Aglaia. 
— 131 — 
Meliacbae. 
geschenke, dat ofschoon 10 jaar aan weer en wind bloot gesteld, er nog 
even goed uitziet alsof het pas gekapt is. Van alle in Bësoeki in de bergstre- 
ken groeiende houtsoorten is deze Aglaia volgens alle inlichtingen de 
deugdzaamste. In sterkte en duurzaamheid moet het geheel gelijk staan met 
het beste djatihout en in die streken is dit A(jlaia-h.ovLt, wat in de West- 
Ja vaansche bergstreken Easamala voor huis- en bruggenbouw en wat op 
Sumatra en Borneo het ijzerhout {Eusidcroxijlon Zwageri T. et B.) is. Dit 
Aglaia-hout is echter buitengewoon hard en zeer zwaar en niet gemak- 
kelijk te bewerken. Het wordt in Bësoeki alleen voor balken gebezigd; 
daarvan is het niet moeilijk groote balken te verkrijgen. Door ons wer- 
den bijv. genummerde boomen dezer soort gemeten van H = 37 M. bij 
D=100 cM.; H = 40 M. bij D = 60 cM. en H = 32 M. bij D = 
125 cM. ; alle met rechte, hoog boven den grond vertakte stammen. 
De Heer T. Ottolander en ook wij zelf hebben ons overtuigd, dat het 
hout geschikt is voor draaiwerk ; de groote hardheid is hier echter vooral 
bezwaarlijk. Vreemd is, dat deze uitmuntende en zooals wij zagen in 
sommige streken geenszins zeldzame houtsoort niet is vermeld bij de 
lijst van Javaansche houtsoorten, waarvan aankap bij het boschreglement 
onder controle gebracht is. Zeer urgent komt het ons voor, dat deze 
Aglaia zoo spoedig mogelijk in die lijst wordt opgenomen ; zulks om 
uitroeiing tegen te gaan. Bij een genummerden boom bij Simpolan 
(14560 /3) is bij kruinhoogte H = 40 M. en stammiddellijn D = 60 cM. 
het spint nog geen 10 mM. breed en het kernhout als gewoonlijk donk 
bloedrood of vuilpurper. Schors, bladeren, enz. niet gebezigd. Vol- 
wassen bladeren bijna reukeloos; intens bitter. Cultuur: Sterk aan- 
tebevelen om het uitstekende djati evenarende bouwhout van groote 
afmetingen. Tot dusver nog niet door het Boschwezen aangeplant. 
De aanplant evenwel vooral op 700 - 1200 M. zeehoogte aanteleggen 
op vruchtbaren grond. Zaden gemakkelijk in groote hoeveelheden te 
krijgen. — Inl. namen: Bij Scmpölan en bij Pantjoer (Bësoeki) con- 
stant Lötbng, md. soms ook Satlbtong md. Bij Komiri in distr. 
Ragadjampi (afd. Banjoewangi) Langsat-loetoeng , j. De beide madoe- 
reesche namen beantwoorden op de genoemde plaatsen uitsluitend aan 
onze Aglaia Eusideroxglon en zijn aan alle inlanders dier streek bekend. 
Het meest wordt de eerste naam {Lbtong, md.) gebezigd. Deze naam niet 
te verwarren met Loetoeiig j. (= Boedmg, j.) waarmede een paar andere 
boomsoorten aangeduid worden. De naam Langsat-loetoeng , j. in Banjoe- 
wangi ook nog aan een andere Aglaia-^ooïi en zelfs te Poegér constant 
hiermede de naverwante A. Jieptandra K. et V. aangeduid. Voor het 
kappen van het hout en voor het inzamelen van zaden kan men zich 
op den naam Lbtong, md. verlaten Een iets minder donkergekleurde 
variëteit van Lbtbng, md. heet bij Sëmpolan Lbtbng-pbtè, md. — Habi- 
tus: Van alle Javaansche Aglaiah deze de hoogste en dikste, heeft 
het hardste (donkerpurperen) kernhout en het meeste (wif) melksap in 
de schors. De schors vertoont op doorsnede bijna altijd spoedig een vrij 
karakteristieke violette verkleuring, welke wij bij geen andere javaansche 
Aglaia waarnemen behalve bij deze. De groote geheel groene blaadjes 
der 3-jukkige bladeren en de op een variëteit van Lansium domesticMm 
Jack (Langsat, j. = Langsap, j. = Kokosan, s.) gelijkende, doch soms min 
of meer openbarstende vruchten, waaruit vóór het rijp worden bij insnij- 
ding zeer veel wit melksap vloeit zijn verdere kenmerken ter herkenning 
dezer nuttige boomsoort. 
