l6i . 



CLASSIS QJIINTA 



Fragmenta eruditoe Antiquitatis . 



Rimo Joco fc oflFert Tubus 

 rocundus ex argilla compa- 

 (5tus 5 cuius diameter pal- 

 mum ajquat , qui inter Ru- 

 dcra dete(flus fuit propc 

 DuiStus AquiE Claudi^e iii_» 

 Moiite Celio , ante Tem- 

 plum S» Scephano dicatum, 

 ubi antiquitus Fanum , feu Palatium CJaudii 

 cxtitifTc rcfcrunt Authores . IJJum e(fe partiGU- 

 lam Tubi,per quem Aqua CJaudia inprivatura 

 Balneum tranfmittebatur , fuaferunt quampJu- 

 rimilapides in eodem Joco repcrti, & fimuiacra 

 mira arte cxcuJpta , inter qu^e Bacchi, Mercurii, 

 aJiorumquc faJforum Dcorum figna, quse viden- 

 tur in VilJa nobilintimie Famili^ Cafaiise > pavi- 

 menta demum cx mufivo opere egregie teffelJa- 

 ta,ut oJim mos eratin Balneis , de quibus licet 

 hic agendum non fit > in iifdem tamen tantum- 

 modo commorandum eft , quantum neceJfe eft , 

 iitoftendamus Vafa,aliaque inftrumenta, quis 

 in Balneis adhibebantur . 



BaJneorum igitur ufum purificatronis gratiai-» 

 prxfertim introdudlura fcimus ; ex lege enim_> 

 Mofaica id conftitucum apud Ifraelitas , ut ni- 

 mirum impuri nunquam adirent caufa oratio- 

 nis , & facrificii. pacet cap. 30. Exodi verf i 8. 

 Lavabu7it in ea (ideftaqux) Aaron ^ & Filii 

 ejus manusfuas -i ac pedes quando ingrejfuri funt 

 l^abernaculum tefiimonii , ^ quando accejjuri 

 funt ad Altare. Quia vero propter rationem na- 

 ta cx Religione confuetudofacile in fupcrftitio- 

 nem dilabitur ; qu^ Religionis erant , voJuptati 

 dedere corrupt^ xtatis homincs, ut voJuptati- 

 bus addidli, inter ipfas voJuptates Deum Dcof- 

 que ab ipfis excogitatos coJere viderentur.Tan- 

 ta dcinde in Balneo , ac Jotione voluptate capie- 

 bantur Veteres , ut ibi pJures Dici horas , infu- 

 mcre atque carmina recitando , vel audicndo 

 detineri minime illos puderet , hinc Juvenalis 

 Sat. 7. irridet Vanitatera iJlorum , qui fuper- 

 fluam P^dagogorum docTtrinam expetebant , in 

 pueris inftruendis , ftudendo nimirum , ut pue- 

 ri memori^ mandarent carmina Poetarumjquae 

 in BaJneisconfidentibus rccitarent, 



Idcirco Urbium pr.-ecipua ornaracnta cenfe- 

 bantur Balnea , qux intcrpubUca a'dificia , & 

 pubJico iErario ad ornatum Civitatum conftrue- 

 bantur . Eorum meminic in multis EpiftoJis 



PJinins , prxcipue Epift. 2 J, & 41. lib. i o. idco 



«Eternitati commcndabantur , qui Balnea a^difi- 

 caffent, feu reftauraffent, ut mulci lapides anti- 

 qui teftancur apud Gruterum , & alios . Illa_; 

 ctiam piduris pra^ftantiffimis , & lapidibus pre- 

 tiofis ac marmoreis fignis ornarc curarunt : do 

 quibus Martialis lib. 5. num.42. 

 Illic Taygeti virent metalla , 

 Bt certant varia , decore faxa , 

 §lu£ Pbryx , &' Cilys altius cecidit . 

 Siccos pinguis onyx anhelat <£fius 

 Et fiamma tenui calent OphytdS . 

 Verum ubi cunda deellent antiquorum fcri- 

 ptorum teftimonia , quie fupcrfujic ex Anronia- 

 nis,& Diocletianis reJiqui;^ abundc confirmant, 

 auguftiifima ^edificia , quorum rudera adhuc 

 Romje vifuntur > & fuis rumis aperte oftendunt, 

 quantiim Veteres ftuducrint in his balneisex- 

 truendis , de quorum amplitudine Joquens Am- 

 mianus apud Donatum Jib. 5. cap. i 9. Lavacra 

 (dixit)/« modum Provinciarum extruCta. nec 

 foJiim ad fanitatem tuendam, & voJuptaterrLj 

 captandam balneis utebancur, fed in amicitiae 

 fymboJurn baJneocoenam jungebant, nec prius 

 accumbere confueverant > quam baJneo corpus 

 recrealfenr , ita Homerus IJiad. iib. 10. de Dio- 

 mede , & Ulyfte Joquens ait i 



In Balnea euntes benefabricata , lotifunt^ 



Hi autem loti , & un^i pingui olso 



Coenatum iverunt . 

 & Apulejus Jib. 4. Metam. hoc firmat dicens. In 

 finc fermonis hujus ftatira fefe dcveftiunt , nu- 

 datique , & flararaas largiitima; vapore recrcati 

 caJidaque perfufi , & oleo perundi mcnfiis dapi- 

 busJargiter inftrudas accumbunt. Idcirco noii 

 foJum in thermispublicis incrant Balnea , fed & 

 in quampJurimis domibus privatis fua quifquc; 

 balnea habebat . Ex ad^is B. CeciJi«r Martyris 

 hoc conftat ubidicitur: Tuncvalde iratus Al- 

 maehius^judex juffit eam reduci in domum fuam , 



illic balnei calore confumi . 



Sunt in Mufieo aJiqua fragmenta plumbea_^ 

 CanaJium cx Balncis antiquis eruta, quorum_? 

 primum nu.t . indicat in Tab.LII.In co hec verba 

 exculpta videntur ALEXANDRI AUG.in alte- 

 ro fub num.2.hgc alia MAXIMO.ET PATER- 

 NO COS. Hos tubos fuiffc adhibitos ad aquarru 

 cx 1 hcrmis Alexandri in privatum aliquod bal- 

 neum deducendam ; nonquidem viventcAle- 



P xandro 



