Clafsis Undecima. 



Ratio conficiendi perfeBiJJinte 

 Lentes . 



POft indicatam utilem microfcopii fabricam , 

 fortaflc cupido erit aJicui fciendi , quo nam 

 padolentes eflFormari perfcdiflirne poflint i an 

 icilicct ratio aliquainvcniri poffit ad fupcrandas 

 quamplurimas difficultatcs , quce in hujufmodi 

 fludio fefe objiciunt 5 quibufque muki tempus 

 operamque deperdunt. Porro quam facile cfl: 

 lentem cfformare, tam difficile fine ullodcfedlu 

 illam pcrficere . Hinc inrer curiofos funt tot 

 quinplures, a quibus Icntes conficiuntur , at a 

 paucis optimo cum cvcntu . 



Inter omncs difficultates , quae in hoc ftudio 

 fefcobjiciunt, duxpotiffimum funt , altera ver- 

 fatur circa formam induccndam in virra,qua: fit 

 perfc(5le fphaerica , & ha?c erit prima , & maxima 

 difficultas ; altera eft , qux accidit in poiitura_ ; 

 Vitrum cnim quod figuram perfc<5le fphi:ericam 

 afTcquutum eft , cum poflea poiiri dcbct , facilc 

 illam depcrdit . Kcccnfitas dilficultatcs exper- 

 tus Francifcus Fontana eximius Teicfcapiorum 

 Fabricator cap. 4. Tra<a. i . de Tubo optico qu?- 

 livit utrum darcntur rcgulce infallibiks illas fu- 

 perandi . Refponditquc aifirmacivc . At nihil 

 inde fubdit , quod praxim juvarc poffit, nifi mo- 

 dum examinandi , an lcntes fphxricam perfe- 

 €l;amque formam induerint. 



Innumera documcntatradideruntaliiad hunc 

 fincm 5 ptc^ecipue Rheita de oculo binoculo , 

 P. Cherubinus Aurilianenfis in fua Dioptrica_/ 

 oculari, & P. Zahn dcTclcfcopio part. 3. ubi 

 praxes multorum in Icntibus pcrficicndis expo- 

 nit , addcndo deindc fuam , quam optimam in- 

 ter cjetcras putat . Eorum paginas percurrat 

 ftudiofus 5 non enim dccet hic omnia retexcrej . 

 j Paucis me expcdiam indicando aliqua, qux om- 

 nino ncccfTaria funt , & fi negligantur , vel nun- 

 quam , vcl raro , & fortuito optima: Icntes perfi- 

 cicntur. Primo illud adverto, quod P. Cheru- 

 binus Auriliancnfisaliique docucrunt, Vitra_/ 

 «eque utrinqueconvexa cseteris pr^Eponenda ef- 

 fe , idcirco potiffimum , quia tali modo clabora- 

 ta (utvidelicet ambie vitrorum hujufmodifu- 

 perficics circum fe acutinTime convcniant illa- 

 rum centra. Deindealia tria documenta adne- 

 do ad obtinendas lentes parvx fphcerce , prout 

 j funt in Microfcopio nccefTariiE , cum pro obje- 

 1 ^livis magnorum Tclefcopiorum alia via fit in- 

 cedendum. Illa igitur cxcipe . 



Priraum refpicit fcutcllas feu patinas conca- 



vas , quas fuppono ex auricalco faciend as cfTe , 

 & cx ftamno vclcupro pro prima formavitro 

 induccnda , quas neceffe omnino eil: perfediifi- 

 me fphxricas cffe , taJes facilc obtinebis , & iii-> 

 opificio confcrvabis , fi cas eligas , qua; valdc 

 amplx fint,fed Icnti facicndas ica commenfuren- 

 tur , ut lcns fere triplicem diamctri portjonem 

 occupet . 



Sccundum pcrtinec ad modum indiicendi 

 fphceram virris . Hanc primum ruditcr qujerc in 

 alia fcureUa fphaerse paulo majoris vtl manu, vcl 

 torno , feu fimili inflrumcnto deindc majori flu- 

 dio in optima minoris fphxr^ pcrfice , utraquo 

 manu finuil concurreiucita ut dcxtcra vitro Icu. 

 tellam pcrcurrat, lcvaautcm fcutcUam vitro 

 adaprct , alrera altcri obfcundante . 



Tertium polituram obtinct . Varios hnnc 

 polituram obtinendi modos Aucftores praefcri- 

 pferunt . Vidc Zahan , Borclhim , aliofquc . II- 

 lum cafteris proefero , quo cadcm fcutclla utitur, 

 inquaglutine aliquo feu gummi fupcrimpona- 

 turcarta pulvcri tripolirano afperfa; at egrc- 

 giam facilcm , & finc pcriculo pcrdcndi fpha^ri- 

 cam convexiEatcm obtincbis , fi inftrumento ro- 

 tatdi utaris,quod beneficio rota; majoris veloci- 

 ter circumagatur , 



Qui plura dcfidcrat fupracitatos AucIl;orcs 

 adcat ; caveat tamen ne variorum documcnto- 

 rum copia inops fiat , ut pcr corum ambagcs in- 

 cendcndo, nunquam finem optatum attingat . 

 Pauca cnim rcquiruntur pra?cepta , fcd optima > 

 & diiiturnts expericntisE' laboribus comprobata , 

 Porro ftCpe accidir , ut ca in praxi ncgligantur , 

 ncc magni fiant , quae tamcn ad opus pcrfc<5lo 

 obtinendum optimam viam flcrnunt, ideoqiie 

 eorum ncglcdu femper vitio aliquo illud labo- 

 rabit . H.ec innuiffc fufficiat Edipo curiofo , ut 

 mcntcm manumquc fuam cxcrccndo , fkpidilli- 

 mis proprii laboris frudtibus perfuatur. 



Cum dc microfcopiis adum fit , qusparvi^ 

 Tclefcopia funt ad infpicienda objc(5la propc 

 oculos pofita, c\\xx tamen ob fuam cxilitatcm nu- 

 do oculo non pofTunt dif^:ingui ; atquc Inftru- 

 mentum fitindicatum, cujusope Microfcopi u 

 utilitcr adhibcri poffunt , non omittcndum cft 

 Inftrumentum , quo majora Tclefcopia facilc 

 perrradari poffunt, in obfervarionibus rcrum , 

 quce valde rcmotJE funt , & praecipuc Planeta- 

 rum , & Sidcrum . 



Cum autcm in eorum ufu, difficillimeTubi 

 dirigantur,ita ut ne digito quidcra a linea red<if- 

 fima rcccdcntcs in arcum cfformcntur , atquc-» 

 immobilitcr dirccl:i,idcm centrum fcrventiqucin, 

 Jcns ocularis , & objc(5i:iva adcpra^ funt in prima, 

 & optima direilione, Inftruinentum cxcogita- 

 vit P. Franci(cus i^lgidius dc Cotrionics No-- . 

 ftras Socictaci^ , cum Mathematicas facnJtatcs m 



F f Col- 



