PiTTOSPORACEAE. 
— 54 — 
PiTTOSPORUM. 
zonder stuifmeel en de helmdraden weinig langer of korter dan de 
eierstok. Bij alle zijn de kelkbladen nagenoeg geheel vrij of even 
aan den voet vergroeid, sinal-lancetvormig toegespitst, in lengte zeer 
varieercnd, 1 .5 - 3.5 mM. lang. Vruchten tweekleppig, min of meer 
bolvormig met saamgetrokken voet, glad, 5 — 14 mM. lang, bij de 
Javaansche vorm met talrijke purperroode zaden (bij de Engelsch- 
Indische en Australische volgens de schrijvers met 4 — 8 zwarte zaden), 
Aaiim. Beschrijving naar talrijke exemplaren van Herb. Kds; tevens vergeleken het 
authcnthiek specimen van Bldme (P. .Tnrnniciim) ; specimina uit herb. F. v. Müell. 
(P. fi'.miijhieiim en P. ovatifoliiim F. v. Müell); uit den Hort. bot. Cal (gekweekt) 
en andere uit Malacca; verder verschillende uit Ambon (P. moluccaimm Miq. auth. v. 
ZiPPEL. en Teysmann), Sumatra (Teysm.) en eenige door Binnendijk op Boeroe verzameld 
(P. Rumphii PuTT. in herb. H. Bog.). Het laatste onderscheidt zich door een geringere 
beharing der bloemen, ijlere bloeiwijzen en vooral door zeer lange kelkbladen, die meer 
dan de helft van de kroonlengte meten. De gronden, waaróp Miquel P. iloluccanuni van 
de Javaansche en Sumatraansche soort afscheidt n.1. de onhehaarde helk, de kleinere 
crxchten en het (jrooter aatital zijiieri-eii der bladeren, schijnen ons van geringe waarde, 
daar deze eigenschappen ook in de Javaansche exemplaren eenigszins varieeren. De 
identiteit der soort met P. feyriifihiexiii Ait. komt ons evenmin twijfelachtig voor, of- 
schoon daar door Bentham de zaden als zivart worden opgegeven en meestal slechts 4 
rijp wordend (volgens King 6 — 8), terwijl zij bij de Javaansche talrijk en purperrood 
zijn en de bladeren er in den regel meer leerachtig zijn met veel minder uitspringende 
nerven dan bij de Javaansche, en dikwijls breeder; bij de Australische soms zelfs min of 
meer obovaat. De soort varieert overigens behalve in den lancet- of ellipsvorm der blade- 
ren ook in de lengte en spitsheid der kelkbladeren, die van 1.5 tot bijna 4 raM. kunnen 
verschillen; en in de grootte en die htheid der bloeiwijze. Merkwaardig is de dimorphie der 
bloemen, zie boven, die tot dusver niet opgemerkt schijnt te zijn, maar die wij, behalve 
bij de Javaansche exemplaren (zéér sterk o. a. bij één exemplaar 61.59 herb. Kds) 
ook bij exemplaren uit Australië, Ambon en Calcutta waarnamen. 
Geogr. verspreiding. Op Java tot dusver door ons alleen nog 
in Midden- en West-Java verzameld. Vooral in Wost-Java algemeen; 
daar op 0—1300 M. zeehoogte. In Midden-Java, bijv. in Ködoe op den 
G. Sëndara nog tot op 1700 M. zeehoogte ; aldaar vooral op 700—1000 
M. nogal alofemeen. Buiten Java: „Achter-Indië, Maleischo Archipel, 
Australië" (Hooker). ,Amboina, Java, Sumatra, Ternate" (MiquEi.). — 
Standplaats: Groot aanpassings-vermogen aan vochtigheidsgehalte 
van grond en lucht, aan licht en aan temperatuur. Bij voorkeur echter 
op constant vochtige, vruchtbare gronden in altijdgroen oci-woud. Bij 
uitzondering ook op eenigszins ziltigen grond. Fn niet zelden op perio- 
diek zeer drofifon bodem (o.a. in de djatiwouden). — Voorkomen: 
Met gezellig. — Bloei- en vruchttijd: Bijna het gcheele jaar door 
rijkbloeiend en zeer rijk vruchtdragend. — Gebruik: Hout: Als te 
weinig duurzaam niet door de inlanders gebezigd. Niet in groote af- 
metingen. Geen kernhout. — Schors, bladeren, enz: Slechts op 
één der talrijke vindplaatsen van Java werd ons eenig gebruik opgegeven ; 
n.1. bij Palaboehan in de Zuid-Preanger. Daar de fijn gestampte vruchten 
en bladeren soms als vischvergift gebezigd. De oliehoudende zaden ner- 
