328 
COMMENTARII. 
Experimen^a ^aria in ampuUis 
hononienfihm foMa • 
CUm Paullus Baptifta Balbus de ampullis bononienfibus, 
quemadmodum in fuperiori capite diftum eft, phyficos 
primum admonuiffet , dici non poteft , quanta in his iUu- 
Jtrandis , & quam multorum ftudia poftea exftiterint . Quo- 
lum qux externa funt , mittam , & ad noftra veniam , in 
quibus maxime Thomac Laghii nobilitata eft induftria . 
Sunt autem in his ampuUis res prxcipue quatuor confi^ 
randae : primum fruftula tenuiflima , qux, in ampullas de- 
miffa , ipfas leviflimo dirumpunt idu ; deinde idus ipfius ra- 
tio j tum ampullarum conditio & ftatus ; ac medium deni- 
que , in quo hxc omnia verfantur , aut fiunt. Nihil horura 
non Laghius variavit modis omnibus . Cuius experimenta 
breviflime referam , ut in epitoma, quam nobis fumma pro- 
peratione confcripram reliquit , legi polTunt . Neque tamen 
ordinem eius fequar , fed mihi in hac parte , ut foleo , in- 
dulgebo . 
Primum ergo cum ampullx iftse , immiflis intus fruftu- 
lis vel leviflimis , ut Balbus docuerat , frangi foleant , pla- 
cuit idem in variis fruftulorum generibus experiri , ut appa- 
reret, an quorumdam efliet id proprium, an potius commu- 
ne omnium ; ac, fi commune eflet omnium, an eflet tamen 
genus aliquod , quod aliis omnibus antecelleret . Silicis & 
vitri fruftula dcmiferat iam fsepe Laghius in ampuUas ; nec 
umquam experimentum non fucceflerat. Demittere poftea 
' voluit gemmas, metalla , marmora . In his resxflc habuit. 
Adamas , achates , carniola , fmaragdus , fapphirus ftre- 
nue fe geflerunt ; etiam purior ille fllex , cui vulgo nomen 
eft chalcedonio ; quippe qux cum fundum attigiirent, vel 
ftatim ampullam difiiciebant , vel certe minutis fecundis 
pauciflimis interpofitis . Neque huc fpedare decidentium cor- 
pufculorum figura vifa eft ; nam cum alia fuperficies habe- 
rent inacquales , (& acuminibus afperas , rotunda alia elient ,^ 
& lievia , experimentum cefl^t pcra:que in omnibus . 
Orichalcum , argentum , aurum , plumbum , ferrum , 
cha- 
