Gruterum , tum apud ipfum Fabrettum , ficuti 

 Infcriptio docct, qucecftia Horto apud tcm- 

 pium D. Agnetis . 



D. M. LIC1NI.E ACTE C. ATILLIUS 

 SEVERINUS MARITAE OPTIMAE. 



K In 



