Hamamelidaceak. 
— 208 — 
tiiuinerliout verkregen, zoodat de hoeveelheid kubiek meter Rasamaht 
hout in de Preamier Grouvernenents-bosschen ongeveer bedraagt (zeer 
approximatief) 144.000 tot 383.000 M^. Voor afvoer komt hiervan echter 
ongeveer de helft in aanmerking." 
Buiten Java: „Veel in de provincie Tenasserim in Burma" (Watt.) 
„Assam, Bhotau, Pegu en j\[ergui in Achter-Indië" (Clarke in Hookek 
1. c.) , Nieuw Guiuea'' (Rümphius). — Standplaats: en Voorkomen: 
Uitsluitend op vruchtbaren of zeer vruchtbaren, constant vochtigen grond; 
in altijd groen, heterogeen schaduwrijk hoogstammig oerwoud. Meestal 
in zoo groot aantal, dat men terecht van een Easamala-woud kan spreken. 
Daar tusscheu groeien meestal vooral sommige der volgende groote woud- 
boomen : Schima Koronhae, Reiswt.; Xauclea hinceolafa, en X. ohfusa 
Bl.; Sloanea Siyun, Üsysz. \ Di/soxifJain-, Castanojjsis-, Qiicrciis-, en Eiif/enia- 
soorten, zoomede een 100 — 150 tal andere boomsoorten. Door reusachtige 
afmetingen en soms ook door aantal van individuen domineert echter de 
Rasamala-boom. Vermelding verdient, dat daar waar de Rasamala welig 
in het wild groeit bijna altijd ook de grond voor de koffie-cultuur (van gewone 
koffie) bijzondere j;unstig is gebleken. De boschkoffietuinen bij Taköka 
in Djampang-wètan en bij Tjigèntèng in Tjisondari toonen dit zeer duidelijk 
van. Wellicht staat het rijkelijk door ons onlangs geconstateerd voorkomen 
van door mycorhiza veroozaakte speldeknop groote aanzwellingen aan de 
wortels van den Rasamala-boom in verband met de oogenschijnlijk hooge 
eischen aan het humusgehalte van den grond. 
Blad af val: Loofverliezend ; doch slechts enkele dagen kort voor 
den bloei — Ouderdom: Zeer aanzienlijk. — G r oe i s n e 1 h e i d : Eenige 
in 18.. in den bergtuin van 's Lands Plantentuin te Tjibodas op 1400 
M. zeehoogte, in vruchtbaren grond, in het volle licht uitgeplante, 
destijds ongeveer 20 — 30 cM. hooge Rasamala-plantjes bleken ons medio 
1894 de vegende afmetingen te hebben: H 8J M. bij D=13 cM. 
(grootste boom); H =z: 6 M. bij D—ll cM. (gemiddelde grootte) en H = 
2. V M. M. bij D = 5 cM. (kleinste). — Een in de afd. LPdok der res. 
Bagalèn op den G. Kembaug (bij den G. Scndara) op de theeonderne- 
ming Bèdaka op 1400 M. zeehoogte op vruchtbaren grond 1877 geplante 
boom had medio 1894 volgens den Heer Bakhoven bijna de volgende 
afmetingen: H r= 15 M. bij D = 40 cM. — Bloei- en vrucht tijd: 
Vooral Maart — Mei bloeitijd. Rijpe vruchten (?, Augustus — October. 
Draagt in den bloeitijd alleen Jonge bladeren. Bloeit zeer rijk. Draagt 
rijk vrucht. Zaden spoedig na het openspringen der vruchten door wind 
verspreid. Het inzamelen van zaad moet daarom door plukken geschieden. 
— Vermenigvuldiging: Uitsluitend (?) door zaad. Het overplanten 
uit kweekbedden of uit het bosch vereischt nogal zorg, omdat de geringe 
beschadigingen van het wortelsysteem dikwijls elen dood der plant ten 
gevolge hebben. Zulks staat /(/( /■ misschien in verband met het gemak- 
kelijk losscheuren der door de mycorhiza bewoonde aangezwollen wor- 
telhaar-uiteinden. Blijkens de in den bergtuin van 's Lands Plantentuin 
opgedane ervaring levert het cultiveeren van Rasamala uit plantjes, die 
bijna altijd gemakkelijk in groote hoeveelheden uit elk Rasamala-bosch 
verkregen kunnen worden daarom nog geene praktische bezwaren op. — 
Hout: Litcratnur: Gambi^f. Manual Ind. timb. 175; van Eedes Hout- 
soorten 63; BiscHoi» Gkevelixk Xutt. Planten 222; Watt. Dictionary 
Econ. Products, i. 201; Jünoiu hx Java i 441 — 448; Cordes in Tijdschr. 
Nederl. Maatsch. van Nijvorh. Jaar 1889 p. 19—32 met een plaat. — 
