EmLBITUNG. 
XXIII 
feld, Ibn el-Athir, ed. Tornberg, Beladsory und Isstachry, ed. de Goeje, die Bu- 
laker Ausgabe Ibn Chaldun's und andere noch nicht erschienen waren. Aus diesem Ge- 
sichtspuncte ist auch die unten gegebene Beschreibung einer in Berdaa {Ärran) geprägten 
Münze, welche ich hier als Erläuterung zu der S. 265 erwähnten in Arran a. 159 d. Pl. 
geprägten Kupfermünze und der Geschichte der Stadt Berdaa (s. S. 264. 269) mittheile, 
1) Fraehn, Opp. post. msc. XI, S. 15: 
и JE. Dotab, cusus dci^Aj in Berdaa a. 143 (= 760,1), incerto quidem Dumerali denario. 
A. utraque eadem quae argenteorum esl. 
Posticae perigraphe : 4jyl_^c) J.*«^^ j.j__^5^ « » l»* 
oj>a'i Jussit hunc (luimum cudi) Jesid filius Oseidi, cujus victortam deus illustrem reddat. 
Hic Jesid, unus de nobilissimis Kaisitis, cujus patrem passim male J.^\ Äsad, Esed, vocant pro Oseid, quod 
cum nuraorum meorum tum Ibn Challikani auctoritas tuetur, a. H. 140 vel 141, Armeniae, Aderbeidschaniae et Ar- 
ranae а Mansuro praefectus erat. Etiam Derbendae praefuit. Multis ille et prosperis proeliis contra Chasaros 
aliosque populos Caucasicos usus est, Sanarios (qui Schamacbiam inter et Berdaam sede'oant) subegit, Bab-Allan, 
s. Portas Caucasicas, célèbres illas fauces natura munitissimas quae hodic Dariel audiunt, occupavit, frequentibus 
coloniis ex Syria, Mesopotamiâ etc. in Dagbestaniam deductis ') ibique passim castellis exstructis, Derbcndam ab 
iucursionibus Chasarorum tutam praestitit, nominisque sui cum gloriâ tum terrore regiones illas implevit ita ut 
Chakanus Chasariae filiam suam ipsi uxorem committeret ^). Numi argentei qui ab hoc viro illustri in urbibus Ar- 
minia (i. e. Dowin) et Arran (i. e. Berdaa) cusi sunt, ipsius nomine carent. Hoc mihi in solis aeneis oblatum est, 
quorum non nisi duo mihi innotueruut, is uimirum, quem nunc cum maxime tractamus, atque alter et ipse Berdaae cusus 
a. 159'). Ex quo posteriore id etiam intelligitur, Jesidum huuc (quem cave cum Jesid ben Mesid, et ipso illarum 
provinciarum praefecto paullo seriori, confundas) postqnam per aa. 140 — 148 Armeniae etc. praefuisset, deinceps 
c. a. 159 eidem praefecturae iterum admotum esse; quocum concinit Ibn-Challikan referens eum cum Mansuri 
tum Mehdyi Chalifarum nomine provinciam modo dlctam administrasse. 
Ad Berdaam autem urbem quod attinet, haud ab re fuerit observare, ejus nomen vulgo quidem dEJ>^j vel 
^j'f audire, sed apud Jakutum , Edrisyum, Ibn-el-Wardyum exaratum esse ісЬ^л Bersaa, quo scribendi modo, 
qui пес Ibn-Challikanum пес Kamusii auctorem praeteriit, fere inducor ut BapaÇa (cf. BepÇaa) apud Ptolemaeum*) 
eandem cum nostrâ urbe esse credam; cui sententiae haud scio an aliquid fidei afferat Jakutus inter alios auctores 
de Bersaa tradentes etiam d«x laudat, cujus auctorem Ptolemaeum perhiberi alio loco dixi. Sita est in Ar- 
ran, quam provinciam nunc Karabagh vocant, ad Terter fluviolum^), qui intermissis quatuordecim admodum 
werstis in Kurr fl. infunditur. Urbs haec quondam clarissima et floreutissima a vetustate originis insignis est. Sunt 
qui a Nuschabâ (Kaidafam alii vocant) regiuâ illâ in rerum ab Alexandro M. gestarum historiis Orientalibus cele- 
bratâ conditam eique tunc nomen Berdem, paullo post in Berdaa mutatum, inditum esse perhibent*). Alii 
Alexandrum ipsum ejus conditorem dicunf); alii Kobadum filium Firusi, Sasaniden'^). Praestabit fortasse statuerc a 
Kobado eam non nisi restauratam, si eadem cum Ptolemaei BepaÇa est, Volunt autem appellationem Arabicam Ber- 
daae formatam esse ex Persico ^\ ^ Berdehdan i. e. captivorum sedes vel colonia, quia rex quidam Persarnm 
eo deduci ibique considère jusserat quotquot ex hello nescio quo abduxerat captives'). Sojuty quidem urbem hanc anno 
demum 85 H. ab Abd-ul-asis ben Hatim Bahily conditam refert; at restauratam tunc temporis fuisse probabilius est, 
nam Berdaam sub Osmani Chalifatu a Selman ben Rebia Bahily per deditionem receptam esse auctor est Jakut. 
Selmanum autem jam a. 31 in acie contra Chasaros cecidisse novimusi"). 
Sub Arabum Imperium subjuncta,raox metropolis Arranae •') hujusque provinciae praefectorumscdes evasit diu- 
que mansit, unde in numis non suo solnmmodo proprio, sed iVequentius etiam ipsius provinciae nomine insignitam de- 
prehendimus, et quidem modo simpliciter Arran, modo plenius (jljl üÄjJ.«, id quod jam olim (Beiträge 
p. 41) aunotavi, ubi vide sis laudatos a me geographicos Arabicos, quibus adde Ibn Saidum. Maghrebyum, qui Ber- 
daam j\ ілкі.^ 5j,cl9 dicit et Ibn el-Fakihum all. apud Jakutum, qui eodeni sensu I j] ÄÄjJ.«. Nec vero 
Tychscnium cura qui (Comment de Defect. p. 85) Nachidschewanam Arranae urbem c^ipitalem esse vult. 
Ceterum Berdaae florem et splendorem Ibn-Hauhd [ed. de Goeje, S |^K|]jam suo tempore (i.e. med. saec.Xp. 
Ch.)nonnihil imminutum esse refert,puto maxime saevâ illâ strage quam a 332 H(Chr.943— 5)aRussis perKurr fluvium 
