Clafsis Duodecima . 



Quodfi iis motu progreflivo dotatis neceflita- 

 tem iraporiiit , magna fui partc , extra Teftaceas 

 Domos erumpendi , fi ha; turbinatie non eflfent 

 omnis quantumvis levis conatus , eas h domi- 

 bus illis fejungcrer i imo iis ipfiemet refe exone- 

 rarent , levi quovis obftaculo remorante iter . 

 Voluit igiturMens opifex omnium , pofTe eas 

 domibus fuis infcrtas, involucris, & fpiris, qua- 

 fi brachiis manibufque easdomos complccT:! , 

 iifquc tenaciter inha^rere, ut fecum polfent con- 

 vehere , & volentibus abdere fe, effct in prom- 

 ptu fid^e ftationis rccefTus ; quamobrem (icut de 

 aliis omnibus , ita de Conchis pofTumus dicero 

 cum Virgilio . 



Hos Natura modos primum dedit . 

 Et Villis nil ampliuspro vcritatepotuitenun- 

 ciare nifi , Sales peculiares figurationum modos a 

 primo Conditore fuijfe fortitos . Quod fi vellemus 

 dare ipfi, ejufque Sedatoribus ad res figurandas 

 valdc Sales conducere , non effet hoc a veritate 

 abcrrare dicendo,pofie concurrere fpiritum ali- 

 quem falnitrofum, quandoquiJem matcria hxc 

 ad coagularioncm Teftarum conducit , ut vidi- 

 mus, eadem quippead figuram Pyramidalcm 

 tendentc , quaffgura, Turbinata omnia effcnt 

 jmprc0a , fi poflent Teftse fuis ab involucris ex- 

 plicari, fuifque e fpiris evolvi, quod vehemen- 

 ter immaginanti cogitantique facile fe oflendet . 

 Quapropter Architedonico fpiritui ipfis infu- 

 fo , cedente fponte materia , refultat facile Tc- 

 flarum figura , quje fpiris fuis , & involucris 

 ficuti tutam , & quieram ftationcra habitato- 

 ribus edificant , ita labyrinthum iraplicatifri- 

 mam conftruxerunt inquirentibus caufas iif- 

 dem fpiris impexas , ex cujus anfrav5libus tunc 

 folum evadimus , cum prudentem fincm Natu- 

 rse , ita operantis afferimus . Qiiod fi non ad vi- 

 ventis utilitatem ita eas conftruxiffet Natura^ , 

 fatis effet , illas ad rerum varictatcm in ram pul- 

 chro Mundi Theatro augendam elaboratas . 



PROBLEMA XIV. 



Qur Turbinatis pleraque Jiguram 

 Sphierifam induant } 



INter problemata Ariftotelis ad mare fpe- 

 (5tantia , illud extat fe^t. 23. probl. 36. quo 

 difquirit . Cur lapides Conchyliaque Sphoerica 

 cvadant , refponditque fibi , in caufa efte maris 

 motum quaqua verfus agitati , fingulafque Tc- 

 ftarum , & lapidum partes adimentis ; cx qua_j 

 partium detrad:ione refultat figura fphoerica.. ; 

 eaque propter in litoribus plurimi depriehen- 

 duntur , qui propriam nativamque amiferunt : 

 Quia extrema , inquit ille, compari ademptu cir^ 

 tumfra&a in rotundam fe coUigunt fpeciem . H(SC 



496 



enimfolafimili e^remo clauditur . Mare autem 

 qnaquaverfus agitando partes <,ircumundiqut^ 

 frangit , atque ohtundit . Ratiocinationjs hujuf- 

 raodi fundamentum eft : fupponere : Res illas . 

 quie undique attcruntur , acquirere figuram 

 rotundara , & carentem anguhs. Verum ut fun- 

 damento hujufinodi innitatur conclufio , advcr- 

 tendum eft , fi ab aqua agitata atteritur corpus 

 a^qualiter circumquaqjnecefi^e efte primsevam fi- 

 guram corpori remanercrpro excmplo fit cubus. 



A. B.C. D.fi aquaattcrit 

 requalitcr fuperficiem A. 



B. & reJiquas corporis 

 lupcrficics , remancbunt 

 fcmper anguii fupcrfi- 

 ciem terminantcs ; qua- 



re variabitur nunquam figura cubica corporis , 

 quamvis mole imminuti . Atque fimili propor- 

 rione philofophandum dc corporibus , quibu- 

 fcunquc irregularibus , cujafmodi fnnt aren.T, 

 parcnt Microfcopio cxplorat^e . 



Aftcrcndum igitur , j am effe corpus rotun- 

 dura : quopofito cxtra alcara jacitur Qua^ftio , 

 quie ut fubfiftat dicendum : pofic corpus multis 

 angulis prominentibus undarum agiratione ad 

 Sphoericam figuram accederc , non quia unde- 

 quaque aiteratur aquis , fcd quia in fundo ma- 

 ris circumvolntum , lapillis f^epiffime obfito , in 

 iis partibus magis atteritur,qu2e circumvolutio- 

 ni relu(f^antur magis, quaics funt anguli, & par- 

 tes rcliqu£e prominentes , quibus raagis , magif- 

 que confumptis , rotunda figura confurgit . 



Hiec tamen omnia funt intelligenda de Te- 

 ftis, & Conchisab Animali fcjundis. Nam quce 

 vivunt , non perpetua cum mari circumvolutio- 

 ne rotantur, fcd vel vivuntarenis, & iuto fepul- 

 tie 5 vel adharrent faxis, ac fcopulis. Notandum- 

 que , quamvis pleraquc turbinata circularcm in 

 fe figuram exprimanr, quamvisnon exadlam, 

 mirabili fane proporrioae muiui circulis bafo 

 minoribus, ac rainoribus iilo , cui femper ha- 

 bent os impofitum ufquc ad culmen , quo fc di- 

 ftendunt plus minufue in figurara conicam.Qua- 

 propter nuSla invcnitur Cochlca , qu.-e globum 

 perfc(^tum cxprimat , aut cxadum Cylindt um , 

 ficut in Conchyliis Biyalvibus nulla exa>!^um 

 circulum exprimit . Addo : ca omnia Tcftacca.; 

 hujufmodi figuris fuifte a Natura obfignata a 

 priraa eorura infantia , quod in iis etiam deprx- 

 hendi poteft, qu^e vix magnitudincm exa^quant 

 pun<5li , interpungcntc calamo cfFormari ; quare 

 Sphxricum illud opus tribuendum omnino eft 

 alteri caufse , 



Exiftimarunt nonnulli , in eara figuram com- 

 poni Teftacea, quia Teftis coagulatione humo- 

 ris ciformatis in mari , nulia forma extrinfcci 

 ambientisterminato , ipfis Teftaceis commuui- 



Yy eabili^ 



