Clafsis Duodccim^ . 



484 



proportjotic qualitatum » habitudini$ , virtutif- 

 quc 3 ut foecundiflimPE fprcnt aqua?, eofcjuc par- 

 tus 5 adnitentc ctiam Natura concipcrcnt , con- 

 ccptofquc alcrcnt, gaudcntibu$ iis in co fi»u vi- 

 rcrc j & non in alio , qui fuit illis marernus pro- 

 flubus , & Maritus » Undc fit, ut fi ^ mar j nativo 

 abftra(aa , in pifcinam Aqujc dulcioris transfc-- 

 rantur quantumvis criftallin«,quantumvis pre- 

 tiofa qualitatc imbutas cx auri , vcl argcnti fo- 

 dinis 5 pauld poft cmoriantur . Fatcndum igitur 

 ^ft : Conchas inter, ac raarc fummam proportio- 

 jjcm, & qualitatum harpioniam intcrcedcrc,no- 

 bi? tamcn ignotani , qucmadmodum ex majori 

 partc ignptar nobis funt caufic , ac fines rerum , 

 qi|x in amplilfimo Thcatro h{atur<j; noftris ppu- 

 lis obfcrvantur , 



Ad quaefiti clucidationcm trcs aflTerri pofTunt 

 ratipncs , cx quibus potcrit Lcdlor cam fibi fe- 

 CCrncrc , qux arridcbit magis, minufque a veri- 

 tatc rcccdct , vd fuffragio fuo oipnes fingulafvc 

 damnare , ut vcriorem tandcm ipfc depromat , 

 ?itquc hunc animiinci fcnfum infronte cuju- 

 fcumque problcmatis aflixum vclim , ad canru 

 fcilicct notam c^ugicndam , qua? ji^rc inuritur 

 cuicumque cxcogitapam aliquam raponem affcr 

 rentijquam pxiguum Jumen limitatse inteliigcn- 

 tiae dctexit , fibi intcrira fuadcns quod pcr cam 

 ratiocinationcm intima§ rei fibras fucrit perfcru- 

 tatus , & a rcbu? ipfis in qu^cftioncm vo(:ati$ 9 

 appofitum a Natura fiparium fubduxerit . 



Primaeviam apcrit Ariilotelis Problcma in-r 

 quircntis ; fcdl. 24. prob. 11. Cur in palidis po- 

 tiiis aquis , quam in frigidis japidcs gcnercntur, 

 {ibique inquircnti duplici ratione facit fatis , aU 

 tcra dcdu^a cx principiis Empcdoclis , quia-» 

 ncmpc lapides concrcfcunt dcfeil^u humoris , & 

 quiahunc abfumit ca|or potiiis , quamfrigus, 

 confcqucns cft , cx calorc potiiis gigni , quatn-» 

 cx frigorc , quare dixit Empedocles > Lapides , 

 <Jr* faxa ferv^^iimn aquarttm opera cortfici , uf 

 fnanifcftum fit in mineralibus aquis , & caloro 

 tcpcntibus, Altcracft cjufdcm Ariftotelis di^ 

 ccntis : ut ci*cfcant lapides , huniidum prius ca- 

 lorc liquandum cife , mox fupcrvcnicnte frigo^ 

 re coagulandum . Calor igitur, qui in mifto , & 

 impurafo aquse Elcmcnto rcfidct, humidum fol- 

 vit,quod fuccedentc frigorc conftri(5|um,abit iq 

 lapidcm : Quare jun(5tis hifcc ratipnibus evinci- 

 tur. Lapides gigni a frigorc aIiquando,aliquan- 

 do a calore , exfugcntc ifto, coagulantc illo hu- 

 morcm fuperfluum , ad confiftentiam lapjdis nc- 

 ccifarium. 



