302 



CLASSIS NONA 



Inftmmmta Mathematica . 



Ocuples 5 & pi etiofa Mathe- 

 maticorum inftrumentorum 

 multitudo hic vifitur 5 quo- 

 rum maxima pars conftatex 

 auricalco. IUa ad coeleftium 

 corporum , ad fphcerarurrL» 

 obfervationes , geometricas 

 dimenfiones , geographicas 

 divifiones, & horarum defignationes inferviunt. 

 Sunt inter ea duo globi , ob molis quantitatem c 

 MufsEO ad Bibliothecam translati , fphxra etiam 

 armillaris, quae ultra decem principales circu- 

 los , inftruda eft viginti quatuor meridianis cir- 

 cuhs altitudinum , & verticalium, & aliis ajqua- 

 toris paralellis ; Solisitem , & Lunx progrefTus 

 artificiofe exhibet . 



Aftrolabia feu Planifph^ria plura , quinquc 

 tamen prae caetcris nobiliora , omnibus fuis par- 

 tibus ad diverfas altitudines poli aptata ftella- 

 nim fixarum retibus , linea fiduciae , axi atquo 

 armilla fufpenforia inftrucfti/fima, quorum ma- 

 ximum latinis caraderibus ornatum trium pal- 

 morum diametrum ada^quat . Duo Arabum no- 

 tis infignita palmo cum Qimidio in diametro 

 conftant . Inftrumenta partium , & circuli pro- 

 portionales diverfi , quadranres duo , quorum_> 

 alter in prima minuta accurati/fime divifus , al- 

 ter in fecunda . Inter muJta inftrumenta ad Ho- 

 rologia Solaria tum directa , tum reflexadefi- 

 gnanda aptiflima , eft aliud rarum a Kirchero 

 excogitatum Pantometrum , cujus operationes ) 

 & ufum P. Cafpar Schottus S. J. typis dedit irL> 

 compendium redacfias . Cxteroqui , fi alia exo- 

 ptes, funtQuadrata geometrica, Circini, Pixi- 

 des cum dioptris, Paralellogrammata , Coni, 

 Cubi, cieteraqueinventioneiliuftria 5 & utili- 

 tate pretiofa . 



Eft Idea machinae, cujus bcneficio Tubi opfi- 

 ci ad quamlibet longitudinem extenfi pollint 

 facile dii igi ad obje<5la etiam coeleftia , & facil- 

 lime pertra^lari , abfqueeoquod centrum len- 

 tisocularis a centro lentis objedivce poftit un- 

 quam*defle6lere , qu£E ab ingeniofo P. ^gidio 

 deCotignies excogitata fuit, dum Romae Ma- 

 themacicas Scientias in Collegio Romanocx- 

 plicaret . IUam delineata infra exponemus . 



Vifuntur depida Syftcmata Mundi , qua? Ti- 

 cho , Copernicus , & Ptolem^us excogitarunt j 

 Lun^e imago cuixi fingulis macuiis ? quando to- 



tum Orbem luce plcnum oftendit , Imagojovis 

 cum fuis fatellitibus, ncc non Saturni globus 

 fuoannulocircumdatus , quseomnia ftudiofo- 

 rum eruditioni conferuntj &Muf£eum conde- 

 corant . 



DE MACHINIS AD MECHANICAM 



PERtlNENT, 



ARs Mechanica illa eft , quasoperaconficit, 

 qug & ingenio fimul ac manibus pcrficiun- 

 turjneq; cnim ita fabrilis cft,ut omnibus poftpo- 

 nenda fit, imo multis aliis artibus anteponenda, 

 quippc quas miros opcretur cfFedus > propter 

 quos maximi fiat Mechanicus artifcx . Hinc > 

 narrantc Svctonio in Vefpaf. cap. 1 8. Mechani- 

 QOgrandes tolumnas exigua impenfa perdu^urum 

 in capitolium. pollicenti , pr*mium pro commento 

 non mediocre obtulit . 



Hujus facultatis vircs indicantur in Mufaeo » 

 praefertim qu*B in movendis machinis infumun- 

 tur . Triplex igitur ratio in movcndis machinis 

 ufitata fuit apud Antiquos , Prima vocabatur 

 Tra^iva , fccunda £/^m> , ttxiiSiMarjganaria* 

 De fingulis Kircberus egit tom.2. i^ldip.Claf.8. 

 pag. 313. Idem in Obelifco Pamphilio fol. 90. 

 Pro machinis extollcndis fuilTe apud i^!gyptios 

 quinquc facultatcs motriccs narrant . Hero 

 primus fuit invcntor ex mente veterum , ut ipfe 

 teftatur , cx quo poftea Archimcdes , Pappus , 

 & tota Pofteritas variosmodos defumpferunt . 

 Nomina earum funt primo Ve^fis 2. Axis in Pe- 

 ritrochio Polifpajlos Cuneus 5. eaquaeap- 

 pcUatur Cochlea infinita, Tradit autem Hero 

 facultatcs hafcc in unam reduci naturam, quam- 

 quam figuris inter femultum difcrepcnt. Vc- 

 ^isprima mechanicas fundamenta praebuit,nara 

 hac non tam artc quam naturae inftindu omncs 

 utimur i neque enim ulla humana a<5iio violen- 

 tiam aliquam fuftinens , aflignari poteft , quas 

 non vedis opc pcrficiatur , etiam nobis non ad- 

 Vertentibus . 



Cum autcm Vedlis in attollcndis pondcribus 

 magnis munus fuum obire non poffet , machinas 

 genus invenerunt , in qua multiplcx vc(5lium in 

 circulum difpofitio idem prceftarct, quodVc- 

 des in molibus tcrrje fupcrficiebus infiftentibu$ 

 pracftant, & haec vocatur Axis in Peritrochio ^ 

 cftque inftrumcntum cx cylindro, & orbita> 

 C c inc^i- 



