Clafsis Duodecima . 



488 



PROBLEMA IX. 



Cur ita Tejla ohdurefcant , cum ex moUi 

 aqua generentur ? 



IN procIu<5liombus caufarum, qucedicuntur 

 univocaj imercedere fcmper dignofcicur 

 magna inter illas , & efFe<Sus , ex iis emanantes, 

 fimilitudo. Et monftra dicuntur illa, qua: ex po- 

 tiflima fui parte cum Genitrice caufa non confo- 

 nant : Fortes creanturfortibus , nec imbelles pro- 

 generant AquiU columbas , inquit Horatius : Ac 

 in aliis caufis non univocis , quanta alteram ab 

 altcra difcriminat dififimilitudo I Quid unquam 

 majorem induerc pulcliritudincm poteft , quam 

 flos ? Hic tamen ex rudi, & informi terra matro 

 excluditur . Ex truncis , non fecus , ac offa ipfa 

 abdurefccntibus, enafcuntur tenerrima folia^ , 

 cx afperimis fpinetis Rofa tam fuavi odore pr^E- 

 dita : atquc ex fterquilinio alimentum attrahcns 

 Cedrus , mira fuavitate torpentcs fpiricus exci- 

 tante , & recrcante , florem gignit , & fru(5lum . 

 Hujufmodi funt Teftacea,in liquido genita Ele- 

 mento , fed ita valvis , ac teftis lapidefccntibus, 

 ut videantur intra filicis vifcera omnino conce- 

 pta i &quidem inilloaqua, quie exiguotem- 

 poris intervalIo,ob inditam fibi vim tam acrem, 

 non folum putridas rcddit ingentium navium 

 trabes , antennafquc 5 fed Calybes, & xti com- 

 minuitjobdurefcit adeo domus Teftaceorum, ut 

 Calybem ipfum duritie aliquando fuperet, fi 

 magifterio Naturae adderc quis velit artis orna- 

 mentum . 



Exiftimarunc nonnulli , Tcftaceorum corti- 

 cem in mari tenerefcere quemadmoduni do 

 Ovis , inquit Plinius , mollia effe in utero fed 

 aeri expofita , obdurefcere , calore externo eva- 

 porante humorem , atquc hoc cautum fuiffe a 

 Natura, ne matrem enitente dolore torquerent. 

 Experientia tamen hoc elfe falfum oftendit , fi- 

 cut falfum eft Valvas Teftaceorum molles elTo 

 fub aquis . Equidem non negarem edu(5ta cx 

 aquis , & multo magis ab Animali fcjunda , du- 

 ritiem aliquanto majorem induerc , non fecus , 

 ac duriora funt viventis cujufcumque offa , cum 

 fit cx vivcnte cadaver , quam cum vivit ; fcili- 

 cet ofta in viventi compofita quamdiu debitum 

 fibi augmentum non cxpleverint per apertos 

 poros , ut obfervavit Boylcs , humorc illo nu- 

 tritivo imbuuntur, qui quamvis ingreftli flui- 

 dus, nativo tamen temperamcnto difponiturad 

 abeundum in fubftantiam oflis magis, velmi- 

 nus folidi , pro varietate debita partibus orga- 

 nicis ejufdem compofiti , vel quia in humidita- 

 te carnis oft"a veftientis , fcpulta , ncqueunt cx- 

 trinfeco calore pcnitus exficcari, ut fitcumj 



omni carne nudantur . Atquc hoc verum efTc 

 fatisoftendic experimentuui offis recencer nu- 

 dati, & in fervcnti aqua per aliquod fpatium 

 fubfidentis , aqua cnim poftquam ebuDivcric 

 aliquantum condenfatur ingelu, extra(5lo vi- 

 delicet humore illo quo refcrci eranc oilis pori a 

 vi penetrativa caloris in aqua effcrvcfcencis , 

 qui humorem illum raricate diftenderac . Duri- 

 tiem hanc contrahunt mulci lapides, qui in rer- 

 r£e vifccribus tenerefcentes , etiam ad fecuris 

 iGiwm facile fcinduntur in partes , Coelo autem 

 aperto expofiti , adeo obdurefcunt ut omno 

 temporis tormentum facile perferant , qu.imvis 

 aliam ob caufim ; cum hoc provenire poffit ex 

 temperie aliqua aeris fuperinduda lapidibus, 

 ut ferro molli , atque candenci communicat 

 aqua . 



lam vero fi Teftaccorum cruftje , ut pro com- 

 perto eft , ab ipfa prima formatione ingenitaiTU 

 habct duritiera fub aquis , cxiftimavit Scaligcr 

 Contra Card. exer. 222. praeclarum fuiffe hoc 

 inventum Natur^e , quia parandum eis fuerat 

 munimentum atque hoc dido ingerit noftris 

 mentibus infinita: Providencix opus fuiffcexan- 

 guibus exoffibus , & inermibus Teftaccis con- 

 tra Pifciuni voracicatem domum conftruere , in 

 qua abderent fcfe , tam valido temperamento 

 obfirmata , ut omnem dentis acutiffimi morfum 

 eludercnt. ac deglutientis fimem indigefto cibo 

 non pafcerent. Quamobrem animadveruone di- 

 gnum eft i duriora eftc illa , qase in fundo maris 

 nafcuntur, vcl infixa funt fcopulis , quam qua; 

 fub arenis concipiuntur , utpoce minus cxpofita 

 caetcrorum animantium incurfionibus . 



Leges autem Naturje duritiem hujufmodi 

 pra^fcribentes Ciedem funtj qusealiiscorporibus 

 eam imperciunt. Ex admiftione pcrfeda, & coa- 

 gulatione partium folidum corpus componcn- 

 tium , refukat durities , tunc contingic coaCTula- 

 tio , inquit , Geber lib. i . c. 5 7. cum fic , Rei li- 

 quorofa ad folidam fubfiantiam per humidi pri- 

 'uationem redu^io: atque haec , duobus modis, 

 nempe, vel calore humidum perfccte exiccante, 

 eo tantum rclidlo , quod partibus interfe com- 

 pingendis aptumfic, utevenit in PorccIIanis, 

 aliifque fi(ftilibus, in Avellanis, in Cocho, ac 

 ac fimilibus cxficcationibus, quasefficic Natu- 

 ra , vel frigorc humidum condcnfante , adftri- 

 dlis vifcofis partibus , uc cvenit in Mecallis , & 

 gummis , cum fudantes c corcicc minori calore 

 comprimuntur , vel humidum fcparante , fuper- 

 fluo humore penitus exprefilb , ut evcnit in ci e- 

 ta humida , qu^e frigore obdurefcit , fuperindu- 

 6I0 ipfi non femel vclo humoris cujufdam gclu 

 conftridi , & extra parccs terreas , &confiftcn- 

 tes cxprefii . Dixi gclu conftrid:i , quandoqui- 

 dcmaquacum non poftit humiditatc omnimo- 



X X da 



