Lansium. 
— 181 — 
Meliaceae. 
wij meenden haar als variëteit puhescens te moeten afzonderen. Waarschijnlijk behoort 
tot deze variëteit een steriel exemplaar van Herb . Kds (van een wildgroeiende boom uit 
Bantën) (5127 j3). Ook komt zij in de beide kenmerken in^ Jack's eenregelige beschrij- 
ving genoemd met diens L. aquen.m overeen. Jack voegt hier nog bij dat zij om den 
waterrijken zaadrok door de Maleiers op Sumatra als „ajer-ajer" wordt onderscheiden 
van Lansimn domesticiim Jack . 
Geogr. verspreiding: „Malakka-Maleische Archipel" (King). Op 
Java waarschijnlijk alleen een der variëteiten (var. Kökösan Hassk. = var. 
pubescens K. et V.) wild of verwilderd. De var. <x en /3 van Hassk. 
{Doekoe en Bidjitan Hassk) op Java en elders vrij zeker alleen gecultiveerd. 
Greheel Java tot op 1200 M. zeehoogte; (vooral op 0 — 600 M.) geplant. 
Gecultiveerd in bijna alle groote dorpen van Java. — Standplaats: 
Alleen op constant vochtigen bodem soms verwilderd ("of ? wildgroeiend). — 
Bloei- en vrucht tijd. Vruchttijd in westmoesson. De variëteiten in 
dezelfde streek naar het schijnt in verschillende maanden vruchtdragend. 
Eijk vruchtdragend. Homs in i M. en volgens Rumphius tot 1 Meter 
lange dichte trossen, die bij de var. Kokossan Hassk. soms op dichte 
reusachtige driuventrossen gelijken. — Gebruik: Ho?^^; Algemeen vooral 
van een der (?) wildgroeiende variëteiten, gezocht voor stelen van bijlen 
en lansen. Wordt als taai fijndradig en sterk genoemd. In Besoeki bij 
Djëmbër werd vooral het hout van de dtór T;V"/orm^/, j. genoemde variëteit 
zeer geroemd. Schors, enz. De zeer bittere groene zaden als anthelmin- 
ticum. De gedroogde schillen, vooral van een der variëteiten gedroogd 
soms als (inferieure) wierook gebezigd; soms vermengd met hars van 
Styrax Benzoin Drijand. — Cultuur: Algemeen om de vruchten in en 
bij alle groote dorpen gecultiveerd. In sommige streken o. a. in het 
distr Ragadjampi in Banjoewangi de variëteit Langsaf, j. zoo veelvul- 
dig, dat men daar van Löw^sa^-boomgaarden kan spreken. Verlaten 
koffietuinen aldaar een 20 tal jaar geleden zijn vooral met deze soort 
met succes gereboiseerd. Inheemsche boomsoorten zijn daar langzamerhand 
naast Lansium opgeschoten en van grasgroei is in het „Lawsmw«-bosch" 
niets meer te vreezen. — Cultuur zeer aan te bevelen. — I n 1. ii a m e n : 
In West- Ja va o. a. bij Buitenzorg en Batavia onderscheiden ^) Doekoe, 
ml. s; 2) Bidjitan, s. en ') Kökösan, s. De eerste met de grootste en 
smakelijkste vruchten met zeer weinig melksap in de rijpe vruchtwand; 
de laatste ook met smakelijke, doch meer rinsche vruchten, maar steeds 
met veel kleverig, wit melksap in de dikke vruchtschillen en de vruchten 
zeer dicht opeen gezeten. De Bidjitap, s. schijnt ongeveer het midden 
te houden tusschen beiden doch iets uader verwant aan Doekoe en zich 
O. a. door zeer dunne vruclitschil en groote pitten te kenmerken. In afd. 
Djëmbër en Banjoewangi houdt men volgens ons in loco verstrekte mon- 
delinge mededeeling van den Heer H. Vijzelaar de 3 vormen op de 
volgende wijze uit elkander: 
Langsëp, j. Doekoe, j. Tjeloring, j. 
Vruchtschil 
