Cedrela. 
— 201 - 
Meliaceae. 
35 jarige boom 0 = 69 cM. Op 1300 Meter zeehoogte bij Pangèntjongan 
(Preangerj door oiis gemeten 30 jarige boom H = 16 M. bij D r= 75 cM. — 
In N. W. en Centraal-Indië C. Toona Rxb. volgens Brandis in maximum 
slechts 25 M. hoog bij D = 300 cM. In Bengalen, Assam en Burma zijn 
boomen met een stam, waarvan de eerste takken op 25 — 30 
Meter boven den grond beginnen en met 200 cM. op borsthoogte. 
Ouderdom: Aanzienlijk. — Gebruik: Hout, Schors enz. : Op Java zonder 
uitzondering zeer gezocht voor planken, tafels, kasten, enz. Een der meest 
gezochte houtsoorten, en onder dak algemeen zeer duurzaam geacht, maar 
niet lang bestand tegen wêer en wind en niet sterk genoeg voor dwars- 
balken of stijlen van bruggen of huizen. De duurzaamheid bij expositie 
aan wêer en wind is evenwel niet zoo bijzonder gering. Dit blijkt daaruit, 
dat van de zeer talrijke boomsoorten, die op de koffie-onderneming van 
den Heer T. Ottolander groeien en aldaar vóór 10 jaar geveld werden 
ook C. febrifuga tot de weinige houtsoorten behoorde, waarvan in de 
koffietuinen in 1895 nog enkele bruikbare stamstukken te vinden waren. 
Op de hoofdplaats Semarang is in een sigarenfabriek aldaar op verzoek 
van houtvester A. E. J. Bruinsma met succes een proef genomen met in 
Midden-Java gegroeid Soerèn-hout voor sigarenkisten. Vroeger kreeg 
die fabriek het Cedrela-hout uit Manila, thans uit Java's bosschen. Het 
hout laat zich zeer gemakkelijk bewerken. De Heer A. E. Kerkhoven zegt 
in Teysmannia 1895 Jg. 6 p. 573: „De qualiteit der op Java inheemsche 
Cedrela's is nogal verschillend. Meestal is het Soerèn-hout ( Cedrela febrifuga 
Bl.) zeer geschikt voor theekisten. Voor aanplant zijn deze boomen 
niet aantebevelen. Buiten het bosch lijden zij erg aan ziekten en sterven 
vroegtijdig." Dit slaat alles op de bergstreken van Preanger en dus? op 
de typische C. febrifuga Bl. Brandis en Gamble berichten over C Tooww 
ExB. voor Britsch-Indië het volgende: „Het hout is duurzaam; wordt 
niet door witte mieren aangetast ; wordt hooggeschat en algemeen gebezigd 
voor allerlei soorten van meubels, paneelen en snijwerk. Uit Burma 
wordt het uitgevoerd onder den naam: „Moulmein Cedar^^ en is onder 
dien naam op de engelsche markt bekend. Te Londen was de prijs (1881) 
Rs. 65 per ton. In Bengalen en Assam is dit de belangrijkste houtsoort 
voor theekisten, maar door den groeten aankap begint het eenigszins 
schaarsch te worden. In Bengalen en Assam soms voor kano's." — De 
bladeren, bloemen en vruchten schijnen op Java niet door de inlanders 
gebezigd, te worden de schors soms voor medicijn Hout (techn. 
eigensch): Voor het in Voor-Indië gegroeide hout van C. Toona Rxb. 
volgens Brandis en Gamble: „Spint witachtig. Kernhout steenrood 
of roodbruin; zacht; glanzend; gelijkmatig van structuur maar met groote 
poriën, met aromatischen reuk, droogt gemakkelijk en trekt niet krom. 
Jaarringen duidelijk gekenmerkt door een ring van talrijke en groote 
poriën. Poriën vaak in tweeën gedeeld, ongelijk verdeeld, in gering aantal 
in het „herfst"-( = begin-oostmoesson op Java)-hout; eenigszins on- 
gelijk van grootte, in het oogvallend op overlangsche doorsnede ; in 
het „voorjaars"- hout grooter. Mergstralen rood, fijn, middelmatig - 
breed, alle even groot ; de afstand tusschen 2 mergstralen meestal gelijk 
aan den afstand van den diameter der poriën. Spec. Gew. (van luchtdroog 
hout) = 0.46—0.53 ; dus een lichte houtsoort. Sterktefactor P — 420 — 560 ; 
dus niet bijzonder sterk." De bouw van het op Java gegroeide hout van 
C. febrifuga Bl., vooral van de var. glahrior CDC. komt hiermede o. i. 
goed overeen. Het schijnt ons toe, dat het kernhout van de var. glabrior 
13* 
