COMMENTARII . 
dcrcntur , calor tamen fuit remi01or ; qufppe hydrargyrum 
in thermometro non ultra quintum fextumve gradum fu- 
pra trigefimum adfcendit . Idem legerat Galeatius MulTchen- 
broekio olim accidiffe . Sibi ergo gavifus e{i de experimen- 
torum confenfione . 
Calor quoque fit ex efFervefcentia , quac oritur , com. 
jniilis fimul aqua forti, & oleo tartari per dehquium . Hic 
etiam calor , cum experimentum utrobique fumtum eflet , 
minor fuit in vacuo, quam in pleno ; quamquam non mul- 
tum interfuit ; quippe cum calor utrobique modicus excita- 
retur , ut in his liquoribus fieri folet , modicam quoque dif- 
ferentiam efie oportebat. 
Calx etiam , fi aqua hume<5letur , particuh's ignQis exfo- 
lutis calorem concipit . Ergo hanc quoque experiri in va- 
cuo Galeatius voluit ; idque eo libentius fecit, quod cum 
cxperimentum nemini adhuc fadum efle accepiifet , gaude- 
bat , aliquid efie in hoc genere , in quo poflet ah"os ante- 
vertere . Igitur fragmen calcis in duas divifit partes ; in 
utraque cavum fecit , in quem immifit thermometrum . Tum 
ambas madefecit tanta aqua , quanta opus elTet ad illas ac- 
cendendas ; conftat enim , certum efle aquae modum , ne 
corpufcula ignea vel exfolvi non poffint, fi parum aqux af- 
fundatur , vel exfoluta obruantur , fi nimium . Harum par- 
tium alteram in vacuum contulit , ut ibi accenderetur , alte- 
ram accendi fivit in pleno . Fuit in vacuo accenfio prom- 
ptior , & folutio expcditior, quam in pleno ; fed caloris mi- 
nus habuit. Quippe in pleno adfcendit hydrargyrum ad gra- 
dus fere odoginta, quac altitudo buliientis aqux calorem in- 
dicat; in vacuo tertiam fere partem infra fubftitit . 
Cum hxc Galeatius narralTet , quxdam addidit , qux 
quamvis ad rem minus pertinent , phyficorum tamen inter- 
eft cognoviiTe. Ad calcis experimentum diverfis anni tempo- 
ribus rediit fxpius ; anirnadvertitque , cum frigus eifet , cal- 
cem multo ferius accenfam fuiffe , quam cum aeftas incaiuif- 
fet ; cuius rei caufTam fi quxrimus, cur non putemus, aquam 
penetrare calcem tam cito non poHe ad corpufcula ignea 
expedienda , ubi calx ipfa fit multo frigore adftridior ? 
Quamquam Galeatius rem propofuit , cauilam quxrendam 
aliis reiiquit . Idem quoque inter experimentum narrandum 
thermometri exquifitilEnii iaduram depi^ravit . Hoc non in 
r.iLP./. RjT fphae- 
