174 Mufxi Kircheriani 



M E N S U R 



Slcuti aiitem pondera publica authoritate in- 

 ftituta fuerunt ad fraudes eliminandas , itio 

 pariter pro liquidis menfuraE , quarum excmpla- 

 ria in Capitolio affervabantur . InfcriptionerrLj 

 Vafis Jenei refert Fabrettus pag. 528. num. 380. 

 quod Neapoli erat in Mufaeo Andreino fic . 



M^nfura ad exemplum earum , qua in Capi- 

 iolio funt 3 au6iore San&if/imo Aug. N. nobi- 

 lifjimo Caf, per Regio?ies miffa cura D. Simo- 

 mo '^uliano Pra. Urb. C. V. Aliam in Mufaro 

 noftro Menfuram habemus seneam , quam_> 

 Vcteres Congium dixerunt. Vas illud eft pedem 

 geometricum in altitudine contincns; & quidem 

 Vas ob antiquitatem , & raritatem pretiofum 

 fub Imperatoribus Czefare Vcfpafiano , & Au- 

 gufto F, ufitatum , ut teftatur infcriptio Vafi 

 incifa . 



IMPER. CAESARE 

 VESP. VI. COSS. 

 F. CAES. AUG. F. IIII. 

 MENSURAE EXACTAE IN CAPITOUO 

 P. X. 



jdeft Imperatore Cafare Vefpafiano fextum Con- 

 fule , Tito Cafare Augufli , vel Augufiofilio quar- 

 tum confule , menfurdt exacld in Capitolio pondo 

 decem . Ita illam explicat Villalpandus tom. 5. 

 par. 2. pag. 49-). qui talem menfuram propofuit 

 cap.25. ubi afterit hocunico Congio poftemen- 

 furasomncs ac pondera priftiuce integritati re- 

 ftitui . Taie vas fic defcribit . Bfi autenL.j 

 'vaffsforma duplicis decurtati coni bafibus anne- 

 ^is 3 qui quidem coni , quamvis altitudine , ^ 

 craffitudine pares non fint capacitate tamen pares 

 omnino funt , dimidiumque Congium finguU com- 

 prehendfint 5 ut in intertori parte Congit notatum 

 cfit fcilicet in cjus icone, quam abipfb acceptam 

 hic retulimus in Tabula llvil.ejus formae quam 

 numerus i . indicat. 



Conflat pr^nterea ( addo cum eodem Authore) 

 totum 'vas plurtbnspartibus-y e quibus nulla fuper- 

 njacanea eft , aut qudt non plurimum ufui condu- 

 cat. Circa collumnamque juji^e cruffitudinis -i eft 

 ut manucomprehendi ac moveri factle pojjit colli 

 njero fummum orificium menfura terminus efl , 

 cujus quafi cufiodiaefi labrum tllud fuperimpofi- 

 tum , quod mirabiies prajiat ufus . Primus ne e 

 manibus decidat vas ; fecundus ne effiuat , d?' de- 

 perdatur excedens menfuram liquor , manufvi-t 

 menfurantis inficiat . Tertius utfacile ejfunda- 

 tur , in vas quodlibet conientus liquor , per gra^ 

 dus enim illos refrangitur ejfufi liquoris impetus , 

 tta ut in angufii vafis orificio recipiatur 5 & nt^ 



gutta quidem deperdatur ; fedhi communes funt 

 ufus ille vero peculiaris quod ad eXigendam ro- 

 mani pedes in vafe longttudtnem orficii tllius 

 craffitudo necefjaria efi . Hoc igitur fit primunL^y 

 maximi faciendum quod vas illud prdfiat 

 commedum quia nimirum ]ufiam pedis 'Romanl 

 longitudinem ab ipfis Romanis antiquis exa^iam \ 

 reddtt non femel Jed ftepius . Prtmum enim integri 

 pedis altitudinem exprimit Vafis altitudo nom^ 

 tota 5 fed a fummo labru adfummum torum illum 

 inferiorem , ut in figura apparet . Habet enint^ 

 vas ad pulchritudinem , <& ad commoditatem-j , 

 quo latius refideret , in imo terum illum , qui quo- 

 niam non fefvper paris craffimdinis efformart po- 

 terat , ita temperabatur Jummi labri crajfiiudo , 

 ut jufiam redderet pedis longitudtnem . Haclenus 

 cum Villalpardo iocuti fumus , ut appareat 

 quanti fieri debeat menfura propofita fimilis 

 omnino alteri , quam a fe vifam fcribit ViUal- 

 pandusapud EminentifTimum D.Recardum Car- 

 dinalem Farnefium . 



Aliudvas eft in Mufso hic delinearum n.2. 

 cx aere antiquo , quod forraam propofiti Congii 

 imitatur , fed finc fuperiori illius labro . Men- 

 furam antiquam fuiffc fufpicatus fueram for- 

 tafte Sextarium , cujiis mcnfuras fex continet 

 Congius juxta definitionem Fannii, quem citat 

 Villalpandus cap.d.part.i.tom.^. in hoc difticho 

 loquens dc Sextario . 



^ui quater ajfumptus fit grajo nomint^ 

 Choenix . 



Adde duas , Chius fiet , qui efl congius idem. 

 Et cum experimentum feccrim inveni omnino 

 rali Menfurae rcfpondere . Aqua cnim fexies 

 tali vafe menfurata congiura implevit , nec plu- 

 res quam uncias 20. & congius 120. contineat 

 ideft decem libras , & libra duodecim unciis 

 abfoivatur.Quamobrem hae bin^ menfura? ,cum 

 non adeo facile inveniri alibi pofllint , ut prx- 

 clara Antiquitatis Monumenta in noftro Mufaso 

 recenfcntur. Numeratur etiam Hcmina , qua_; 

 duodecim pars congii continetur . 



T A L V S. ' 



EXtat etiam antiqui/fimi moris monumcn- 

 tum , ideft Talus eburncus , ea magnitudi. 

 ne , quae in Tab. LVIIL serea delineata apparct 

 fubnum. i. Illum Authorcs Tefteram luforiam 

 appcllarunt, qu£e fex latera atqualia habct, qui- 

 bufdam pundis diftindla , de illa Juliiis Capito- 

 linus in MWo Vero . Poji convtvium lufum efl 

 T ejferis , ufque ad lucem . Similem huic exhi- 

 buit in Mufaeo Romano D. Michael Angelus 

 Caufcus jcMufseo Pctri Bellori acceptum , & 

 deindc Eruditiflimus Begerus in rertio Tomo 

 Thcfauri Brandeburgici , ad qucm transl:itum 



