314 COMMENTARII. 
fphaerulam 5 ut alia folent , definebat > fed in cavum conve« 
xo concavum 5 qux forma cenfetur commodiflima , & erat in 
gradus ex Isiei prxceptione diftributum . Hoc illi calx , in re- 
cipiente vacuo ad experimentum faciendum locata , iuh ipfo 
folutionis exitu difTiliens, perfregit , luvat hoc cognovilfe , 
ut fi qui experimentum iterare voluerint^ fciant quo pericu. 
lo id taciant . Ad rem redeamus ! 
Haclenus experimenta oilenderant , res quafque minus 
calefcere in vacuo ^ quam. in pleno . Id Galeatio voiuntatem 
iniecit videndij in frigefcentibus quid fieret ; nam quamvis 
refrigefcere res in vacuo citius, quam in pleno , ex hoc ipfo 
pollet coniici , quod in vacuo calent minus; maluit tamen 
Galeatius experimento id profequi , quam coniedura ; fecit- 
que periculum tum in duro corpore , tum in liquido . 
Primum ergo laminas duas ferreas eiufdem -formx , & 
ponderis pariter candefecit. Harum unam in excipulum ma- 
chinae inclufit , unde aer poiTet extrahi, alteram in excipu- 
lum aliud patens aeri. Utrique laminac vafculum impofuerar 
aqua alfufa , in quam thermometrum immergebatur . Erant 
autem vafculorum magnitudines , & quantitates aqux pares. 
Edudo aere ex uno excipulo , citius in hoc quidem hydrar- 
gyrum fe extulit , quam in altero, fed non ad eamdem al- 
titudinem pervenit , quippe in quadragefimo gradu confti- 
tit 5 cum in altero ad quintum fextumve gradum pervene- 
rit fupra quadragefimum . Ut autem in vacuo adfcenfus hy- 
drargyri prompcior fuir , fuit quoque promptior defcenfus • 
Videtur ergo candens lamina, vel potius aqua , qux a can- 
dente lamma calorem acceperat, refrixilie in vacuo citius , 
quam in pleno . Sic ceffit experimentum in durioribus iami- 
nis ; neque multum aberravit in duabus ferventis aqu^ por- 
tionibus ; quarum unam in vacuum Galeatius contuiit, aite- 
ram in fpatio pieno adfervavit . 
In his etiam, qux frigus aut faciunt, aut fadum au- 
gent, laboravit Gaieatius nonniiiil , ac muita JVIulfciienbroe- 
kii experimenta repetiit, modo vifii fpiritum , modo aceti, 
modo etiam aquam fortem nivi admifcens , quo frigus inten- 
deret ; eademque fxpius tentans cum in vacuo tum in aere, 
frigus femper in vacuo promtius iiabuit . In quo apparet 
naturx convenientia . Eil enim maxime confentaneum , ut 
ubi res minus calefcunt, ibi quoque calorem cicius depo- 
nant. 