lamvcro cum Toftaceaob duriticm tcfta- 

 rum , proximo lapidcs afijnitatc contingant , ut 

 vidimus , ncccfiarium cft in corum coagulatio- 

 nc , & formationc , par quafi opificium intcrvc- 

 nircj ncmp6 vcl calor$ matcriam pra?paraate ad 



corum formationem , videlicct fegrcgara mat(T- 

 ria 5 quae partim abjit in fubftantiam viventis , 

 partim teftamipfamcomponic, fiipremo opcri 

 manum frigore poftea imponente ; vcl vi caloris 

 obdurcfccrc humorem ilium ejufdcm teftx fa- 

 bric£ accomodatum , fegregato hiimore ad eam 

 coraponendam inepto . Quando hoc tocum cx 

 addu<5tisprincipiis illatum veritaci confentiineu 

 fit, probandum fupereft . In mari aquarum ca- 

 lorem intendi magis , quam in Lacubus Fluuiif- 

 que , & in co refiderc caufam , generationi Te- 

 ftaceorum magis opurtunam , 



Hop duplipi rationc rc vincitur ab ipfo Arifto- 

 telc allata in cxpofita , <Sf inftituta hac fuper vzj 

 qusftione, Se^. 24, prob. 7, Calidioreft , in- 

 quit illc 9 aqujs Fjiuviorum Maris aqua j primo 

 quiacum fitdenfior, majorem concipit calo- 

 rem , ac fcryat : fecundo , quia pjnguior eft , cx 

 quo fit mjnus apta ad flammam reftinguendam , 

 caque proptcrea Miftis omnibus fimilis , quae , 

 quo pinguiora , eo calicliora cxperimur . 



Ex hoc fundamcnto refilit ratio fecunda , cur 

 crefcant potiiis, ac vivant in mari Teftacea; Vi- 

 dcmus Animalia fin^ula provido Natur^ inftin - 

 (5lu ftimulata , pergerc qua;ritatura ea , quae ad 

 confcrvationem indiyidui conducunt, 6f econ- 

 tra fe ab iis avertcrc , qu^poffunt ipforummct 

 fdcftru(5lioncm acccrfere , fic noxio frigore per- 

 ftringente, ignem appctiraus,calore nos folven- 

 tc , refrigerium quaeritamus ; exanguia funt Tc- 

 ftacca, adcoquefrigore fummo perftri<ft i,quam 

 ob caufam alimentum fibi quxrunt , & calorem 

 folventem . Cum ergo humido praecipue , & ca- 

 lido conftct mare , multo magis yiventibus ali- 

 mcntum prxftare poteft , quam aqua fluvialis , 

 potulenta quidem magis , alimento tamen op- 

 portuna minus , minufque apta vitx fcryandx , 

 ^ generationi faciendiC j ncmpe nimio frigore 

 yiralem calorcm deftruente . 



Tertiaratioeft,quiahumore ad formationem 

 TeftaccQrum opportuno abundat mare , qucm 

 huiporcm vidimus nihilalliud clfc qnain miftum 

 quoddam , cujus par? aliqua apta fic ad lapidc- 

 fcendum , atque obdurefcendum in formicioac 

 teftarumjparsyero adabcundiim in fubftanciam 

 viventis , in ipfis teftis inclufi , & quam vis non 

 ita obvium fit ftatuerc ; Num vis lihi coagula- 

 trix magna ex parte provcniac, vel cx iiitro,vel 

 cx fale , vel cx particulis lapidohs, cum humido 

 f,lcmcnti miftis; pro comperto tamca eft, ctiain 

 judice , ac teftc Expcrientia , his omnibus Mare 

 affluerc , non vero Flumina . Atque ex hac ani- 

 madverfione origincm fortetraxit Problem o, 

 quo Ariftotelcs indagavit,cur areuis lapillifquc 

 abundet Mare magis , quam Lacus ? llationcm 

 aifcrt , quia marc vcntis agitatum continuo illo 

 motu inquictum ingcncialaxa in fefepulta cor- 



rodii , 



