— 207 — 
Hamamelidaceae. 
afvallen dan bij de specimina van Herb. van Java. Do boom droeg in 
Juni reeds rijpe vruchten. 
Geogr. verspreiding: Op Java: uitsluitend in enkele streken 
van het westelijk gedeelte op 1000—1700 Meter, vooral op 1000 — 1400 
M. zeehoogte. „Met uitzondering van de noordelijke hellingen der bergen 
G. Salak en Gcde, die tot Buitenzorg (res. Batavia) behooren, en het 
hoogste gelegen gedeelte der Bantamsche bergen, hetwelk het naast aan 
den Salak grenst, wordt de Rasamala-boom op Java nergens elders 
gevonden dan in de Preanger. Behalve op de beide genoemde kegel- 
bergen, aan wier hellingen de kof'fie-cultuur reeds groote verwoestingen 
in de Rasamala wouden heeft te weeg gebracht, wordt hij het meest 
aangetroffen in de vier districten Djampang-koelon, Djampang-tengah 
en Djampang-wètan Tjikondang (afd. Tjandjoer en Soekaboemi). Van hier 
volgt het Rasamala-gebied de richting, waarin, de noordelijke bergzoom 
der Djampang-landschappen naar het oosten en zuidoosten door het district- 
ïjikondang, zich voortzet in dè gebergten, die het plateau van Bandong ten 
zuiden begrenzen (deze gebergten behooren tot de districten Rongga, Kopo, 
Tjisoudari en Bandjaran van de afd. Bandong) tot aan den G. Malalabar. 
Zelfs in deze uitgestrekte hooglanden, in wier midden de G. Patoeha 
ligt, en die door dichte, uitgestrekte, oorsprokclijke wouden worden be- 
schaduwd, groeit de Rasamala-boom zelden tot op een grootere hoogte dan 
1600 M. De bovengrens ligt d;i;ir op bijna 1700 M.; en het grootste 
Rasamala-woud op ongeveer 1250 — 1500 Meter. „Aan de hellingen der 
bergen, die het plateau van Bandong aan de noordzijde insluiten, heb 
ik hem nimmer gezien, ik ben echter niet in staat om te beslissen of 
hij aldaar nimmer heeft te huis behoord, dan wel of hij door de cultuur 
is geveld en uitgeroeid geworden. Bij Djamboe-dipa, Lembang en Negara- 
wagni worden koffietuinen in die streken reeds boven 1 300 M. gevonden. 
Aan de zuidelijke zijde van het plateau vormt een kleine beek, de 
Tjisondari, welke tusschen de bergen G. Patoeha ten westen en G. Tiloe 
ten oosten afwaarts stroomt, en de districten Tjisondari enBandjaran van 
een scheidt, de grens der Rasamala wouden. Aan de westelijke zijde 
der beekkloof verheffen zij zich nog in volle pracht, terwijl zij aan den 
tegenover den G. ïiloe, in de nabijheid van het gehucht Tjibiana ver- 
hieven, wordt er oostwaarts van daar in het gansche eiland Java geen 
spoor van oorspronkelijke Rasamala-boomen gevonden." (Junghuhn.). 
Bij Tjibodas (bergtuin van 's Lands Plantentuin) op den G. Gede ligt 
de bovengrens van den Rasamala-boom op bijna 1500 M.; bij Tjigèntèng 
in het district Tjisondari (afd. Bandong) op ongeveer 1650 — 1700 M. 
De kruinhoogte en stamdikte van deze boomsoort aan de bovengrens 
van zijn verspreidings gebied is bijna even aanzienlijk als in het midden 
daarvan. In de laagst gelegen streek van het Rasamala-gebied op Java, 
bij Pesawahan in het district Djampang-koelon op ongeveer 700 — 900 
zeehoogte, waar wij in 1890 nog talrijke wilde Rasamala boomen zagen, 
schijnt deze boomsoort echter niet veel hooger te worden dan 30—35 
Meter, terwijl die hoogte op 1100—1500 M. meestal 45 — 55 M. bedraagt. 
— Betreffende de grootte der Rasamala-wouden zegt de Houtvester D. 
Vrijdag in een ofïicieele nota do. 10 Juli 1194 het volgende: 
„De vraag der uitgestrektheid van de rasamala bosschen in West- Java 
is met eenige juistheid niet te beantwoorden. De uitgestrektheid der 
Preanger 7?ff.?ffwoZrt-bosschen zal ongeveer bedragen 16000 H. A. Per 
hectar staan gemiddeld 30—80 boomen, per boom wordt gemiddeld 3 
