12 
ben'ee<^baarlieid toelaten , kenschetsen zich door hunne breede , naar 
achteren eenc kam vormende processus spinosi posteriores. De 5 eer- 
ste ruggewervels zijn buitendien van proc. spin. anteriores voorzien, 
•wordende deze naar beneden geregeld grooter, zoodat die van den 
5den wervel het grootst is. Aan de 4 laatste wervels ontbreken 
deze uitsteeksels geheel. De jjrocessus transversi zijn vrij stevig en 
aan den achterrand van een lang, dun uitsteeksel voorzien, dat over 
den proc. transv. van de opvolgende wervels heen naar beneden gekeerd 
is. De laatste 2 ruggewervels zijn bij oude vogels altijd met de len- 
den- en heiligbeenwervels zamengegroeid. De 4 lenden wervels (i) ken- 
(') Het lendengedeelte van de wervelkolom is tot in den laatsten tijd een van de minst be- 
kende en onderzochte deelen van het vogelgeraamte geweest , waardoor zich ook de verschei- 
dene opinies omtrent het bestaan of niet-bestaan van lendenwervels laten verklaren. Aangezien 
men namelijk bij de zoogdieren die wervels, welke tusschen den laatsten , van een ribbenpaar 
voorzienen en den bovensten, met het bekken zamengegroeiden wervel liggen, lendenwervels 
noemden zulke vrij tusschen thorax en bekken liggende wervels aan het vogelgeraamte echter niet 
gevonden worden, ontstonden hierdoor verschillende gevoelens omtrent de lendenwervels 
dezer dieren. Terwijl de een (Stannius) hun voorkomen als eene uitzondering van den regel be- 
schouwde, meenden anderen (Cuvier , Tiedemann) , zonder ze bepaald te onderscheiden , dat de-ze 
Avervels met het heiligbeen vergroe'jden. Aan mijnen vroegeren leeraar in de zootomie , Prof. Dr. 
Barkow, heefteindelijk weinige jaren geleden, de wetenschap de nadere kennis van dit be- 
langrijke gedeelte der wervelkolom te danken. Hij wees vooral (cf. Barkow , Syndesmologie 
der Yoegel. 1856) in opvolging van Meckel , op het voorkomen van eenen plexus lumbalis, 
waaruit, gelijk bij den mensch,de nervus cruralis en nervus olfactorius ontspringen. Om die 
reden moet dan ook dat gedeelte van het ruggemerg , waaruit de genoemde zenuw’en hunnen 
oorsprong nemen , als het lendegedeelte en de hetzelve omvattende w'ervels als lendenwer- 
vels beschouwd worden. Voorts moet dat gedeelte van het ruggemerg, waaruit de den 
plexus ischiadicus zamenstellende zenuwen ontspringen , als het heiligbeengedeelte en de het- 
zelve omgevende wervels als heiligbeenw'ervels beschouwd worden. Barkow onderscheidt 
dus aan het, tot vorming van het bekken der vogels dienende, gedeelte der w’ervelkolom 3 deelen : 
het borstdeel , zamengesteld uit de met het lendendeel zamengroeijende ruggewervels , het len- 
dendeel en het heiligbeendeel. De wervels van het lendendeel kenmerken zich door duidelijk 
ontwikkelde , nu meer dan minder sterke processus transversi. Den bovenste heiligbeenwer- 
vels ontbreken deze uitsteeksels geheel of zij zijn onvolmaakt en eerst aan de laatste van 
hen weer duidelijk ontwikkeld. Op de buikzijde kan men deze verschillend vorming 
der wervels het duidelijkst herkennen en tevens hier 3 groeven (foveae) onderscheiden, 
welke Barkow met betrekking op de zenuwenvlechton , die zij opnemen, fovea lumbalis 
s. anterior, fovea ischiadica s. media, fovea pudendalis s. posterior noemt. Bij deze 3 foveae 
komt bij eenige vogels nog eene achterafdeeling , het planum coccygeum s. anale. 
