2^6 GommentArii. 
ciam attigifle fenfit, in quam antea homo batavus involave- 
rat . Neque is tantum quxftionem arripuerat , fed eadem 
fere ratione etiam tradaverat . Namque & ipfe mare per- 
petuo toUi propofuerat , idque invedo in ipfum limo fieri , 
& tempore haud ita longo fenfu poffe percipi ; huiufque 
limi vim ex eius aqux comparatione deduxerat , qux ipfum 
in mare invehit ; quam comparationem in certo amne , quafi 
medio , quxfiverat , ad alios omnes transferendam . Omnino 
videbantur Hartfoekerus , & Manfredius eadem fecuti effe ; 
hoc differentes, quod hic bononienfem rhenum medii am- 
nis loco pofuerat , ille germanicum . 
Haud fcio, an gloriofius Manfredio fuerit cum Hartfoe- 
kero confenfiffe , quam fi rem folus invenilTet ; quamquam 
cum in rei tradandx ratione confenferint , conientire tamen 
in menfuris capiendis non potuerunt . Fuit autem menfura- 
rum dilfenfio longe graviffima ; nam cum Manfredius in bo- 
nonienfi rheno menfuras agens eam limi iid aquam propor- 
tionem comperilTct , qux eft unius ad centum feptuaginta 
quatuor ; Hartfoekerus multo maiorem invenerat in Germa- 
iiico. Quippe ex aqux partibus nonaginta tantum , & no- 
vem unam limo aflignaverat ; quare cum ei limus in im- 
menfum quafi croviflet , incrementa quoque mari dedit cele. 
riora ; idque annis centum pedem unum attoUi ftatuit . 
Manfredius contra uncias tantum quinque annis vix tan- 
dem quadraginta & odo fupra trecentos , Quae diffen- 
fio , meo quidem iudicio , utriufque fententiam contur- 
bat . 
Quamquam fiquid valet monumentorum au<5loritas (cur 
autem non valeat in re prsefertim tam obfcura ? ) videtur 
fane nobis Manfredii fententia elTe commodior. Nam ut 
mittam & Ravennatum xdes , & Venetorum alias antiquiffi- 
mas , quas haud fcio , an tantam maris elationem ferant , 
quantam Hartfoekerus poilulat ; fcabellum illud certe, quod 
fupra diximus, naviculariorum caufia circa venetam curiam, 
annis ab hinc ducentis fuilTe conditum , tantum ilJud elatio- 
nis non patitur . Oporteret enim , cum fit nunc quotidiano 
maris xftu dimidio pede inferius, fuifle ab initio uno pcde, 
& dimidiato fuperius. Quod credi non poteft j nam fi illud 
architedi in tanta altitudine pofuiftent, naviculaiiorum infi- 
lientium commodo non latis confuluiifent j fuiilet enim 
fca- 
