— 79 — 
III. LEG.-PAPILIONACEAE. 
Greogr. verspreiding: Alleen in Midden en Oost-Java op O— 600 
Meter, vooral 250—500 Meter zeehoogte. Ontbreekt zelfs gecultiveerd 
in geheel "West-Java. Vooral algemeen in Madioen, Kediri, Rembang, 
Soerabaja en Djepara. In Besoeki alleen beneden 100 Meter zeehoogte. 
Buiten Java: In geheel Voor-Indië algemeen; ook op de Andamanen. 
In den Maleischen Archipel tot dusver niet buiten Java aangetroffen. 
— Standplaats: Vooral op steenachtige onvruchtbare periodiek water- 
arme gronden in ijl loofverliezend bosch ; o. a. in sommige djatibosschen. 
Ontbreekt geheel in hoogstammig altijdgroen heterogeen oerwoud. — Voor- 
komen. Groeit altijd gezellig; echter zelden in grootere complexen dan 
3 — 5 hectaar. In die complexen komen meestal slechts weinig andere 
boomsoorten voor, en de ondergroei bestaat er voor een groot deel vaak 
uit wortelopslag van Sana kling (zie hieronder). — Bladafval: Loofver- 
liezend; echter nooit geheel kaal. Bloeit zoowel in vol blad als bijna 
bladerloos — Ouderdom: Naar onze schatting minsten 200 jaar. — 
Bloei- en vruchttijd: Midden en einde oostmoesson. Rijpe vruchten 
in Sept. — Nov. — Glr oei snel hei d en vermenigvuldiging: Bloeit 
wel vaak en zeer rijk, maar brengt op Java slechts zóó zelden vrucht, 
dat de 2 jaar lang door ons uitgeloofde premie van 10 gulden voor een 
tak met rijpe Sana-kling-vruchten door geen enkel inlander verdiend werd. 
Eerst in November 1892 slaagden wij na vergeefs vele honderden boomen 
onderzocht te hebben, er eindelijk in een paar vruchtdragende boomen 
te vinden. Een destijds verzamelde vruchttak is op de tentoonstelling- 
te Batavia geëxponeerd geworden. Geen wonder, dat de inlanders alge- 
meen beweren dat de SanaHiny nooit vrucht draagt. De cultuur uit 
wortelspruiten geschiedt zeer gemakkelijk. Het aantal wortelspruiten is 
soms zeer aanzienlijk. „Een 1 6-jarige boom op den G. Boentoe in Ban- 
joemas had 200 wortelspruiten gevormd, waarvan enkele reeds 8 — 9 Meter 
hoog waren. In die 16 jaar besloeg de moeder boom met de nakome- 
lingen reeds een oppervlakte van 500 M^. Wel een bewijs hoe gemakkelijk 
zich deze boom ongeslachtelijk laat vermenigvuldigen. ' Zie uitvoeriger 
in Teysmannia, dl. III 1892 blz. 217—223). - Hout (tech. eigensch.): 
Gamble beschrijft het Hout als volgt: „spint geel, smal. Kernhout 
buitengewoon hard; donkerpurper met zwarte overlangsche strepen en 
banden. Geen duidelijk waarneembare jaarringen; maar min of meer 
onduidelijke, soms in elkaar loopende, donker en licht gekleurde kringen. 
Poriën middelmatig-groot, gelijkmatig verspreid. Mergstralen lichtge- 
kleurd, alle even smal, talrijk, even ver van elkaar. Spec. Gew. =r0.88." 
Het onderzoek van een door ons genummerden javaanschen Sana-kling- 
boom leerde nog het volgende : Spint versch wit ; oud geel ; reukeloos. 
Kernhout versch gekapt doukerbloedrood of donkerpurper, met zwarte 
vlammen doch na eenigen tijd aan de lucht blootgesteld donkerbruin met 
talrijke zwarte vlammen. Overigens zoo als Gamble beschrijft. Voor 
Sana-kling-hout van Java zijn door Von Dentsch in den Artillerie con- 
structie Winkel te Soerabaja de volgende gegevens gevonden : „Spec. gew. 
= 0.77. Bij aan beide einden vrij ondersteunde en in het midden belaste 
proefbalken bleek de grens der uiterste belasting = 29987 terwijl die 
bij gelijksoortige proegneming bij djati 26770 en bij Pterocarpus indicus 
WiLLD. {San(%Ji-èinhan(/, j.) 28445 bedroeg." (Voor de beteekenis der 
letters zie men hierboven de inleiding). — Gebruik: Hout: om de 
prachtige kleur en de groote duurzaamheid door europ. en inlanders 
