312 
COMMENTARII . 
De calore ^ frigore in vacuo . 
CAufTas , qu3c calorem faciunt , quamvis omnes ad attri- 
tum fere fpedlant , funt multac ; an vero eumdem ca- 
lorem in vacuo faciant , quem in aere , quseftio eft experi- 
mentis illuftranda quamplurimis j nam nec in omnibus ca- 
ioris caufTis idem fortafle valet, & id ipfum , quod uno ex- 
perimento manifeftum ell , magis conftat , fi pluribus mani- 
ieftetur . 
Galeatius ergo cum thermometra haberet in manibus 
exquifitiflima , ad Reaumurii rationem confeda ; quorum- 
dam philofophorum experimenta iterare voluit , & fua ad- 
dere , ad vim caloris in vacuo cognofcendam . Qus cum 
ille fecilTet , prope abiecerat ^ ac cum eadem in academia 
perlegere veilet , declaravit ante, fe id faclurum, propterea 
quod nihil aliud per id tempus fuppeteret j feque ad acade- 
miam prope imparatum venilfe. Mihi vero ea effe videntur, 
quae dici potuerint vel a paratiffimo . Hxc ergo , qux ipfe 
fere contemnebat , paucis referam . 
Scobe ferrea , five flannea, fi aqua forti diffolvatur , 
calorem pari , notiffimum eft inter phyficos . Id voluit Ga- 
leatius tum in pleno , tum in vacuo experiri , ut cognofce- 
ret , quam differentiam hxc diverfitas afferret . Igitur dimi- 
diatam fcobis drachmam in dimidiatam aquae fortis unciam 
coniecit . Scobs di^foluta , calore cum tanto , ut immilfo 
thermometro , hydrargyrum quadraginta altitudinis gradus 
obtinuerit , quae altitudo oftendit , calorem illum dimidium 
eius fuifte , qui buUientis aqux efte folet ; id expertus in 
aere , experiri quoque voluit in vacuo. Scobem ergo in va- 
fculum iniecit , immifitque thermometrum j iuxta pofuit vas 
alterum , fic ne£lens omnia , ut cerro tempore inverti hoc 
poffet , & aquam fortem , quam intus gerebat , in fcobem 
verfare . Excipulo machinse hscc fubiecit, & aerem extraxit. 
Tum effufa aqua forti in fcobem , bullitio orta & citior , 
& vehementior , quam antea fuilfet in aere ; finivitqiie ci- 
tius , praefertim in fcobe ftannca , qux citius etiam dilloluta 
eft , quum ferrea . Verum ut omnia in vacuo fieii acrius vi- 
deren- 
