Clafsis Quinta . 



17') 



fuit Mufeiim ejufdem Bellori , quam viridi en- 

 caufto iiiitam fuifiTc affirmat : noftra quidem an- 

 tiqui eboris flavedinem refertii habet tam.cJT-» 

 rotundum foramen in ea parte , qux quatuor 

 pundis fignatur , quod ctiam in TeiTcra Bellori 

 fuiife affirmat Caufeus . Idcuirei fervierit , in- 

 quirens Begerus tom. 5. pag. 415. fufpicatur 

 fraudoknti cujufdam fuille artificium ; indito 

 enimargento vivo , & objicibus utrinque obje- 

 dis in quodcunque latus eo facilius derivari 

 potuiiTc. Sed cu rem oppido dilficilem explicatu 

 indicet , ex eo foramine , atque ex infucti_j 

 Tefferaf molc argumentum defumo fufpicandi , 

 non tuinTe in ludis adliibitam , in quibus noii-» 

 iinicus , fed plures tali folent ex cavo cylindro , 

 feu curricula emitti , mole quidem minores , & 

 fincforamine effidi ; fed forta(fe in bellica fu- 

 peUedtili vinculo aliquo per foramen tradudlo 

 fervatum ad fortes defumendas pro Militum de- 

 cimatione . 



Duplicem fortieiTdi formam extitiffe apud 

 Antiquos Ifraelitas in lege Mofis docet Scac- 

 clius ex Sacris Oraculis Myroth. 3. cap. 13. 

 aliam videlicet , qu^e jadis tefferis , aur talis 

 iivealiquod aliud hujufmodi fieret , iliique de- 

 ftiaarctur res in forre pofita , cujus ja<5tas abfo- 

 lutior exiffet ; aliam , in qua jadu non fieret, fed 

 cxtradiione alicujus tefTerx aliquo charadero 

 fignat;^ , quo indicaretur cui res defi:inanda fo- 

 rct ; Ita pariter apud Romanos hanc fortiendi 

 formam fervatam fuiffe praefertim in militibus, 

 puniendis > multiplici Scriptorum audboritato 

 comprobatur, quod ut clarius pateat recenfenda 

 hic funt , quiE narrat Rofinus de Antiq. Roman. 

 cap. 25. lib. I o. Non in hoftes tantiim,ait , fed 

 in proprios militcs Romani gravitec animad- 

 vcrtebant , quin etiara in Cohortes , & Legio- 

 nes, fi quid deliquiftent , exemplo addifcipli- 

 nam confervandam maxinie neceflario , qu^e 

 animadverfiones duplices erant pro cujufque 

 delidi ratione , alia^ fcilicet leviores , ali^ vero 

 acerbiores . Hisduplicibus animadverfionibus 

 enarratis, fubdit idem Rofinus. Quod fi ali- 

 quandohiEc eadem circa plures fieri contigcrit, 

 omnes fufte csedere, aut interficerc, non ap- 

 probant , fcd rei folutionem inveniunt , utilem 

 pariter terribilcmque . Quippc convocato cxer- 

 citu Tribunus produdos in medium defcrtores , 

 acufat ,,invehiturque acerbc, deniquc quinqucs 

 autodo, interdum etiam viginti , atqueinto- 

 tum habita rarione multitudinis , utdecima ad 

 futnmum cxiftat pars deiinqucntium , hos ex 

 omnibus illis, qui cimide fe geiferint, forte exi- 

 mit fufte ca^dit &c. nulla deprecationi admifta. 

 Et poft pauca addit , Centuriones, qui relique- 

 rant Ordincs virgis Ca?fos iecuri percuffit , in- 

 tQlU^Q , Jppius Qovful , Coetcra mulcitudo de- 



cimus quifque ad fupplicium lc(fli . 



Rationem autem hujus cxequendi imperit 

 prater Polybium Livius expofiiir, ubi dc Sci- 

 pione , de fcdiriofo exercitu ita (cripfit . Vr<z- 

 conis audita voce Qitantis tiomina darmiato-' 

 rum , in ConJiUo , nudl in medium protraheban- 

 tur ^ deligati ad palum 'virgifque c^f/f, ^fecuri 

 percuffi . Cur autem decimatio inftitura fit , ra- 

 tioncm reddit Cicero elcgantilfime orat. pro 

 Cluentio. Statuerant^ inquit, ita majores nofiri^ 

 ut fi a multis ejfct fiagitium rei mihtaris admif- 

 fum , fortitione in quofdam animadverteretur-i ut 

 metus videiicet ad amnes , pana ad paucos per- 

 veniret . Hactcnus ilofinus , qui tamen forti- 

 tionis modum non expUcat . Ita coeteri , in- 

 ter quos Juftus Lipfius de militia Romana lib. 5. 

 cap. I 8. Comment. ad Polybium de poenis &c. 

 Ad nuiltitudin^m lemper refpicicns , ut deci- 

 ma fere pars dclinquenrium fir . Hos ex omni- 

 bus ignavis fortitur, & in quos ea fors cecidic 

 fine ulla deprecatione &c. Ita Dionyfius . 

 Ex alia multitudine cujufque decuria Virunus ^ 

 quemfors defignajfet ante cceteros periit . Ap- 

 pianusctiam CiEiarcm alloquentem milites fa- 

 ciens , Vtar lcge patria , decimumquemque forte 

 ad mortem ducam . His adde Vegetium de re 

 milit. Iib.5. cap.4. & Godesfalvum Stcvechiuni 

 in Comment. Sunt qui hoc genus potn^e , idefl De^ 

 cimationis ab Appio Claudio editum primum pu- 

 tent. Fiebat decimatio adhibita forte. Plutarchus 

 denique inScipione . C^far neglige?itia?n Sena- 

 torum , qui Senatum rarius vcfurent sforte quo- 

 que cafiigavit-i cum enim nimis multo ejfent^ V'fji^ 

 inter eos fortes duci , qwntumquemque pu- 

 niri . 



Vides igitur a nuUo fortiendi genus cxplica- 

 ri ; non tamcnamea opinionc reccdam , mihi 

 fuadens talorum jadu faciliiis cxpcdiri potuifle 

 fortitionem ,quam fchedis , in quibus Rcorum 

 nomina primiim infcribercntur , deinde cx ar- 

 cula , feu llrna aut militari Caflidc , fcu galea_/ 

 ab aUquo ea:dem educcrentur , in quo fraus fu- 

 beffe poterat , non vero in talorum jadu , ab 

 ipfis metrcis fai5lo , quod BcIIi non raro eveni- 

 re fcimus , & in Vira militis in tabulis £eneis cx- 

 cellcnti arte infculpta Callotius ex» 



preffit , fcilicct unum cx militibus multis furca 

 damnatis fupra bellicum tympanum talos proi- 

 cientem , fua Vita Sorti commifi^a . Atquc hxc 

 de propofito talo liceat opinari , donec ab aliis 

 ccrtiora docebor . 



