Sterculiaceae. 
— 180 — 
nogal zeldzaam, met uitzondering van de afdeeling Soemëdang in de 
Preanger. Buiten Java. „Vóór- en Achter-Indië, Ceylon, Filippijnen, 
Oostelijk tropisch Afrika" (Hooker). Door ons ook in equatoriaal Sumatra 
waargenomen. Door Rumphiüs voor Amboina vermeld. — Standplaats: 
Bijna uitsluitend in ijlgroeiende loofverliezende bosschen op perodiek 
waterarme gronden; In de meeste djatiwouden algemeen. Niet zelden 
in altijdgroene, jonge secundaire besschen. Nooit in dichtgesloten hoog- 
staramig schaduwrij k altij dgroen heterogeen oerwoud. — Yoor komen: 
Wel is waar niet gezellig, maar toch soms o. a. nabij het schiereiland 
Proewa in Banjoewangi in bijzonder groot aantal tusschen een 60 — 
85 tal andere boomsoorten bijeenstaande. — Ouderdom: Aanzienlijk 
(':') — Groeisnelheid: Snelle groeier. — BI oei- en vruchttijd: Nage- 
noeg het geheele jaar door dikwijls, en reeds op jongen leeftijd (3 jarige 
boomen) tegelijkertijd rijk bloeiend en rijk vruchtdragend ; vooral echter in 
den oostmoesson. Zaden gemakkelijk in groote hoeveelheden te krijgen. — 
Vermenigvuldiging: Gemakkelijk door zaad en volgens Rumphiüs ook 
door stekken mogelijk. — Gebruik: Hout: In het algemeen niet door 
de inlanders gebezigd, aangezien de meeste boomen alleen wit (niet 
gevlekt) hout van te kleine afmetingen voor huishouw opleveren. Het 
wordt echter taai en vast genoemd en laat zich nogal fijn bewerken als 
snijwerk. Enkele boomen hebben echter hout, dat zwarte vlammen of 
vlekken vertoont. Dit hout, dat evenals eenige andere zwart gevlekte 
houtsoorten Pèlèf, j. ml. s. genoemd wordt, is bij alle inlanders op Java, 
vooral bij die in Midden- en Oost-Java in bijzonder hoog aanzien. En het 
zoeken naar zulke PclH-hoomen vormt in enkele streken, bijv. in Zuid- 
Oost-Banjoewangi en op Bali een afzonderlijk bedrijf. Naar in loco 
ingenomen inlichtingen moeten niet zelden vele honderden Kleinhovia- 
boomen door iukappen onderzocht worden, voordat d-e Polèt-zoekers een 
boom met gevlekt hout vinden. Het Pèlèt van Khinhoviu wordt duur 
betaald ; voor een naar eisch gevlekte kris scheede (nog geen kubieke 
decimeter hout) wordt dikwijls 15 — 30 soms tot f 200 betaald. Het 
gevlekte Klehiliovia-howi is behalve voor handvatten- en scheeden voor 
krissen, ook voor kostbare lansstelen, kleine dozen enz. buitengewoon 
gezocht. Aan Kirjiriiius was dit gebruik van gevlekt hout reeds bekend. 
Niet onwaarschijnlijk zijn deze zwarte vlekken een ziekte verschijsel 
veroorzaakt door een zwamsoort. De inlanders beweren, dat KJeinhovia- 
boomen door herhaaldelijke ondiepe inkappingen in den stam soms 
na eenige jaren gevlamd hout krijgen („Pèlèt worden"). Schors, 
bladeren, enz.: Niet door de inlanders gebezigd. Schors eenigszins 
zoetachtig van reuk en eenigszins (?) ; bitter van smaak. Cultuur: 
Aan te bevelen om het hout. Tot dus ver op Java nog niet in het 
groot aangeplant. Geschikt voor pleinen en langs wegen; ook tot sier- 
boom in tuinen en parken om de talrijke fraaie bloempluimen. Waar- 
schijnlijk ook bruikbaar in reboisaties m. h. o. op irrigatie. Als snelle 
groeier ook tot het spoedig verkrijgen van schaduw om woningen aan 
te bevelen. — Inl. namen: Timaha, j.; Ketimaha j.; Ketimanga, j.; 
Timanga, j. in geheel Midden- en Oost-Java aan elk inlander welbe- 
kende constante namen. Geen andere boom aldus genoemd. Tangkölö, 
s. of Tangkèlè, s. in zuid-West-Bantëm en Zuid-Preanger. — Ketima, j. 
bij Poegër in Zuid-Bcsoeki. — Mangar, md. in West-Bësoeki. Ook deze 
alle constante, uitsluitend voor deze species geldende namen. Het gevlekte 
of gevlamde hout wordt algemeen (evenals dat van eenige andere boom- 
