Mangifera. 
— 77 — 
Anacardiaceae. 
Voor de door ons onderzochte Javaanscbe Mangif era-soorten kan het 
volgende resumé gegeven worden : 
Voorkomen; Niet gezellig groeiend - BI ad afval: Altijdgroen. — 
Bloei en vruchttijd: Bloemen meestal in midden- of einde-oostmoesson 
en rijpe vruchten in begin- of midden- westmoesson. In den regel 
bijzonder rijk bloeiend en rijk vruchtdragend. In bloeitijd sommige 
soorten zeer typisch en de ronde kroon dan geheel door de talloze opge- 
richte bloempluimen omhuld. De bloempluimen van M. caesia Jack. 
prachtig licht paarsch en soms 1 Meter lang ; van M. foetida L. prachtig 
purper; van M. odoruia Griff. fraai rozarood ; van M. indica, L., M. 
laurina Bl., M. Pai'ih, Miq. en? van de overige hieronder beschreven 
soorten groenachtig bleekgeel. De vruchten van sommige soorten met 
zeer sterken, naar europeesclien smaak zeer onaangenamen, naar Javaan- 
schen smaak zeer aangenamen terpentijn-reuk ; vooral van 1/. caesm Jack., 
M. foetida Loi-r. M. odorata, Griff. en enkele variëteiten van de andere 
Mangifera soorten. — Gebruik: Hout: Als te weinig duurzaam voor 
huishouw onbruikbaar geacht. Geen kernhout. Hout geheel vuil-wit. 
Schors, enz. Van alle soorten en variëteiten de rijpe vruchten eetbaar ; 
van sommige (bijna alleen van de gecultiveerde) soorten buitengewoon 
gezocht en op de markten in groote hoeveelheden te koop. Vooral in 
Oost-Java is de handel in Jl/a«^(/a-soorten aanzienlijk. „In West-Java 
vooral bij Buitenzorg en Batavia veel vruchten door een snuitkever 
(Crijptorhynus mangifera Fabr.) aangetast, die reeds in den eierstok (in 
de bloem) de eieren legt. Bij Tjilintjing (Batavia) worden de mangga- 
boomen met veel succes kunstmatig onder bescherming gebracht tegen 
dezen snuitkever door de op Java welbekende roode mier (=r Snnoet- 
rangrang, ml.) op de daar groeiende mangga-boomen te lokken en door 
deze dieren te voeden. De roode mieren schijnen de kevers dood te bijten 
voordat deze tijd hebben eieren in de bloem te leggen. De zwarte 
mieren zijn gevaarlijk voor de roode mier en niet nuttig voor den mang- 
gaboom ; daarom tracht men te Tjilintjing deze miersoorten zooveel 
mogelijk uit de boomgaarden te weren." (Naar A. G. Vorderman in 
Teysmannia 1896). Alleen van de 3 volgende variëteiten van M. indica 
L worden de jonge bladeren door inlanders soms als groente bij de rijst 
genuttigd: Pëlem-dödöl, j., Peleni-sengir, j. en Pelem-lalidjiwa, j. Van de 
meeste Mangifera''s is het sap van den schil der jonge vruchten en soms 
ook van andere boomdeelen gevreesd om de aan Bhus en Semcearpus 
herinnerde ontsteking, die het bij aanraking op de huid en vooral op de 
slijmvliezen van den mond veroorzaakt. Door dit sap worden de jonge 
vruchten van Linioes, s. en Kwi'ni, s. nooit door inlanders gegeten ; zelfs 
niet in „roedjak." Van de volgende soorten wordt het sap uit de schors 
het meeste gevreesd (om de huid ontsteking bij aanraking): Liinoes, s., 
Kwèni, s. en Bemhém s. De jonge vruchten van alle soorten en de 
rijpe vruchten van alle wilde soorten smaken zuur; de rijpe vruch- 
ten van bijna alle gecultiveerde Mangifern^s smaken zoetachtig soms 
bijzonder smakelijk, niet zelden terpentij nachtig en meestal met aan 
gewone hollandsche wortels (Dawvs) herinnerend aroma. Alleen de 
midden-vruchtwand der rijpe vruchten is eetbaar. De bekende mangga- 
chutneij van den handel bestaat voor een groot deel uit de vruchten van 
Mangifera. — Cultuur: Bijna geen enkel dorp op Java, waar niet een 
of meer soorten of variëteiten van Mangifera geplant zijn. In sommige 
groote plaatsen ruim 25 variëteiten of soorten, vooral op 0—200 M. 
