Mufoi Kirchcriani 



- 223 



puipiirei , cMi annethyllini , quales in mukis Bo- 

 hcmia; locis inveniuntur. Alios etiam habe- 

 mus candidos , alios lutcos , cinereos , & fabni- 

 gros.Sexto.FIuores funtparvi ranqnam rcintilix 

 argentcae in lapide amethyftino exiftentes . Se- 

 ptimo . Fluores in divcrfos angulos efilorcrcen- 

 tes fupra lapidcm Gagatcm,&Jarpidem rubrum, 

 cx montibus Sicili.£ erutum . Odavo . Ultra^ 

 fluores funt cryftalla, de quibus qUc-eftio eft , an 

 ex glacie indurata gcnercntur , ut docec Plinius 

 & Marbodeus hoc carm.ine . 



Cryjiallus glacies multos indurata per annos 

 Vt placuit do&iS') quijic fcripfere^quibujdami 

 Grandinis antiquafngus^ tenet atque colorem. 

 An vero ex fucco quodam. tcrreno , uc adaman- 

 tes , & ali^E gcmmae ? ( non enim in locis tantum 

 frigidiflimis reperitur 5 fed calidilfimis , utfunt 

 fodina^ metallorum . ) Hanc fcntcntiam cxami- 

 n:M: Paulus MariaTcrfagus in Centonibus philo- 

 fophicis, Centone primo . Alia ctiam circ.i_» 

 cryftallum qua^ftio agitur, nempc circa Hguram, 

 quam a Natura, vcl circularcm,fcd utplurimuni 

 angularcm, & hexagonam obtinct . Inde oriri 

 affirmant, quoniam in hujus lapidis gcncratione 

 terreftris materia fubtilis femetiplam feparans 

 ab aqua, fefc unire nititur , & iingulasparticuhe 

 quocunque modocentrum fuicorporis ambiunr, 

 & appetunt ; quamobrem neccfle eft, ut vel cir- 

 cuhu em , vel hexagonam figuram induant, cum 

 nulla alia prtXter circulum perfedior efl^e videa- 

 tur , ut Ariftorclcs docet. Sed cur hexagonis 

 nafcatur lateribus, non facile ratio invcniri po- 

 tcft , co magis , quod neque mucronibus eadeni 

 fpccics eft , & ita abfolutus eft laterum IcEvor,ut 

 nulla id arte poflit aequari . Nos , relisll:is flmili- 

 bus difputatjonibus tanquam huc non pertinen- 

 tibus , primo obfcrvamus cum Plinio Cryftalla 

 plurimis vitiis infcftari , aliquando externa ; in- 

 fuper rufa incft rubigo , aliis capillamentum ri- 

 mis fimilc . Difi^erunt igitur maxime ratione co. 

 loris , 5< figurarum cryftalla. Alia vifuntur cum 

 duodecim angulis, qui interdum ingquales funt, 

 quaedam fex angulis genita, quaedam acutis, 

 qua£;dam obtufis angulis formata : funtetiam_» 

 qu^ triangulares apparent, ex variis rcgionibus 

 colleda . 



Inter coetcra faxum eft cum Beryllis tenacitcr 

 ipfi adhaercfcentibus , ideft gemmulis fplendo- 

 rem eiaculantibus , & itaeleganter angulofis, ut 

 Gcometrse artificis manus re(5lius eosformaro 

 non potuiffct . Difl^crunt etiam hi ratione colo- 

 rum, funt enim ut aqua maris , aliquando ver- 

 gunt ad colorcm aureum &c. 



Inter Cryftalla Amethyftus numeratur, qui 

 inter gcmmas vulgares locum obtinuit , quia fa- 

 cilius fcalpi poteft . Triplex eft ob coIorem,ro- 

 feus , violaceus , & purpureus , feu ad calorem-» 



hyacinthi inclinans . 



Uitra cryftallos , quas natura in cautibus AI- 

 pium , & inviis plerumque locis generat , aliud 

 genus Cryftalli eft , quod ab arte perficitur , & 

 cx iilo Vafa magni pretii ope ignis efformatur . 

 De his loquens Plinius fic egregie fcripfic. 

 Murrhina , &• Cryftallina ex terra effodimus , 

 quihus pretium faceret ipfafragilitas . Hpc ar- 

 gumenturn opum , h(&c vera luxuria gloria ex\fii- 

 mata efi , habere quodpoJfet-,fiatim totum perire. 

 Ejus originem enarrat idem Plinius cap. 76. 

 lib. 36. his verbis . Fama efi ^ appulfa navc^ 

 mercatorum nitri , cum fparji per littus epulas 

 pararent ( in Syria , qua Fhoenice vocatur ., fini- 

 timayudea najcitur fiumen Eelus in mare pro- 

 fluens juxta Ptolemaidem Coloniam ) nec ejfet 

 cortinis attollendis lapidum occafio ^glehas nitri , 

 e navi fuhdidijje ; qu bus accenfis permixta arena 

 littoris translucentes nobllis liquoris fiuxijfe ri^ 

 vos hanc fwjfe originem Vitri . Mox ut efi 

 afiuta , d^* ingeniofa folertla non fuit contema,-» 

 mtrum mfcuffe ; cceptus addi , & Magnes lapis-, 

 quoniam in fe liquorem vitri quoque , ut ferrum^ 

 trahere creditur . Stmilt modQ , calculi fplen- 

 dentes multifariam capti uri , deinde concha , & 

 foffiles aren£ . HiSC fuit antiqua ratio vitri. 



'Jam vero , in Vulturno mari Italia arenix 

 alba najcens inter Cumas , atque Lucrinum , qua 

 moliffima eft , teritur , dein mifcetur trihus par- 

 tibus nitri pondere , vel menfura , & liquata in-» 

 alias fornaces transfunditur , ibi fit majfa , qua 

 vocatur Hammonitrum , atque htec recoquitur-, 



fit vitrum purum . Hadenus Plinii verba, ex 

 quibus docemur , qua nam ratione co vivento 

 Vitrum conficcrerur . Nunc autem eo modo 

 perficitur , quem inter coetcros narrat D.Joan- 

 nes Baptifta Contulus Medicinas Dodor Bono- 

 nienfis in tradatu de Lapidibus in humano cor- 

 pore produ(5lis cap.27. his verbis : uEgyptit her- 

 bam Kali , alie nomine Sodam nuncupatam acci- 

 piunt virefcentem , fine fiamrna fuper prunas 

 comhurunt , quam pofiea in cinerem commutatam 

 nohis in mafjdm tranfmittunt , hancque Vitrarii 

 emunt pro vitro parando , varia fortita fuit 

 nomina . Alti enimhanc vocant Sodam , alif 

 alumen catinum , feu B.ifcoli cinerem . In hoc 

 vero hi populares homities , qudmmaxime deci- 

 piuntur , cum vere non fit foda illa , quam dixi- 

 mus ab jEgyptiis manipulari ^fed quidfimile ipfi» 

 Componitur vero vitrumfic . Jlecipe Arena Dre- 

 panitana lih. 76. Cineris fod^ lih. 20. per feta- 

 ceum cribratce , pone in fornace , reverberio ignis 

 calcina-, continuoque cochleariferreo agita^ut va- 

 leat facilius calctnari , ne adhareat fornaci t 

 donec liquidum corpus evadat : ignem adde-, quod 

 plerumque evenire folet , fpatio fex horarum cir' 

 citer j quo compUto mafjam coacervatam remove 



ab 



