OpascuLA . 
119 
D. Angelo Calogera ordinis mei monacho valde erudito $ 
& opufculorum colledione notiffimo , venetiis degente , 
quid tandem hac de re effet, per literas fcifcitatus fum . 
Refcripfit hic falfa omnia quzcumque de planifpherio hoc 
tradebantur . Audorem tabulae camaldulenfis familiac homi- 
nem nomine Maurum fuiffe . In tabula ipfa totius aphricae 
littora defignari , quodque poft annos faltem ducentos a 
Vafco Gama dete<51:um , & honix. f^ei promontormm vocatum 
fuit , illic Cap de Diab nominari , HaufilTe Maurum quac. 
cumque pinxerat ab extraneis hominibus venetias tunc tem- 
poris undique convolantibus , cufumque in honorem eius 
numifma, cum hac epigraphe : F. Maurus S. Michaelis Mo- 
rianenjis de Denetiis ^ ordinis Camaldulenjis Cofmographns in~ 
€omparahilis , Haec quidem ille . Quod fi tunc temporis erant^ 
qui toti aphric3c circumfufa littora aut verbis, aut graphide 
exponerent , ut non incondite omnino, imo etiam hercle 5 
ratione temporum habita , & eleganter, & fatis appofite ab 
alio in geographicas mappas traducerentur , navigationibus 
temporibus proxime fuperioribus iniiitutis, erit id utique tri- 
buendum ; quae cum eiufmodi fint, ut pyxidis ufum omnino re- 
quirere videantur , cur, quaefo, inftrumenti huiufce pulcherri- 
mi inventum ad pofteriora tempora referemus ? Sane qui Mar- 
ci Pauli veneti itinera attente perlegerit, a quo vel confe- 
^tum , vel ex finarum imperio venetias allatum communiter 
putant planifpherium hoc ipfum , aut eius autographum ^ 
quique primus europaeorum iaponias infulas adiit {a) , atque 
in oceano indico eft quam latilfime pervagatus , ultro fate. 
bitur eius navigationes vix abfque pyxide , ac ne vix qui- 
dem perfici potuiiTe , 
Hinc porro affirmandi anfam complures arripuerunt 
nauticam pyxidem a finis acceptam per Marcum hunc ve- 
netum in europam primo delatam . Pro certo namque illis 
erat magnetis ufum in nautica re apud finas a multis iam 
feculis viguille . Refert Martinius linicae hifloriae audor {h) 
Cheveunghum finarum imperatorem cochinchinenfi legato 
machinam dono dediife , cuac fua fponte refpiciens auftrum. 
monftrabat iter , five terra illud , five mari facientibus . 
Bbb 2 Eam 
(/?") Itin, lih. 3 apid Ramuf. t» 2« 
{h) Hiji, Sinic, lih. 4, 
