RUTACEAE. 
— 256 — 
Aeglb. 
Geogr. verspreiding: Door ons in geheel Midden- en Oost-Java 
gevonden op O — 300 M. zeehoogte en in West-Java, niet westelijker 
wild dan afd. Soemedang in de Preanger. Overal in Java in lagere streken 
gecultiveerd. In enkele streken niet zeldzaam o. a. bij Kedoengdjati 
in Sëmarang en bij Ragadjampi in Banjoewangi : Buiten Java: Vóór- en 
Achter-Indië" (Hookek), echter niet in Malakka wild. — Standplaats: 
vooral in loofverliezend, homogeen bosch (o. a. djatibosschen) op perio- 
diek zeer drogen grond ; evenwel ook op constant vochtigen grond, dan 
echter in jong secundair bosch. In dicht, hoogstammig, altijdgroen oerwoud 
door ons nooit waargenomen. — Voorkomen: Nooit gezellig ; niet zelden 
echter eenige boomen nabij elkander. — Bloei- en vrucht tijd: Door 
ons rijpe vruchten in Mei en bloemen in Oct. — Nov. verzameld. Rijk 
vruchtdragend. — Vermenigvuldiging: Volgens Rumphius ook gemak- 
kelijk door wortelloten. Grroeisnelheid zou gering zijn. Het voorkomen 
van wortelspruiten ook voor Indië vermeld. — Hout (van in Voor-Indië 
gegroeide boomen volgens Brandis en Gamble) : Hout geelachtig wit, hard ; 
versch gekapt met sterk aromatischen reuk; geen kernhout. Poriën fijn, 
talrijk, even groot en even ver van elkander. Jaarringen gekenmerkt door 
concentrische lijnen, en dikwijls ook door een doorloopenden ring van poriën. 
In sommige gevallen zijn de poriën talrijker in het herfsthout. Spec. gew. 
0.65 — 0.8 volgens Brandis. Spec. gew. volgens Gamble =i:0 9. — G eb ruik: 
Hout: Om de fijnheid van draad, het fraaie uiterlijk en de geschiktheid 
voor fijn snijwerk op Java voor gevesten van krissen gezocht. Hout echter 
zelden gebezigd, omdat men den boom meestal spaart om de vruchten. Vol- 
gens B. Grevelink het hout op Java ook voor geweerkolven en lansstelen 
gezocht. Op Java door inlanders (mits niet aan wèèr en wind blootgesteld) 
duurzaam geacht. Is alleen in kleine afmetingen te krijgen. Van in Indië 
gegroeid hout volgens Watt Dict. I 123 in Indian Forester X 63 een 
quantitatieve chemische analyse vermeld. Volgens Gamble hout in Indië 
veel voor oliemolens en wagenmakerij; volgens Rumphuis meestal zeer warrig 
en daardoor moeilijk te bewerken en hoogst zelden gebezigd. — Gebruik. 
Schors, enz. Overal op Java het vruchtmoes der rijpe vruchten rauw 
gegeten om den zoetachtigen, aromatischen smaak; vooral van de 
gecultiveerde boomen. Jonge bladeren bij Kedoengdjati in Sëmarang 
met sirikalk vermengd, een uitmuntend middel geacht ter genezing van 
vuile wonden en daar evenals in Oost-Java bij Ragadjampi de gom uit 
de jonge vruchten voor brievenlijm zeer geschat. Het volgende werd 
door ons te Ragadjampi in Banjoewangi genoteerd : Uit 26 jonge vruchten 
van de grootte van een ganzenei werd door eenvoudig dwars-doorsnijdeu 
en 12 uur omgekeerd laten staan 375 cM* fraaie, nogal dikvloeibare, 
doorschijnende, uitmuntende lijm gekregen. Nu draagt een boom volgens 
onze schatting en volgens de inlanders + 500 vrucliten. Van één boom 
zou dus ruim 70 liter van deze uitstekende brievenlijm verkregen kunnen 
worden. Van een 50 tal jonge vruchten werd door ons op dezelfde wijze 
later 560 cM» gom verkregen. Van 25 vruchten later slechts 240 cM* 
doordat deze bijna rijp waren en de lijm te dik vloeibaar. De lijm zou 
zich maanden lang aan de lucht goedhouden en behoeft voor het gebruik 
niet met water vermengd te worden. De lijm vult de vruchthokjes, waarin 
de jonge zaden slechts een kleine plaats innemen. RrMPnirs vermeldt, dat 
er uit de afgebroken takken een geelachtige, aan de lucht vast en bruin- 
achtig wordende gom vloeit, waarvan do smaak eerst flauw is maar later 
in de keel prikkelend. De „Baelvrucht of Slijmappelboom*' heeft grooten 
