CoMMENTARII . 
lic affici , ut dimenfiones mutentur ; quam fententiam cum 
experimentis probare veilent , nihil profecerunt j fed erat 
tamen aucloritas hominum non contemnenda . Itaque ad hos 
perfuadendos novam vitri formam Bulfingerus induxit, qua 
cognofceretur , utrum vitrea vafcula dilatarentur calore , 
frigore ardarentur. Huc enim quxftio omnis fpedabat. 
Antequam hanc vitri formam explico , pauUo longiof 
lumenda cii oratio, Si tubus liquorem continens in globuni 
definat , & hunc globum adveniens extrinfecus calor ex im- 
provifo occupet, non ftatim liquor furfum fertur, fed prius 
defcendit aliquantulum , tum quafi accepto impetu furfum 
jrapitur ; & e contrario fi magnuni aliquod frigus fuperve- 
niat, non illico defcendit liquor , fed cum adfcenderit ali- 
quantulum , poftea deorfum ruit . Breviffimas hafce defcen- 
fiones , adfcenfionefque , quas ftatim contrarii motus fecun- 
tur , phyfici vocant faltus ; quos fic explicant . Adveniens 
extrinfecus calor , antequam ad inclufum liquorem perve= 
niat , vitream globi crultam afficit , & dilatat ; auda ergo 
globi capacitate , oportet liquorem defcendere , qui poft ca- 
lore accepto dilatatur & ipfe , ac furfum fertur ; & fimili- 
ter adveniens frigus globum conftringit , antequam liquo- 
jirem afficiat ; imminuta ergo globi capacitate , neceiTe eft , 
liquorem furfum evehi , qui poft deprimitur , frigore ad 
ipium perveniente . Qux explicatio eft commoda , & veri 
fimilis videtur , quia eft commoda , 
Sed poteft veri fimilior fieri experimento ; nempe fi 
tubus fiat , qui non in globum , fed in eam formam defi- 
nat , cuius capacitatem nec augeat caior , nec frigus mi- 
Buat ; fi enim in hoc tubo liquoris faltus fit nullus , fatis 
apparebit, faltum , in vulgaribus tubis cum fit, propter glo- 
bi capacitatem fieri vel auctam , vei imminutam ; elfeque 
calori hanc vim tribuendam , ut vitrea vafcula dilatet , fri. 
gori, ut conftringat. Bulfingerus pro fingulari foUertia fua 
hanc formam excogitavi-t . Tubum iuffit ficri , cuius extremum 
imum in vafculum conformaretur , quod fuperficies dux cur- 
vx & parallclx inter fe terminarent , ut elfet ex una parte 
convexum , cavum ex altera , in fcutella; modum . Videbat 
enim , iiiteriorem huius formx capacitatem eamdem fore , 
Cve calor fupeificiem utramquc reia^airet, five frigus con- 
flrinxiffet. 
Jaba. 
